PlusAchtergrond

Gezonder leven is het nieuwe wapen tegen het coronavirus

Dagjesmensen wandelen door het Bergerbos tijdens een zonnige herfstdag. Steeds meer mensen trekken er op uit in de natuur wegens de coronapandemie.Beeld Koen van Weel/ ANP

Hoewel artsen er al langer op hameren, maakt nu ook het kabinet van leefstijl een wapen tegen het coronavirus. ‘Gezond leven maakt je weerstand beter.’

Afstand houden, handen wassen en drukke plekken mijden. Met dat mantra spoort het ­kabinet de bevolking al acht maanden aan om ­coronabesmettingen te voorkomen.

Voor het eerst wees minister Hugo de Jonge (Gezondheidszorg) dinsdagavond tijdens de persconferentie die hij en premier Mark Rutte gaven op een manier om het virus beter aan te kunnen – ondanks de huidige maatregelen raakten afgelopen week meer dan 30.000 mensen besmet. Dagelijks een half uurtje wandelen kan al een groot verschil maken voor de gezondheid, zei De Jonge. De weerstand is gebaat bij een gezonde leefstijl, aldus de minister.

Eigen lichaam aanvallen

Dat inzicht is niet nieuw. Achter de schermen dringen wetenschappers al maanden aan op aandacht voor dit onderwerp. Al tijdens de eerste besmettingsgolf in maart en april bleek dat mensen met obesitas vaker ernstig ziek worden of overlijden. “Daarom is het goed dat de regering erop wijst,” zegt Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog in het Erasmus MC en hoogleraar obesitas. “Over­gewicht leidt tot een ernstiger beloop van Covid-19. Minder te zware mensen betekent minder druk op de ziekenhuizen.”

Wetenschappers van het Erasmus MC schreven samen met collega’s van het LUMC en Amsterdam UMC een wetenschappelijk overzichtsartikel over Covid-19, obesitas en leefstijl. Naar aanleiding daarvan ging er op 11 november een brief van zeventig gezondheidsprofessionals naar het ministerie van Volks­gezondheid met een urgente oproep.

Overgewicht leidt tot een chronisch minder goed functionerend immuunsysteem, schrijven de wetenschappers. Daardoor is het ‘zeer waarschijnlijk’ dat het virus zich sterker ver­menigvuldigt. Ook groeit de kans dat het immuun­systeem te hevig reageert en zo het eigen lichaam aanvalt. De kans op verstopte vaten door bloedstolsels (trombose) neemt ook toe.

Publiekscampagne

“Vijftig procent van de Nederlandse volwassenen heeft overgewicht, dus het gaat om een grote groep,” zegt Van Rossum. “Vijftien procent heeft zeer ernstig overgewicht of obesitas. Naast leefstijl kunnen psychosociale en medische factoren ook bijdragen aan obesitas, we moeten mensen met overgewicht niet veroordelen.”

De wetenschappers vinden dat de overheid met een brede publiekscampagne moet wijzen op het belang van een leefstijlverbetering. Ze schrijven dat er al een campagne is opgezet (‘Zorg jij goed voor jezelf?’), maar dat die nog niet is gelanceerd. Een voorlichter van het ministerie van VWS zegt dat er ‘niets op de plank ligt’, maar wijst erop dat het verbeteren van de leefstijl hoog op de agenda staat.

Uit studies uit de eerste golf blijkt dat veel mensen bij een (gedeeltelijke) lockdown ongezonder eten, minder bewegen en meer stress hebben. Ook drinken ze meer alcohol en roken ze meer. Volgens Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit, blijken vooral mensen die al overgewicht en obesitas hebben, ongezonder te gaan eten. “Als je thuis zit opgesloten met een volle voorraadkast, is het moeilijk om daaruit te blijven.”

Geen crashdieet

Twee weken nauwelijks bewegen kan al leiden tot een verminderde afweer. De pandemie zorgt ervoor dat een deel van de mensen met een ongezonde leefstijl nog ongezonder gaan leven, en dus ook kwetsbaarder wordt voor het virus.

Hoger opgeleiden weten vaker dat er een relatie is, maar Seidell vindt dat iedereen dit moet weten. Dat De Jonge dit nu in de persconferentie zei, is volgens de hoogleraar ‘best een doorbraak’. “Dit is belangrijke informatie voor iedereen.”

Seidell waarschuwt ook dat mensen nu niet té enthousiast moeten gaan afvallen. “Begin nou geen crashdieet met rare sapjes, waarbij je in korte tijd vele kilo’s wil afvallen. Dat is ook weer niet goed voor je immuunsysteem. De winst zit in een gezonde leefstijl.”

Beter voor vaccin

Het is voor het coronavirus nog niet vastgesteld, maar in het algemeen doen veel ­vaccins het minder goed bij mensen met obesitas. De deskundigen die pleiten voor een gezonde leefstijl, zien dat bijvoorbeeld ook terug in studies naar de griepprik. ‘De kans is aanzienlijk dat dit ook bij een toekomstig coronavaccin het geval zal zijn.’ Het idee is dat elementen van het immuunsysteem die belangrijk zijn voor de werking van een vaccin, ook bij mensen met obesitas verstoord zijn. ‘Een gezondere leefstijl nu alvast aanmeten zou mogelijk bij mensen met obesitas bij kunnen dragen aan een betere respons op de vaccins.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden