PlusPunt voor punt

Grote vraag naar een prik, maar het kan wel eens een mild griepseizoen worden

Oud en kwetsbaar Nederland trekt massaal naar de huisarts voor de griepprik. De door velen gevreesde combinatie van griep en corona lijkt inderdaad gevaarlijk. Maar: het is zeldzaam, en het griepseizoen zou weleens mild kunnen uitpakken.

Beeld Getty Images

1. Kun je griep én corona tegelijk krijgen?

Ja, er bestaat een kleine kans op zo’n dubbelinfectie, blijkt uit onderzoek in Engeland, waar de influenzagolf begin dit jaar nog actief was toen corona het land bereikte (in Nederland was de griep toen al weg). Om precies te zijn: 58 van de 19.256 deelnemers aan de studie werden tegelijk positief getest op griep en corona. Van die 58 mensen overleden er uiteindelijk 25, dat is 43 procent. Van de ruim 4400 deelnemers die alleen corona onder de leden hadden, overleed bijna 27 procent.

“Dus dubbelinfecties lijken ernstig, tenminste bij ouderen,” zegt hoogleraar moleculaire virologie Ron Fouchier van het Erasmus MC in Rotterdam. “Dat is ook de reden dat we alle risicogroepen dit jaar met klem oproepen om de griepprik te halen.”

Overigens bleek uit het Engelse onderzoek dat mensen die in de winter al griep hadden gehad 58 procent minder kans hadden om ook corona te krijgen. Volgens Fouchier zou dat door ‘interferentie’ kunnen komen. Als een lichaam met een virus te maken krijgt, bouwt het niet alleen specifieke antistoffen tegen dat ene virus op, maar ook veel eiwitten die tijdelijk werken tegen álle virussen.

In een winter waarin corona de maatschappij waarschijnlijk heel veel last zal bezorgen, zouden veel grieppatiënten nog eens een extra probleem vormen. Een griepprik kan onnodige ziekenhuisopnamen voorkomen, zegt Fouchier, net als thuisquarantaines van mensen die vrezen corona te hebben, maar eigenlijk griep onder de leden hebben.

2. Over die griepprik. Klopt het dat die dit jaar moeilijker te krijgen is?

“Helaas wel,” zegt Ted van Essen, huisarts en voorzitter van de Nederlandse Influenza Stichting (NIS). “De berichten die ik krijg, zijn dat de vraag bij huisartsen 10 tot 20 procent groter is dan normaal. De huisartsen mochten dit jaar van het RIVM 14 procent meer vaccin inkopen dan in andere jaren, dus sommige praktijken komen nu al te kort.”

Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) kocht dit jaar een half miljoen extra griepprikken in, om te voldoen aan de verwachte hogere vraag. Meer was volgens het ministerie van Volksgezondheid niet mogelijk, aangezien er in de hele wereld veel vraag naar griepvaccins is. Huisartsen die voorzichtig hebben ingekocht, kunnen in een later stadium misschien nog bijbestellen. “Dat kan nu nog niet,” zeg Rob Riesmeijer van het RIVM. “We willen eerst een goed beeld krijgen van de tekorten en dan kijken hoe we het resterende vaccin op een eerlijke manier kunnen verdelen.”

In Nederland krijgen 60-plussers en mensen met onderliggende aandoeningen een uitnodiging voor een gratis griepprik. Gemiddeld genomen geldt dat hoe ouder iemand is, hoe groter de kans dat het oplopen van griep ernstige gevolgen kan hebben. NIS-voorzitter Van Essen kan zich voorstellen dat het overgebleven vaccin straks vooral verdeeld wordt onder de oudste Nederlanders. “Daar zal vast een verstandige afweging over gemaakt worden.”

Bekijk in onderstaande kaart het aandeel 60-plussers per gemeente die in het griepseizoen 2018/2019 een prik haalden.

3. Loopt ook de griepprik voor (zorg)personeel nu gevaar?

Ja, ook daar dreigen tekorten, of ze zijn er al. In tegenstelling tot ouderen en kwetsbaren wordt de inkoop van deze vaccins niet door het RIVM maar door de werkgever gedaan, bij farmaceutische groothandels. “Ik ben al door diverse organisaties gebeld met de vraag of ik nog weet hoe ze aan extra griepprikken kunnen komen,” zegt Van Essen. “Maar de boodschap is: dat zal lastig worden.”

Ook Rob Riesmeijer van het RIVM verwacht dat de schappen bij de groothandels allesbehalve vol zullen zijn. “Er is van alle kanten zoveel vraag geweest, dat ik niet verwacht dat er nog veel te krijgen is.”

Vooral ziekenhuizen en andere zorginstellingen willen graag dat zoveel mogelijk personeel de griepprik neemt. “Het medisch personeel houden we graag met de handen aan het bed, juist in coronatijd, dus we hopen dat zij zich ook tegen griep laten vaccineren,” zegt Ron Fouchier. Nu nog hopen dat die vaccins er in voldoende mate zijn, dus.

4. Wat valt er eigenlijk te verwachten van het aankomende griepseizoen?

In de voorbije winters zorgden grieppatiënten geregeld voor volle ziekenzalen en voor een fors aantal sterfgevallen. In 2017/2018 sloeg de griep bijvoorbeeld heftig toe met een oversterfte van bijna 10.000. Afgelopen winter was de griepepidemie dan weer heel beperkt, met maar 404 extra overlijdens door influenza. Ruim zes jaar geleden, in 2013/2014. werd er zelfs helemaal geen oversterfte door griep gemeten. “Met griep weet je het nooit,” verklaart Ted van Essen.

Toch is er hoop dat ook het aankomende griepseizoen mild zal zijn. Daarvoor valt een aantal argumenten te verzinnen. Door de toegenomen vraag naar griepvaccins zullen ten eerste minder mensen vatbaar zijn voor het virus dan andere jaren, is de verwachting. Ten tweede is de griep tijdens onze zomer op het zuidelijk halfrond - daar was het winter - een stuk minder actief geweest dan anders. De golf die straks weer terugkeert naar het noordelijk halfrond is daardoor véél kleiner.

Dat kan te maken hebben met de bij vraag 1 genoemde interferentie: als één virus (corona) erg actief is, zingt het andere virus (griep) een toontje lager. Maar ook speelt mee dat mensen over de hele wereld zich nu veel bewuster zijn van hun hygiëne en vaker afstand van elkaar houden. Dat remt niet alleen de verspreiding van corona, maar ook van andere luchtwegvirussen zoals griep.

Maar, zoals gezegd, met griep weet je het nooit. Bovendien zou het zo kunnen zijn dat een aantal milde griepseizoenen op rij kunnen leiden tot een heel heftig seizoen, bijvoorbeeld in de winter van 2021/2022. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden