Plus

Grapperhaus: ‘Stop met pillen slikken op festivals’

Minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid vindt niet dat de aanpak van drugscriminelen faalt. ‘Wel hebben we een probleem, daarom blijf ik de knip trekken.’

Kuifje is een inspiratiebron voor Grapperhaus. Beeld ANP

De kamer van Ferd Grapperhaus (59) in de toren van zijn ministerie staat vol Kuifje-parafernalia: een bijna manshoge replica van de rood-wit geblokte raket naar de maan staat op het tapijt, op zijn bureau kruipt Kuifje uit een Chinese vaas en aan de muur hangt een kalender met professor Zonnebloem.

Kuifje is een inspiratiebron voor Grapperhaus. Ook al omdat de fameuze stripheld zijn avonturen altijd tot een goed einde brengt. In de echte wereld is de minister zelf ook aan zo’n missie bezig. Hij wil Nederland afhelpen van zijn bedenkelijke reputatie als Europese vrijmarkt voor drugsproducenten en -handelaren. Een huzarenstukje Kuifje waardig.

Aanpak

De Brabantse onderzoeksredactie van het Eindhovens Dagblad, het Brabants Dagblad en BN DeStem concludeerde uit ruim honderd gesprekken met betrokkenen uit alle lagen van de criminaliteitsbestrijding dat het zover voorlopig nog niet is. Sterker, de aanpak schiet schromelijk tekort. De achterstand op de zich razendsnel ontwikkelende internationale onderwereld groeit nog steeds. 

Vooral Brabant zucht onder de drugscriminaliteit. Openlijk klagen Brabantse bestuurders, commissaris van de Koning Van de Donk voorop, dat de minister te weinig geld en middelen beschikbaar stelt voor politie en justitie.

Grapperhaus reageert stellig: “We boeken wél successen. We hebben criminele motorbendes verboden, we rollen tientallen drugslabs op en banken werken goed mee aan de aanpak van witwassen.” Maar de criminelen die vanuit het zonnige buitenland bij die drugslabs aan de touwtjes trekken en het grote geld verdienen? Die zijn toch niet binnen bereik? “We moeten nog stappen zetten om bij de echt grote bedragen te komen,” beaamt de bewindsman.

Vorderingen

Toch is hij optimistischer dan veel politici, bestuurders en opsporingsambtenaren die waarschuwen dat Nederland het zo niet redt. “Ik heb echt het idee dat we flinke vorderingen hebben gemaakt. De intensieve en integrale aanpak in het zuiden staat bijvoorbeeld flink overeind. Wat ze daar doen, is een voorbeeld van innovatie voor heel Nederland. Ik zeg het nog maar eens: we hebben een probleem, maar zijn geen narco-staat.” 

Zelf zit hij ook niet stil, benadrukt Grapperhaus. Hij heeft gebroken met een jarenlange traditie van beknibbelen op politie en justitie. “Ik trek de knip en wil dat blijven doen. We hebben bij de politie de koers gekeerd met een forse, structurele investering en er komt meer geld voor het Openbaar Ministerie en de rechtbanken. We laten onze partners nu niet in de steek, zeker ook niet in Brabant en Limburg.”

Zo trok het kabinet eenmalig 100 miljoen euro uit voor een anti-ondermijningsfonds en 40 miljoen voor het afpakken van crimineel geld en de opsporing van cybercrime.

Behalve met geld en personeel schiet het kabinet te hulp met nieuwe wetgeving. Met een aanpassing van de Wet voorkoming misbruik chemicaliën wil het kabinet nieuwe designerdrugs en drugsgrondstoffen sneller kunnen verbieden. De kosten van het opruimen van drugslabs en hennepkwekerijen worden straks direct verhaald op daders.

Het aantal drugsafvaldumpingen blijft maar stijgen: in de natuur, in een sloot of zomaar in een woonwijk. Maar volgens Dr. Thomas ter Laak van de UvA en KWR Watercycle hebben criminelen nog veel meer creatieve manieren om van hun afval af te komen, die veel minder goed zichtbaar zijn.

Witwassen

Verder maakt Grapperhaus met zijn collega Hoekstra van Financiën een actieplan tegen witwassen. “Foute belastingadviseurs, accountants, notarissen, trustkantoren, maar ook foute autoverhuurbedrijven moeten we aanpakken en kaalplukken. Als dat gaat verwateren, krijg je op den duur de maatschappij niet mee bij de bestrijding ervan. Dat is ondermijning.”

De minister werkt ook aan een wet die het betrokken diensten mogelijk maakt onderling informatie te delen waar dat volgens de huidige privacyregels niet mag. Hij zegt het niet met zoveel woorden, maar sleutelen aan de privacyregels is wat hem betreft geen eeuwig verboden terrein. “Je moet je steeds afvragen: waar dient die opgeëiste bescherming toe?”

Het aanspreken van de burger op zijn verantwoordelijkheid is een andere poot waarop de ondermijningsaanpak steunt. Grapperhaus doelt dan vooral op het wijdverbreide drugsgebruik. Is legaliseren dan geen optie? Onder anderen emeritus hoogleraar Cyrille Fijnaut pleitte onlangs voor onderzoek daarnaar, want zo maak je het verdienmodel van drugscriminelen kapot.

Waarom zijn drugs zo verslavend? In onderstaand college legt professor Cohen uit hoe drugs op je fysieke en mentale gestel werkt. 

Festivals

De minister maakt er niet bepaald een geheim van hoe hij daarover denkt. “Niet in mijn tijd! Als je nu moedeloos wordt en alles legaliseert, word je het putje van de wereld. Dan vrees ik dat, over niet al te lange tijd, niet deze brave meneer meer op mijn plek zit, maar een kerel met een grote zonnebril die journalisten met vervelende vragen zo het gebouw uitgooit.”

Grapperhaus citeert zelf hoogleraar Pieter Tops: “Die zegt: ‘Drugs legaliseren? We hebben al genoeg problemen met alcohol.’” De bewindsman wil het drugsgebruik juist maatschappelijk ter discussie stellen en harder aanpakken, te beginnen op festivals. 

“Dat massale pillen slikken op festivals geeft een verkeerd signaal af, dat moet stoppen. Je moet het drugsgebruik van yogasnuivers aan de kaak durven stellen. Als het mensen lukt om vegetarisch te eten, dan kunnen we toch ook met z’n allen stoppen met pillen? Ik drink nu alcoholvrij bier, dat had ik tien jaar geleden ook niet gedacht.”

Scootertje

Grapperhaus is een hardliner als het om drugsconsumptie gaat, maar van een jacht op gebruikers wil hij niets weten. “Ik ga niet op een scootertje met de politie achter gebruikers aan. Maar met een pilletje kom je zo’n festivalterrein straks niet meer op. We moeten vooral de handelaren en drugsdealers harder aanpakken.”

Grapperhaus komt voor economische hindernissen te staan. In het gevecht tegen de explosief toegenomen cocaïnesmokkel schreeuwen opsporingsdiensten om strengere controles, vooral in de zeehavens en op Schiphol. Dat is een groot dilemma, want het fors opschroeven van controles kost bedrijven tijd en geld.

Drugsbestrijding betekent altijd snijden in eigen vlees. “Natuurlijk kan ik een heel plan ontwikkelen om alle containers te controleren. Maar als ik daarmee enthousiast naar werkgeversorganisatie VNO-NCW loop en zeg ‘Heren, moet u nu eens luisteren wat voor idee ik heb’, nou, dan mag ik m’n koffie niet eens meer opdrinken.”

Technische oplossingen

Daarom denkt Grapperhaus aan slimme, technische oplossingen die geen files veroorzaken op de Noordzee. “Kijk bijvoorbeeld eens naar de Maasvlakte. Heb je die moderne ladingscanners van de douane daar weleens gezien?”

De grote vraag is of het hele pakket van nieuwe wetten en technologie, extra investeringen en de nieuwe ‘Brabantse’ aanpak echt gaat werken en, zo ja, hoe snel. De bewindsman begrijpt het ongeduld. “Bestuurders vragen me dan na een maand: ‘Ferd, waar blijven die extra agenten nou? We zien ze niet.’ Maar zo werkt het niet. Geef me de tijd. Volgend jaar evalueren we de investeringen en inspanningen die we nu doen, daar mogen jullie ons op afrekenen.”

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden