PlusTen slotte

Hans van Baalen (1960-2021): VVD-hardliner op de rechter flank

De ‘comebackkid van de VVD’, zo omschreef Hans van Baalen zichzelf nadat zijn in de knop gebroken politieke carrière uiteindelijk toch nog levensvatbaar bleek te zijn.

Hans van Baalen Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Hans van BaalenBeeld Hollandse Hoogte / ANP

Aan die benaming was weinig gelogen: het was niet niks dat het zojuist gekozen VVD-Kamerlid overkwam in 1998. De beschuldigingen dat hij als student het Horst Wessellied, het partijlied van de nazi’s, zou hebben gezongen, gevoegd bij de vermeende steunbetuiging die hij als 16-jarige zou hebben geschreven aan neonazist en leider van de Nederlandse Volksunie Joop Glimmerveen, maakten zijn positie onmogelijk. Van Baalen zag af van zijn zetel.

Later dat jaar concludeerde een commissie van de Raad van State dat de verhalen over Van Baalen waren gebaseerd op vage roddels en ook bleek niet te kunnen worden vastgesteld dat de Glimmerveenbrief aan hem kon worden toegeschreven. Van Baalen kreeg eerherstel, maar een politieke loopbaan leek hij op zijn buik te kunnen schrijven.

Op 28 september 1999 werd hij echter alsnog beëdigd tot Kamerlid, als opvolger van Frits Bolkestein die Europees Commissaris werd. Hiermee kreeg zijn rehabilitatie vorm: hij ontwikkelde zich tot een goed geïnformeerd en eigenzinnig politicus op de rechtervleugel van de VVD, eerst in de Kamer, vanaf 2009 als lid van het Europees Parlement.

Donderdag overleed hij op 60-jarige leeftijd. Hij stierf na een kort ziekbed in een ziekenhuis in Rotterdam. Kort geleden was bij hem kanker geconstateerd. De afgelopen weken ging zijn situatie snel achteruit, zegt een vriend van zijn familie tegen de NOS.

VVD-leider Mark Rutte meldt ‘getroffen’ te zijn door Van Baalens overlijden. “We werkten sinds 1993 samen. Hans heeft een bepalende rol gespeeld in de enorme groei van de liberale fractie in het Europees Parlement. Ik koester onze vriendschap.”

Reserveofficier

Over de hele wereld zullen liberalen hem gaan missen, zegt Van Baalens opvolger in het Europees Parlement, Malik Azmani. “Hans laat een groot gat achter: als VVD-delegatie in het Europees Parlement zullen we vooral zijn wijze woorden en humor missen.”

Van Baalen hield zich in de Tweede Kamer van 1999 tot 2009 vooral bezig met defensie, Europese en buitenlandse zaken. Hij was reserveofficier bij de landmacht, zijn naam ging op het Binnenhof regelmatig rond als potentiële minister van Defensie. Maar dat werd hij nooit.

Van Baalen gold als ‘hardliner’ binnen de VVD, met pleidooien om de dienstplicht in te voeren en uitspraken dat het geoorloofd is om terreurverdachten ‘onder fysieke druk te zetten’. In 2007 zei hij dat de Nederlandse bijdrage aan de oorlog in Afghanistan een ‘vechtmissie’ is: “Van wederopbouw is niet eens echt sprake, want er staat namelijk niks.”

De tien jaar die hij in het Europees Parlement doorbracht, was hij steeds delegatieleider van de VVD. Bij de Europese verkiezingen in 2014 was hij lijsttrekker, in 2015 werd Van Baalen verkozen tot partijvoorzitter van de Partij van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (Alde). Ook was hij president van de Liberale Internationale. Een half jaar geleden werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden