PlusAchtergrond

Het appverbod op de fiets: ‘Met alleen handhaven ben je er niet’

Vanaf maandag moeten fietsers op straat van hun telefoon afblijven. Zo’n appverbod is lastig te handhaven, dus de vraag is hoe je aangeleerd gedrag van fietsers kunt veranderen. Team Alert probeert jongeren zover te krijgen.

Voorlichters van Team Alert praten met leerlingen van het St. Nicolaaslyceum over het gevaar van appen op de fiets.Beeld Vera Duivenvoorden

Je ziet ze vaak zwalken over fietspaden en straten. Van links naar rechts, zonder enig oog voor hun omgeving, alsof het verkeer iets volslagen onschuldigs is en andere verkeersdeelnemers heus wel op hen letten. Van alle Amsterdamse fietsers lijkt de jonge fietser, de tiener, de meest roekeloze.

Haal je ze in, dan kan je de klok er zo ongeveer op gelijkzetten: hun aandacht is vooral gericht op de telefoon in hun hand. Ze appen dat ze ­onderweg zijn, ze checken Insta of ze luisteren flarden muziek. Allemaal heel belangrijk in mensenlevens, maar voor jongeren is bezig zijn met de telefoon zo vanzelfsprekend dat ze er ook tijdens een fietstocht naar school, of waar dan ook, niet mee ophouden.

Nietstorenstand

Vanaf komende maandag, 1 juli, mag het niet meer, dan gaat landelijk het appverbod in. Of eigenlijk: ‘een verbod voor het vasthouden van een mobiel elektronisch apparaat voor bestuurders van alle soorten voertuigen, inclusief fietsers.’ Een nuttige wet, maar ook een beetje een ingewikkelde, want hoe kun je er in hemelsnaam op toezien dat de fietser zich aan het verbod houdt? Afdwingen wordt lastig, het zal aankomen op gedragsverandering.

Team Alert is al een tijd bezig met het project Go Mono. Jongeren worden op school voorgelicht over het appverbod en over de gevaren van afleiding op de fiets. Insteek: laat jongeren zichzelf ervan overtuigen dat ze hun telefoon niet moeten gebruiken tijdens het fietsen, zegt Well Kömhoff, gedragsonderzoeker bij Team Alert.

Eerst het goede nieuws: het grootste deel van de jongeren tussen 14 en 17 jaar in het onderzoek vindt appen en fietsen tegelijk geen goed idee. Het is ‘onverstandig’, zegt 76 procent. ‘Ik ben er niet trots op’, zegt 34 procent. En 27 procent zou graag minder met zijn telefoon bezig zijn op de fiets. “Dat is inderdaad positief,” zegt Kömhoff. “Ze zijn in principe gemotiveerd, maar gedrag en houding komen niet overeen. Ze hebben vooral hulp nodig bij het aanpassen van hun ­gedrag.”

Voorlichters van Team Alert gaan langs bij scholen om dilemma’s over smartphonegebruik in het verkeer aan de deelnemers voor te leggen. “Onze voorlichters zijn ook jongeren, want je neemt eerder iets aan van een leeftijdsgenoot dan van een ouder iemand.”

Sociale normen zijn een belangrijk onderdeel van de voorlichting, zegt Kömhoff. “Wat doen je vrienden? Wat keuren ze af? Dat kan je inzetten, want mensen worden voor een belangrijk deel gestuurd door hun omgeving. We gaan het gesprek aan, bijvoorbeeld over de vraag of het beter is je telefoon in je tas te stoppen, of om de nietstorenstand aan te zetten. Beide opties zijn goed, dus je krijgt een discussie over twee ­manieren om met je telefoon om te gaan. Het is de bedoeling dat dit gedrag de norm wordt.”

Straffen alleen helpt niet

En is het uitdelen van straffen ook een manier om veilig gedrag af te dwingen? Het speelt zeker een rol, zegt Kömhoff, maar het kan nooit de enige manier zijn, daarvoor zijn er simpelweg te weinig handhavers. “Handhaven in overdrachtelijker zin kan ook uit de omgeving komen, dat is waaraan wij werken. Echte gedragsverandering moet uit mensen zelf komen. Straffen of handhaven draagt eraan bij, maar alleen in samenspel; met alleen handhaven ben je er niet.”

Beeld Lieke Janssen

Blik op het scherm

Waarom kijken jongeren op de fiets naar hun telefoon? Onderzoek van Team Alert laat zien dat 31 procent van de fietsende jongeren de tele­foon ­gebruikt om te navigeren: ze gebruiken hem als routeplanner. Van de ondervraagden zegt 28 procent zijn telefoon te gebruiken uit verveling, 20 procent om muziek te luisteren en 10 procent uit gewoonte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden