Plus

Hans Borstlap: ‘We gaan slordig met de mensen in dit land om’

Hans Borstlap. Beeld Marco Okhuizen

Op de Nederlandse arbeidsmarkt dragen de zwakste schouders de zwaarste lasten, stelt Hans Borstlap. Zijn commissie roept politici op nú in te grijpen tegen de doorgeslagen flexibilisering, voordat het te laat is. ‘We gaan slordig met de mensen in dit land om.’

Als Binnenhof-veteraan weet Hans Borstlap dat je soms opschudding moet veroorzaken om de Haagse bakens te verzetten. Met het rapport van zijn commissie Regulering van stelt de voormalig topambtenaar en oud-lid van de Raad van State niet teleur. “Wij schudden flink aan de boom van vanzelfsprekendheden,” lacht hij.

Vooral zijn voorstellen om de inhuur van tijdelijke krachten fiks duurder te maken en tegelijkertijd bedrijven in zwaar weer de mogelijkheid tot deeltijdontslag te geven zullen de nodige stof doen opwaaien. Om nog maar te zwijgen over het vergaande voorstel om alle fiscale voordeeltjes voor zelfstandigen af te schaffen.

Borstlap weet heel goed dat de meeste aandacht zal uitgaan naar de concrete maatregelen die zijn commissie donderdag voorstelt. Maar hij wil eerst uitleggen waarom verandering nodig is. “Het probleem is dat we nu regels hebben waar we de toekomst niet mee aan kunnen, terwijl de problemen zo groot zijn,” stelt hij.

Doorgeschoten flexibilisering

Borstlap wijst op grote tegenstellingen in de samenleving, vooral als gevolg van doorgeschoten flexibilisering. Daardoor werken steeds meer Nederlanders met een tijdelijk contract of als zelfstandige. En daar gaat iets mis: “Flexwerkers zijn slecht beschermd tegen bijvoorbeeld ontslag of ziekte, kunnen geen huis kopen of durven geen gezicht te stichten. Dat is de nieuwe sociale kwestie van deze tijd. Tegelijkertijd maken we het mogelijk dat een leraar op vrijdag ontslag neemt en op maandag aan de slag gaat als zzp’er om zo een paar duizend euro meer te verdienen.”

Nergens in Europa is flex zo gegroeid als hier. En het bijzondere is dat Nederland deze ontwikkeling zelf in de hand heeft gewerkt. Schuldigen wil Borstlap niet aanwijzen: “Ook als lid van de Raad van State heb ik dat destijds niet zo scherp gezien,” zegt hij. Maar ‘met de kennis en ogen van nu’ is het bijvoorbeeld onbegrijpelijk dat de collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering begin deze eeuw is afgeschaft, terwijl er nu zoveel zzp’ers onverzekerd aan de slag zijn.

Herintroductie van zo’n verzekering heeft volgens Borstlap prioriteit, net als de invoering van een individueel leerbudget, waardoor ook mensen die vroeg beginnen met werken ook op latere leeftijd nog recht hebben om zich bij te scholen.

Dat mensen daar zelf over mogen beschikken – ‘het is jouw geld’ – zou ervoor moeten zorgen dat ook lager en middelbaar opgeleiden eindelijk meer gaan doen aan scholing. Want wie door kennisveroudering zich niet op tijd weet aan te passen aan de snelle veranderingen op de arbeidsmarkt loopt een groot risico zijn baan te verliezen. En dat kan vergrijzend Nederland, waar nog altijd 1 miljoen mensen langs de kant staan, zich helemaal niet veroorloven.

Belasting op arbeid

“We gaan slordig om met de mensen in dit land,” meent Borstlap. De arbeidsmarkt moet meer activerend worden, stelt hij. De politiek heeft de afgelopen jaren door steeds weer nieuwe wetgeving wel stappen gezet, maar daarbij kwam het meer dan eens voor dat het ene kabinet de hervormingen van het vorige terugdraaide. Zo werden bijvoorbeeld strengere regels voor ontslag weer versoepeld.

Die houding kan de politiek zich niet meer veroorloven, stelt Borstlap. Geleidelijke maar gestage verandering is nodig, om te beginnen bij de belasting op arbeid. Die moet voor iedereen gelijk zijn, of hij of zij nou zelfstandige is of in dienst. Dat zal grote consequenties hebben. “Er zullen zelfstandigen zijn die door het verlies van belastingvoordelen het niet zullen redden. De fiscale prikkel die de groei heeft veroorzaakt willen we eruit halen. Het aantal zelfstandigen zal daardoor afnemen.”

Het kan zijn dat de politiek uiteindelijk voor andere maatregelen kiest. Kom maar op, denkt Borstlap dan. Maar met de analyse die hij heeft gemaakt, zullen weinigen het oneens kunnen zijn. En daar was het zijn commissie met name om te doen: zorgen dat er ondanks alle polarisatie en loopgravenoorlogen eindelijk overeenstemming zou komen over de problemen die er zijn. Borstlap: “Ik ben dan ook niet bang dat dit rapport in de onderste la verdwijnt. De politiek kan zich dat gewoon niet meer veroorloven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden