PlusProfiel

Goedlachse Bijleveld leek een ‘zekerheidje’ voor CDA, maar werd brekebeen

Met het vertrek van Ank Bijleveld verliest het demissionaire kabinet-Rutte III een ervaren bestuurder. De CDA-politica was juist binnengehaald als ‘zekerheidje’.

Minister Ank Bijleveld van Defensie in 2019 op werkbezoek in Litouwen. Beeld Mediacentrum Defensie / Sgt. Jan Dijkstra
Minister Ank Bijleveld van Defensie in 2019 op werkbezoek in Litouwen.Beeld Mediacentrum Defensie / Sgt. Jan Dijkstra

Gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid, vicefractievoorzitter, burgemeester, staatssecretaris, Commissaris van de Koning(in) en minister. Ank Bijleveld was het allemaal. Niet zo gek dat het CDA in 2017 een beroep op haar deed om terug te komen uit Overijssel en minister te worden.

Wel was het een verrassing dat Bijleveld (59) bij het verdelen van de ministerschappen op Defensie terecht kwam. Op de dag dat kabinet-Rutte III op het bordes stond, zei ze tegen iedereen die het wilde horen dat ze heus affiniteit had met haar departement – ze was immers dochter van een beroepsmilitair.

Maar het is ook een minister die op werkbezoek in Litouwen militairen moest vragen wat de door hen gebruikte afkortingen betekenden. Al die afkortingen op haar departement – geen ministerie heeft er zoveel – ging ze niet uit haar hoofd leren, hoor.

Moederfiguur

Onder de militairen speelde Bijleveld de rol van moederfiguur. Altijd een vriendelijk woord, een grapje, een lach. Toen zij in januari koning Willem-Alexander meenam op werkbezoek naar de Van Ghentkazerne in Rotterdam, hield zij militairen die lang van stof waren bij de les door hen met een paar kordate opmerkingen terug naar de hoofdlijnen te brengen. Als een leraar die een rumoerige klas tot bedaren brengt.

Binnen het CDA vertolkt ze een vergelijkbare rol. Als de partij in een koude oorlog verwikkeld is met stemmenkanon Pieter Omtzigt, wordt Bijleveld naar voren geschoven voor een vredesmissie. Die strandt uiteindelijk.

In de Kamer viel de goedlachsheid van Bijleveld niet altijd in goede aarde. Ze leek moeilijke kwesties weg te lachen. Bij de debatten over de burgerdoden in het Iraakse Hawija door Nederlandse bommen werd haar in 2019 een te laconieke houding verweten. Het noopte haar om er bij de behandeling van haar begroting, kort na het eerste debat over de kwestie, op terug te komen. Het was voor haar niet ‘terug naar de orde van de dag’, benadrukte ze. “Ik ben en ik voel me verantwoordelijk. Ik besef als geen ander dat er aan het vertrouwen moet worden gewerkt.”

Hawija

Het dossier-Hawija bleef haar achtervolgen. Telkens kwam er – via de media, de Amerikaanse autoriteiten of een openbaarheidsverzoek – nieuwe informatie naar buiten waarvan Bijleveld de Kamer had voorgehouden dat het óf niet bekend was óf niet vrijgegeven kon worden. Na nieuwe onthullingen volgden een tweede, derde en vierde debat. Bijleveld slaagde er nooit in de mist rond de informatievoorziening aan de Tweede Kamer over de fatale aanval weg te nemen.

Uiteindelijk is het de trage en moeizame evacuatie van Afghaanse tolken, terwijl de Kamer haar keer op keer tot haast maande, de reden van Bijlevelds vertrek. Ook in dat dossier stuntelde ze, voerde ze delen van Kamermoties niet uit en verbijsterde ze het parlement door vage en ontwijkende antwoorden te geven. Het door de Kamer geëiste evacuatieplan voor tolken bleek te bestaan uit vliegtickets op lijnvluchten, kwam pas deze week in het debat boven tafel.

Het beeld was duidelijk: hier was iets misgegaan, maar dat wilde ze nauwelijks erkennen. Volgens PvdA-Kamerlid Kati Piri, die het initiatief nam tot de motie van afkeuring, heeft Bijleveld ‘meerdere moties getraineerd, selectief vergeten en ronduit niet uitgevoerd’. “Dat is een doodzonde.”

Toch bleef Bijleveld zitten toen minister Sigrid Kaag donderdagavond aftrad. Bronnen rond het kabinet stelden dat Bijleveld alleen het ministerie van Defensie zou verlaten als ze eruit zou worden gedragen. Maar vrijdag trok ze alsnog haar conclusies. Afgelopen zomer had ze nog in een interview met NRC gezegd dat ze in een nieuw kabinet graag terug wilde komen als minister, opnieuw van Defensie. Die kans lijkt nu definitief verkeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden