Grote klap voor de SP, partij zakt steeds verder weg

Ooit was de Socialistische Partij (SP) in de peilingen de grootste van Nederland, maar in keiharde kamerzetels zakt de partij steeds verder weg. Woensdag ging dat zelfs met een forse klap. De partij lijkt van de huidige veertien zetels er nog eens zes kwijt te raken. ‘Ik denk dat veel mensen denken: hoe kan dit nou?’

SP-lijsttrekker Lilian Marijnissen deelt handtekeningen uit na het uitbrengen van haar stem voor de Tweede Kamerverkiezingen in basisschool De Korenaer in Oss, woensdagochtend. Beeld ANP
SP-lijsttrekker Lilian Marijnissen deelt handtekeningen uit na het uitbrengen van haar stem voor de Tweede Kamerverkiezingen in basisschool De Korenaer in Oss, woensdagochtend.Beeld ANP

Met de resterende acht zetels zou de SP de zevende partij van Nederland worden. Renske Leijten, nummer 2 op de kieslijst, reageerde snel na de exitpoll van 21 uur . “Ik houd nog een slag om de arm, maar dit is niet leuk. Tijdens de campagne was de sfeer op straat goed, maar dat vertaalt zich niet in deze exitpoll,” zei ze in Amersfoort, waar een klein gezelschap partijleden in het hoofdkantoor van de partij is.

De socialistische kameraden werden met het zetelverlies niet beloond voor hun rol in de onthulling van de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Dat schandaal kwam onder meer naar boven door de aanhoudende Kamervragen van Leijten en CDA-Kamerlid Omtzigt.

In de campagne van de SP hamerde de partij vooral op ‘herstel van de zorg’. De SP verwijt de huidige coalitie en voormalig regeringspartij PvdA die zorg ‘te hebben afgebroken’. Ook stelde de partij tijdens de campagne nogmaals de euro te willen afschaffen. Het waren programmapunten waar de partij al lang op hamert, het leverde deze keer geen succes op. Campagneleider Maarten Hijink kon het forse verlies amper geloven: “Ik denk dat veel van onze mensen nu denken: hoe kan dit nu? We waren in de campagne zo zichtbaar.”

Virtueel de grootste

Het forse verlies van (volgens de eerste exitpoll) zes zetels is een bittere pil voor de partij. De SP kende haar hoogtepunt in 2006 toen de partij onder leiding van Jan Marijnissen 25 zetels haalde. Zes jaar later, in 2012, was de SP van toenmalig fractievoorzitter Emile Roemer in de peilingen met ruim dertig zetels zelfs even virtueel de grootste partij van Nederland. Toen de stemmen geteld waren bleven er slechts 15 zetels over. Twee landelijke verkiezingen later zijn er daar nu nog acht van over.

Het geeft de partij een plek in de middenmoot van de Tweede Kamer. Van de drie traditioneel linkse partijen (SP, PvdA en GroenLinks) is de PvdA nu met negen zetels de grootste, GroenLinks en SP komen beide op acht zetels uit. Ze worden in de nek gehijgd door Forum van Democratie, dat doorstoomde naar zeven zetels.

Dat de SP een rol gaat spelen bij de coalitie-onderhandelingen is niet waarschijnlijk. Lijsttrekker Marijnissen gaf al meerdere keren aan niet erg staan te springen om samen te werken met de VVD. Op zijn beurt zal VVD-leider Rutte ook niet snel bij de SP uitkomen.

Marijnissen niet ter discussie

De positie van lijsttrekker Lilian Marijnissen lijkt niet onder druk te staan. Ze beklemtoonde zelf eerder in een interview dat dit pas haar eerste landelijke verkiezingen als lijsttrekker waren. Wel zal de partij wederom bij zichzelf te rade moeten gaan waar ze in de toekomst haar stemmen moet halen. De traditionele achterban, de fabrieksarbeider, wordt steeds kleiner door de veranderingen in de arbeidsmarkt. Een ander deel van de kiezers is de afgelopen jaren overgestapt naar de PVV.

Marijnissen zelf komt later woensdagavond met een reactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden