PlusAchtergrond

Hebben de criticasters van het Outbreak Management Team een punt?

Ze zitten het Outbreak Management Team (OMT) en het kabinet op de huid met kritiek op het coronabeleid. De aanpak is te laks, vinden deskundigen van Red Team. Hebben ze een punt?

Beeld EPA

Wat is Red Team?

Een groep wetenschappers die het OMT willen behoeden voor een tunnelvisie en tevergeefs bij het ministerie van Volksgezondheid aanklopten voor een officiële rol als dwarsdenkers. Een paar van hen behoorden tot de 98 wetenschappers die deze zomer op het ministerie lessen trokken uit de eerste golf. Red Team komt on­gevraagd met voorstellen om corona te bestrijden. De rode draad is dat ze een scherpere koers en einddoel willen. Het is nu veel te vrijblijvend en ambivalent.

We moeten ons laten testen, maar de GGD’s en laboratoria kunnen de toestroom niet aan; uitslagen laten op zich wachten; de teststraat op Schiphol sluit om zes uur ’s avonds; de hele wereld draagt mondkapjes, behalve wij; het kabinet was in de zomer op verantwoordelijkheidsvakantie et cetera.

Zo kun je inderdaad doorgaan. Neem de veel te conservatieve inschatting van GGD’s over het aantal uren dat ze per besmetting kwijt zijn aan bron- en contactonderzoek, dat halfslachtig werd uitgevoerd. Of het ontbreken van richt­lijnen voor scholen bij besmettingen. Red Team heeft zelf maar een plan opgesteld.

Prima toch?

In kringen rond het OMT en RIVM denken ze daar genuanceerder over. Het is ook niet leuk steeds op de vingers te worden getikt. “Ik ben bang dat het Red Team onderdeel wordt van de onrust,” zegt hoogleraar virologie en OMT-lid Marion Koopmans deze week in De Groene Amsterdammer. Anderen klagen veelal off the record dat Red Team onredelijke stellingen betrekt. Zoals het streven het aantal besmettingen naar (bijna) nul te brengen, vooral uitgedragen door gezondheidseconoom Xander Koolman. Dat is in zijn ogen de beste manier om het consumentenvertrouwen, en daarmee de economie, te herstellen. Als Nederland de versoepelingen van 1 juli had laten aansluiten op een effectief systeem van testen, traceren en isoleren, had dat volgens hem gekund. Hij denkt dat de ­tussenweg, met een beetje virus, de economie uiteindelijk het meest zal schaden.

Wat is er tegen het streven naar nul ­besmettingen?

Dat is onhaalbaar, vindt het RIVM. Tenzij je de grenzen op slot houdt, wat voor de economie rampzalig zou zijn. En dan nog: zie Nieuw-­Zeeland, dat na honderd dagen zonder corona opnieuw in lockdown ging. Koolman ‘polariseert’ ook, zoals een bron rond het OMT het noemt, met de suggestie dat de keuze is tussen hard aanpakken van het virus versus ongeremd laten rondgaan ten koste van nog eens bijna 30.000 doden. Alsof er geen tussenweg is, die Nederland nu juist bewandelt.

Nog meer kanttekeningen?

Als het aantal besmettingen oploopt, waarschuwt Red Team dat het zo niet langer kan. Maar als de cijfers dalen, trekken ze het belang ervan in twijfel. Irritatie wekt ook Red Teamlid Wim Schellekens, die in Nieuwsuur waarschuwde dat scholen net zulke brandhaarden kunnen worden als verpleeghuizen. Omdat kinderen en vooral tieners het virus bij zich kunnen dragen zonder klachten en het kunnen doorgeven, pleit Red Team voor preventief ­testen van scholieren en leerkrachten in ­‘hoogrisicogebieden’.

Dat is alarmerender taal dan die van het ­European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), dat vermoedt dat scholen geen grote rol spelen bij virusverspreiding.

En de stelling van Red Team dat scholen dit voorjaar ‘succesvol’ digitaal onderwijs gaven, staat haaks op onderzoeken onder docenten, ouders en leerlingen. Desgevraagd zegt Schellekens nu dat de ervaringen wisselend zijn.

Wat vinden wetenschappers buiten het OMT en RIVM van Red Team?

“Het is heel goed dat kritisch wordt gekeken naar het beleid,” zegt Frits Rosendaal, klinisch epidemioloog in het Leidse LUMC, “maar Red Team vergroot soms de tegenstellingen. En het is toch een beetje zelfbenoemde belangrijkheid.”

Hoogleraar bestuurskunde Paul ’t Hart waarschuwt dat in een crisisteam verhoogd risico op ‘groepsdenken’ bestaat. Per e-mail stelt hij het Red Team niet te kennen. Maar zeker in de huidige situatie, met veel onzekerheid over feiten en implicaties, ‘lijkt het mij in algemene zin raadzaam dergelijke dissidente initiatieven te omarmen in plaats van ze te negeren of te marginaliseren’. ‘Beter wat meer (zakelijk, inhoudelijk) conflict en ‘robuuste discussie’ dan te weinig. Er zijn in de geschiedenis meer beleidsfiasco’s ontstaan door groepsdenk­achtige consensusdrang dan door heftige ­verdeeldheid tussen beleidsvormers.’

Volgens Arco Timmermans, bijzonder hoogleraar Public Affairs, is de kritiek op het OMT mede te wijten aan ‘de eenzijdige samenstelling’ ervan, met vooral deskundigen op het gebied van virussen. “Aan de voorkant van een crisis moet je de belangrijkste spelers binnenboord hebben, anders worden ze later je ­tegenspeler.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden