GroenLinks wijt nederlaag aan corona, Kaag en ‘wisselende houdingen’ Klaver

De grote verkiezingsnederlaag van GroenLinks is deels te wijten aan de rol van lijsttrekker Jesse Klaver. Hij stelde zich soms aanvallend op, soms juist verbindend. Deze ‘wisselende houdingen’ werden door de kiezers ‘niet begrepen’, constateert een commissie die de verkiezingscampagne onder de loep nam.

Jesse Klaver (GroenLinks) kijkt Sigrid Kaag (D66) na tijdens het debat in de Tweede Kamer over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer. Beeld ANP/Bart Maat
Jesse Klaver (GroenLinks) kijkt Sigrid Kaag (D66) na tijdens het debat in de Tweede Kamer over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer.Beeld ANP/Bart Maat

Klaver was, na de verkiezingen van 2017 waarbij hij voor het eerst lijsttrekker was, ‘niet meer de nieuwkomer’ maar ook niet ‘de ervaren leider met verantwoordelijkheid voor het Nederlandse bestuur’, schrijft de commissie. Juist in coronatijd waren kiezers wel op zoek naar een stabiele leider. GroenLinks ging in maart van dit jaar van veertien naar acht zetels.

Klaver had electorale concurrent D66 vaker en harder aan moeten vallen en in de campagne vooral moeten wijzen op de verschillen. In plaats daarvan kwam hij met een verkiezingsposter waarin de GroenLinksleider – overigens ongevraagd – de voornamen van D66-leider Sigrid Kaag, SP-leider Lilian Marijnissen en PvdA-leider Lilianne Ploumen boven zijn eigen naam zette. Klaver hoopte daarmee een ‘links’ blok te vormen. Maar de andere partijen waren daar niet van gediend.

Leiderschap Kaag

D66, dat net als GroenLinks van klimaat een speerpunt maakte, wist als enige progressieve partij flink te winnen. Een groot deel van de potentiële GroenLinkskiezers, zo blijkt uit ‘de beschikbare data’, koos uiteindelijk voor D66 vanwege het ‘nieuwe leiderschap’ dat Kaag propageerde. ‘Dit is een belangrijke verklaring voor het verkiezingsverlies’, stelt de commissie.

Dat thema, leiderschap, werd door de coronacrisis actueel. Ook VVD-leider en premier Mark Rutte profiteerde daarvan. Ook onder GroenLinkskiezers was er sprake van het zogeheten ‘rally round the flag’-fenomeen. Het profiel van Klaver ‘sloot niet aan’ bij het leiderschap dat kiezers in crisistijd zochten. Daarbij werd de campagne ook bemoeilijkt omdat fysieke campagnebijeenkomsten niet mogelijk waren. Eerder profiteerde de partij juist van massale meet-ups in poptempels.

Het wetenschappelijk instituut van de partij, dat de evaluatie opstelde, noemt ‘een verdere intensivering’ van linkse samenwerking als aanbeveling voor de toekomst. Nu het politieke landschap versnippert en veel kiezers op rechtse partijen stemmen, kan GroenLinks ‘het verschil maken’ door samenwerking met ‘nieuwe en bestaande politieke bondgenoten’. In de kabinetsformatie trekt de partij van Klaver al op met de PvdA.

Links gezicht

Ook krijgt de partij als advies mee om duidelijker te maken dat de partij niet alleen ‘groen’ is maar ook ‘rood’. Dat linkse gezicht moet beter zichtbaar worden door ‘een gezamenlijke strijd’ tegen ongelijkheid, armoede en versterking van de publieke sector. Ook moeten de twee idealen van GroenLinks beter met elkaar worden verbonden, bijvoorbeeld door duidelijk te maken dat mensen met een krappe beurs niet opdraaien voor de kosten van energietransitie.

GroenLinkspartijvoorzitter Katinka Eikelenboom onderschrijft de conclusies uit het rapport. Toch houdt ze ‘alle vertrouwen in Jesse’. “Ik ben ervan overtuigd dat hij met zijn politiek talent en veerkracht de komende tijd opnieuw groene en links-progressieve successen zal weten te boeken.”

Ook Klaver houdt vertrouwen. “Vallen en opstaan hoort erbij, daar kun je van groeien.” Hij noemt het rapport ‘eerlijk en scherp’. “Het biedt bouwstenen voor een nieuw hoofdstuk van onze partij. Nederland schreeuwt om de aanpak van de opwarming van de aarde en de groeiende ongelijkheid. Onze beweging komt sterker terug.”

Kiezers ook negatief over kandidatuur Bouchallikht

Na de presentatie van de kandidatenlijst van GroenLinks kwam kandidaat-Kamerlid Kauthar Bouchallikht onder een vergrootglas te liggen vanwege haar vermeende banden met de Moslimbroederschap. De kandidatencommissie van de partij stelt dat er ‘meer afstemming’ plaats had kunnen vinden over de verwachte aandacht voor haar plek op de lijst. Ook kiezers die vóór de verkiezingen belden met de speciale ‘zweeflijn’ die GroenLinks had geopend bleken ‘even vaak positief als negatief’ over haar kandidatuur. Ook oud-Tweede Kamerlid Nevin Özütok, die laag op de lijst was terechtgekomen, leek op Twitter afstand te nemen van de standpunten van haar partijgenoot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden