Nieuws

Hannah Goslar, een van de hartsvriendinnen van Anne Frank, is overleden

Hannah Elisabeth Pick-Goslar, een van de hartsvriendinnen van Anne Frank, is vrijdag op 93-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de Anne Frank Stichting. De begrafenis van Goslar zal plaatsvinden in Jeruzalem, waar zij ook woonachtig was.

Hanneloes Pen
Hannah Goslar in 2020. Beeld Amnon Gutman
Hannah Goslar in 2020.Beeld Amnon Gutman

De op 12 november 1928 in Berlin-Tiergarten geboren Hannah Elisabeth Pick-Goslar was net als Anne Frank vanuit Duitsland naar Amsterdam geëmigreerd, toen de nazi’s in 1933 aan de macht kwamen. De vader van Goslar was hoofd van de persdienst van het Pruisische ministerie van Buitenlandse Zaken. Het gezin week via Londen uit naar Amsterdam en kwam naast de familie Frank op het Merwedeplein te wonen.

De meisjes werden al snel goede vriendinnen en gingen naar dezelfde kleuterschool, de 6e Montessorischool en later het Joods Lyceum. Op 6 juli 1942 moest de familie Frank onderduiken.

Eigenaardig kind

Ruim een maand eerder, op 14 juni 1942, schrijft Anne in versie A van het dagboek over haar vriendin Hannah, die ze ook wel Hanneli noemde: ‘Hanneli Goslar is een beetje eigenaardig kind, ze is meestal verlegen en thuis erg brutaal, maar bij anderen juist bescheiden. Zij kletst alles wat je haar vertelt aan haar moeder over. Maar ze heeft een openlijke opinie en vooral de laatste tijd waardeer ik haar zeer.’

David Barnouw, oud Niod-onderzoeker: “Een scherpe opmerking voor een klein kind. Het geeft aan dat Anne heel goed kon observeren.”

De buurmeisjes kwamen veel bij elkaar over de vloer. Ze waren vooral op de lagere school ‘dikke vriendinnen’, zegt Jaqueline van Maarsen (93), ook een van de hartsvriendinnen van Anne Frank. “Hoewel Anne soms niet helemaal aardig was over Hannah.”

Goslar zelf vertelde: “Mijn moeder heeft Anne Frank goed beschreven. Ze zei: ‘God weet alles, maar Anne weet het beter’.”

Gedeporteerd

In juni 1943 werd Goslar samen met haar vader, grootouders en jongere zus Gabi door de Gestapo gearresteerd en naar concentratiekamp Bergen-Belsen gedeporteerd, waar ook Anne en Margot Frank terechtkwamen. Goslar is een van de laatsten die Anne Frank in Bergen-Belsen heeft gezien, in februari 1945, vlak voordat ze overleed.

Goslar zelf overleefde de oorlog en emigreerde naar Israël. Zij werd verpleegkundige en trouwde met Walter Pinchas-Pick. Het paar kreeg drie kinderen, elf kleinkinderen en 31 achterkleinkinderen. “Dat is mijn antwoord op Hitler,” zei ze zelf.

Verfilming

De Nederlandse film Mijn beste vriendin Anne Frank, te zien op Netflix, is gebaseerd op het waargebeurde verhaal dat Goslar na de Tweede Wereldoorlog heeft verteld. Goslar verscheen daarnaast ook in de documentaire de Laatste Zeven Maanden van Anne Frank, gemaakt door de Nederlandse documentairemaker Willy Lindwer.

“Ze zei altijd: Anne was ook maar gewoon een meisje. Het was een vriendinnetje,” zegt schrijfster Janny van der Molen, die in 2013 een boek schreef over Anne Frank, waarin Goslar een belangrijke rol speelt. “Ze was tot het laatst erg bij de tijd. Ze videobelde met haar kinderen via WhatsApp. In februari werd mijn boek gepresenteerd op de Anne Frank-school. Hannah was toen te gast via een zoomverbinding.”

Een ongelooflijk geheugen

Van der Molen: “Hannah werd een veelgevraagd spreker. Het verhaal van Anne was voor haar een manier om het verhaal van de Holocaust levend te houden. Mensen mogen het niet vergeten. Dat was haar drijfveer.”

Directeur Ronald Leopold van de Anne Frank Stichting heeft Goslar verschillende malen ontmoet. “Een lieve, bescheiden vrouw die nooit in het middelpunt van de belangstelling wilde staan maar altijd bereid was om over Anne en alle andere anderhalf miljoen Joodse kinderen die de oorlog niet overleefd hebben, te vertellen. Zij maakte zich zorgen dat de geschiedenis zich zou herhalen en vroeg me altijd hoe het met het antisemitisme en het onderwijs over de Holocaust ging in Nederland.”

Leopold noemt het overlijden van Goslar een ‘pijnlijke confrontatie’. “De persoonlijke herinneringen aan Anne en de oorlog zijn aan het verdwijnen.”

De laatste keer dat Hannah in het Anne Frank Huis was, was in oktober 2012, tijdens de opening van de tijdelijke tentoonstelling Nu ben ik dus vijftien, met foto’s, brieven en boeken van Anne Frank.

Het verlies van Goslar grijpt Eva Schloss (93), Auschwitz-overlevende en stiefdochter van Otto Frank aan: “Na al het leed kreeg Hannah een goed en actief leven. Ze heeft veel over Anne verteld en was een van de laatsten die met haar spraken. Het verhaal zal verder worden verteld. Anne is forever, door het dagboek.”

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister naar onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden