PlusExclusief

Gommers blikt terug op twee jaar corona: ‘Vanuit mijn functie bezien was het een gave tijd’

Diederik Gommers is geen OMT-lid en ic-voorzitter meer. Dat geeft hem tijd om wat schade in te halen. Terwijl Gommers (57) zich van vergadering naar talkshow spoedde, zagen zijn eigen verpleegkundigen hem te weinig. En, wat vond hij nu echt van de avondklok?

Niels Klaassen<
Diederik Gommers tijdens een uitzending van Jinek, met Ernst Kuipers. Beeld ANP
Diederik Gommers tijdens een uitzending van Jinek, met Ernst Kuipers.Beeld ANP

Diederik Gommers is weer gewoon Diederik Gommers. Voor zover dat nog kan voor de corona-BN’er die niet de Albert Heijn in kan zonder starende blikken. Maar op papier is ‘s lands bekendste intensivist weer als vanouds het afdelingshoofd van de intensive care en de operatiekamers van het Rotterdamse Erasmus-ziekenhuis. Hij is niet meer de voorzitter van de Nederlandse vereniging voor ic-artsen, en ook geen lid meer van het Outbreak Management Team.

Diederik is dus weer Diederik. Maar: zo nu en dan zal hij nog aanschuiven bij een talkshow. “Al denk ik nu wel vaak: oké, jullie vragen me, maar wat kan ik toevoegen?,” zegt de arts op zijn kantoor op de vierde verdieping van het Erasmus-ziekenhuis. Het is vrijdagmiddag, de coronapandemie ebt weg, even verderop liggen nog twee covidpatiënten aan de beademing. Dat waren er tientallen meer in de paniekweken van maart 2020, toen Gommers een bekendheid werd.

Drie kinderen

Gommers (57) groeide op in het Brabantse Udenhout en woont in Wijngaarden met zijn vrouw Margriet, klinisch geneticus. Samen hebben ze drie kinderen: Sophie, Luc en Freek, alle drie twintigers. Gommers werd in 2013 afdelingshoofd van de ic in het Erasmus Medisch Centrum. Op 10 februari stopte hij als voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC).

“Nu is er meer rust, al weet je niet wat het najaar brengt,” zegt de arts voordat hij een hap van een energiereep neemt. Op zijn tafel liggen boeken en A4’tjes met aantekeningen. Aan de muur hangt een whiteboard met grootse plannen. Gommers droomt van een eigen stichting, met donaties wil hij de intensive care vernieuwen. “We doen de zorg op de ic’s al 20, 25 jaar hetzelfde.”

Gommers is met 465.000 volgers een Instagram-influencer. Hij werd geliefd als dokter die de ‘patiënt Nederland’ geduldig uitlegde dat de ziekenhuizen hun uiterste best doen. Maar toen de crisis langer ging duren, werd ‘Didi’ steeds vaker verketterd, door publiek en politiek. Ook omdat hij nogal eens van mening verandert: over lockdowns, over de avondklok, over het beleid. Na zijn afscheid als OMT-lid en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care maakt Gommers de balans op: “Ik was best eenzaam, ik deed veel op gevoel. Maar ik weiger ook in het gareel te lopen, dat is niets voor mij.”

Uw gevoel veranderde soms wel erg rap. U zei eerst dat de avondklok een goed idee was, om snel daarna te zeggen van niet, en toen weer wel.

“Dat was niet goed. Mijn zoon zei het ook: dat was laf, pap, dat past niet bij je. Kijk: binnen het OMT was het middel van de avondklok al vaker vermeld in adviezen, maar de politiek wilde er steeds niet aan. En plotseling draaide premier Rutte in januari 2021. Toen dacht ik: holy fuck. Maar dan had ik er binnen het OMT het woord over moeten nemen, want ik wilde het opnemen voor de jeugd en was niet voor die avondklok. Dat zei ik vervolgens eerlijk op tv bij Jinek. Een dag later werd ik teruggefloten: Jaap (van Dissel, red.) belde, Ernst (Kuipers, red.) was gebeld door Hugo de Jonge. Of ik mijn uitspraak niet kon rechtzetten op Instagram.”

Dat deed u na het zien van nieuwe cijfers over de effecten. Maar wat vond Diederik Gommers nu zelf van die avondklok?

“Ik ben er geen voorstander van, ik was ertegen, er waren ook geen echte prognoses toentertijd.”

Toch boog u na druk van Van Dissel en Kuipers: waarom?

“Omdat het grotere belang er was: we moeten het samen doen, we zijn onderdeel van het grotere geheel, de aanpak van de crisis. Toen dacht ik: wie is Diederik nou om nu af te wijken? Snap je?”

Uw wisselende opvattingen waren wel moeilijk te begrijpen voor het publiek.

“Het was weleens lastig door de verschillende petten die ik ophad. Ik maakte me hard voor mijn collega-intensivisten, verpleegkundigen en patiënten. Maar behalve ic-voorzitter ben ik ook vader, mens. Ik sprak steeds meer studenten, was in contact met de jeugd. Dus de ene keer sprak ik meer namens de ene rol van ic-voorzitter, dan namens de andere, als mens. Mijn bestuursleden zeiden: Diederik, waarom roep je dit nu weer?”

Waarvan hebt u het meeste spijt?

“Ik heb er spijt van dat ik in het AD in oktober 2020 opriep om in totale lockdown te gaan. Ik was onrustig dat weekeinde, wist dat het Catshuisoverleg een dag later kwam. Ik wilde een statement maken. Maar je moet rekening houden met wat die woorden doen, hoe zwaar het weegt. Daar kreeg ik veel kritiek op, ook van collega’s. Terecht.”

Is dat niet wat naïef? U wist inmiddels toch hoe mediadynamiek werkt?

“Ja, maar ik had toen geen direct contact meer met de politiek. Dus soms vond ik iets zo belangrijk dat ik op die manier probeerde het beleid bij te sturen. Afgelopen december zei ik nog tegen Kamerleden: ‘U spreekt hier over 1G of 2G, maar over een paar weken loop ik tegen code zwart aan, stromen de ziekenhuizen over’. Dan word ik gebeld door Hugo de Jonge, waarom ik hem zelf niet even benaderd had. Het mooie aan De Jonge is dan wel: dan komt-ie langs, diezelfde week. Dan leg ik hem alles uit, zijn we zo anderhalf uur aan de praat. En hij vroeg toen: ‘Joh, als jij weer naar een talkshow gaat, hou me dan even op de hoogte van je boodschap.’ Nou, dan stuurde ik hem een appje vooraf.”

In de post-crisisfase is het grote terugblikken begonnen. Ook Gommers ziet structuurproblemen bij de Nederlandse aanpak van de pandemie. De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeerde in zijn eerste onderzoeksrapport dat de verpleeghuizen te lang te weinig aandacht kregen en daardoor naast de mondkapjes grepen.

Ook de rol van Van Dissel was te dominant, schetste de OVV. “Daar ben ik het mee eens. Allereerst: er is als persoon niemand zo integer als Jaap. Maar wij dokters – hij is dat ook – hebben de neiging om te pleasen. Ik doe dat bij talkshows, Jaap bij de politiek. Ze vroegen hem naar het Catshuis, dan ga je. Ik herken dat. Maar ik vind dat de politiek er vaak wel te makkelijk mee wegkwam door Jaap erbij te zetten of door te zeggen: het OMT vindt dit. Dat had niet gemoeten. En naarmate de crisis langer duurde, merkte je ook vaker: waarom zegt de voorzitter dit? Omdat het praktisch is, of omdat het wetenschappelijk telt? Maar als je als OMT’ers daartegen ageerde, had Van Dissel er wel oren voor.”

Gommers, met Jaap van Dissel. Beeld ANP
Gommers, met Jaap van Dissel.Beeld ANP

“Wat we verkeerd hebben gedaan, is ons uitspreken over winkelsluitingen van een paar uur later of sportclubs open en kappers dicht. Alsof we daar wetenschappelijke data over hebben, dan had je als OMT moeten zeggen: daar gaat de politiek over. En we hadden veel meer een OMT-boegbeeld moeten hebben. Jaap vindt media vreselijk, maar ik zei ook: Jaap, je moet echt iets aan je pr gaan doen, ga het uitleggen. Toen zijn ze die interviews gaan doen bij de NOS.”

Niet alles lukte tijdens de crisis. Gommers’ heilige doel bij zijn aantreden als ic-voorzitter in 2016 is niet volbracht. Na jarenlang lobbyen hoopte hij een doorbraak te forceren om van de intensive care een volwaardig zelfstandig medisch specialisme te maken. “Ik wilde het per se rond hebben voordat mijn termijn afliep. Maar de intensivisten waren er niet aan toe, ze zeiden ook: we hebben nu echt wel wat anders aan ons hoofd door covid.”

En meer ging niet volgens plan. Terwijl Gommers OMT- en ic-vergaderingen deed, van talkshow naar podcast spoedde, miste zijn eigen personeel hem op de vloer. In een sessie over toekomstplannen kwam het vorig jaar september tot een harde botsing tussen de verpleegkundigen en de leiding, onder wie Gommers. “Toen werd ik wel wakker: wacht even, dit zit diep.”

Waaruit bleek dat dan?

“Nou, wat me raakte, was de uitspraak dat ik het niet voor mijn verpleegkundigen had opgenomen. Ik schoot in de verdediging: ‘Als iemand het voor verpleegkundigen had opgenomen, was dat toch Diederik Gommers’. Maar later dacht ik: je kunt wel op televisie je stoel aan een verpleegkundige geven, maar je moet er ook zijn voor mensen, er echt zijn. Het bleek dat ze me gewoon misten. ‘Je was er wel, maar je was er echt niet bij’, was hun uitleg.”

U heeft wilde plannen voor betere ic-zorg. Maar de aandacht ebt wel weg. Gaat u die wekelijkse talkshows niet missen?

“Nee hoor, mijn kennis is niet weg. En al snap ik dat veel mensen immens leed is aangedaan door corona, vanuit mijn functie bezien was het een gave tijd, dat realiseer ik me nu pas. Zoveel aandacht, zoveel complimenten. Tuurlijk gingen er dingen verkeerd, maar het was voor mij persoonlijk prachtig.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden