Plus Vijf vragen

Heeft FNV een flater geslagen met rechtszaak tegen Helpling?

Schoonmaakplatform Helpling hoeft de zelfstandige schoonmakers voor wie het bemiddelt, niet in dienst te nemen of volgens een cao te betalen. Vakbond FNV, die het Amsterdamse bedrijf voor de rechter sleepte in haar strijd tegen schijnzelfstandigheid, kreeg maandag geen gelijk.

Vakbond FNV spande mede namens een van zijn leden een rechtszaak aan tegen schoonmaakapp Helpling. Beeld ANP

Wat heeft FNV tegen Helpling?

Helpling breng thuisschoonmakers en klanten bij elkaar, zoals Deliveroo dat doet met maaltijden en Uber taxi’s voor laat rijden: ze verschaffen een platform voor zelfstandigen om hun diensten op aan te bieden. Of, zoals de bond vindt, de bedrijven laten schijnzelfstandigen werk doen, waarvoor ze eigenlijk in dienst genomen moeten worden.

Eerder dit jaar boekte FNV nog een overwinning in een vergelijkbare strijd tegen Deliveroo. Dat bedrijf nam haar koeriers eerst op contract in dienst, om ze vervolgens de laan uit te sturen en weer als zelfstandigen in te schakelen. Daarvan zei de rechter dat het wel degelijk om een arbeidsrelatie gaat. Alleen heeft Deliveroo nog altijd geen gehoor gegeven aan die uitspraak, formeel omdat geen van haar koeriers er tot nu toe en punt van heeft gemaakt.

Waarom is Helpling anders?

Volgens FNV is Helpling een verkapt schoonmaakbedrijf dat personeel uitknijpt door hen niet volgens de schoonmaak-cao te betalen. De bond hoopte blijkbaar in het kielzog van de Deliveroo-uitspraak gemakkelijk een tweede overwinning te behalen.

Maar FNV heeft zich verkeken op Helpling. De constructie lijkt dezelfde als bij Deliveroo, maar er is een cruciaal verschil. Thuisschoonmaak valt binnen bepaalde grenzen, onder de uitzonderingsregeling ‘Dienstverlening aan Huis’. Die stelt particulier huishoudelijk personeel – schoonmakers, thuiskappers, de oppas – vrij van allerlei verplichtingen als de afdracht van sociale lasten of deelname aan een cao.

Dat zou ertoe leiden, zo vindt de bond, dat particulier huispersoneel vaste werknemers van officiële bedrijven die zulke diensten aanbieden, oneerlijk beconcurreert. Dat is echter geen probleem dat Helpling creëert, maar een bewust effect van de uitzonderingsregeling.

De rechtbank veegde maandag dan ook alle hoofdeisen van FNV van tafel. Schoonmakers hoeven niet volgens de cao te worden betaald en Helpling is niet te beschouwen als werkgever of uitzendbureau. Immers; dan zou ook elke oppascentrale alle oppassers in dienst moeten nemen. FNV overweegt in beroep te gaan tegen de uitspraak. 

Heeft dat gevolgen voor andere platformbedrijven of zzp-constructies?

Nauwelijks. Vanwege die uitzonderingsregeling voor particulier thuiswerk is er geen overlap met bijvoorbeeld maaltijdkoeriers of taxichauffeurs. De eerdere Deliveroo-uitspraak heeft een veel grotere impact op platformbedrijven, die aan de hand daarvan gedwongen zouden kunnen worden hun zelfstandigen een contract aan te bieden.

Maar FNV kraait toch victorie?

Op de hoofdpunten heeft de bond ongelijk gekregen. Maar de rechtbank vindt wel dat Helpling niet langer commissie mag inhouden bij de schoonmakers. Tot nu toe dragen die 23 tot 32 procent van hun inkomsten af aan het bedrijf, maar dat suggereert volgens de rechter een afhankelijkheidsrelatie.

Heel zwaar wordt daar niet aan getild. Het bedrijf hoeft reeds geïncasseerde commissie niet eens terug te betalen van de rechter. Helpling heeft nu een maand om naar andere inkomstenbronnen te kijken. Het ligt voor de hand om de commissie in het vervolg bij de opdrachtgever neer te leggen, of anders te werken op basis van een abonnementsmodel. Helpling kondigde ondertussen zelfs aan op basis van de uitspraak haar dienstverlening in Nederland te uit te gaan breiden.

Een totale nederlaag dus?

Het blijft onbegrijpelijk dat FNV na de Deliveroo-uitspraak niet voor het enige logische vervolg heeft gekozen; Uber en Uber Eats zijn bij uitstek de grootste vissen als het gaat om de relatie tussen platformeconomie en (schijn)zelfstandigheid. Door op Helpling te focussen heeft de bond een flater geslagen.

Bovendien zit er een denkfout in de aanval. Helpling biedt, op zijn manier, een alternatief voor het alom aanwezige zwartwerk in de thuisschoonmaak. Bij Helpling staan schoonmakers wel geregistreerd en worden ze aangespoord – en op weg geholpen – om hun inkomsten bij de fiscus aan te geven en zich te verzekeren. In een wereld waar misstanden als onderbetaling, belastingontduiking en uitbuiting de norm zijn, had je juist van een vakbond mogen verwachten dat die niet één van de weinige werkende alternatieven zou aanvallen.

De bond zou zijn pijlen dus beter kunnen richten op Uber. Maar wellicht is een aanval op het juridisch doorgewinterde Amerikaanse miljardenbedrijf financieel gezien een te groot risico om kostbare vakbondscenten aan te besteden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden