PlusAchtergrond

Gevolgen van boerenprotesten zichtbaar in de supermarkten: ‘Brood is het snelst op’

Supermarktkoepel CBL verwacht dat de versproducten op veel plekken opraken, als de boeren distributiecentra blijven blokkeren. ‘Brood is het snelst op. Groenten, fruit en vlees volgen al snel.’

Rick van de Lustgraaf
Groenten, fruit, vlees, kaas of vis zijn in sommige supermarkten al niet meer te verkrijgen, doordat protesterende boeren distributiecentra blokkeren. Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP
Groenten, fruit, vlees, kaas of vis zijn in sommige supermarkten al niet meer te verkrijgen, doordat protesterende boeren distributiecentra blokkeren.Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP

Supermarkten zeggen na anderhalve dag van boerenblokkades bij distributiecentra al tientallen miljoenen euro’s schade te hebben geleden. Die schade komt door misgelopen omzet, omdat winkelvoorraden niet aangevuld kunnen worden.

Groenten, fruit, vlees, kaas of vis zijn in sommige supermarkten dinsdag al niet meer te verkrijgen, doordat protesterende boeren distributiecentra blokkeren. Als die protesten aanhouden, zullen die schappen met versproducten waar nog wel iets ligt, later op de dag ook leeg zijn, verwacht het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de branchevereniging voor supermarkten.

Dinsdagochtend blokkeerden de boeren elf distributiecentra. In de loop van de dag zijn diverse blokkades ook weer beëindigd, al dan niet onder invloed van een noodverordening. Maandag barricadeerden de boeren twintig van de vijfendertig bevoorradingscentra van supermarkten.

Miljoenenschade

Vooral in de grotere supermarkten zijn de gevolgen goed zichtbaar, zegt een woordvoerder van het CBL. Die rekenen twee tot drie keer per dag op leveringen vanuit de distributiecentra. De lege gaten in winkelschappen beginnen op sommige plekken ‘problematische vormen aan te nemen’, ziet de woordvoerder. “Winkels hebben een klein magazijn en ontvangen hun gehele voorraad uit de centra, maar nu dus niets.” De versproducten die niet geleverd kunnen worden belanden in de prullenbak.

De dervingsschade loopt in de miljoenen euro’s, verwacht het CBL. Bovendien ontvangen niet alleen supermarkten, maar ook ziekenhuizen en zorgcentra voedsel en andere producten uit de distributiecentra. Ook die aanvoer is verstoord. Het CBL vermoedt dat supermarkten afgelopen weekend al extra voorraden hebben ingeslagen, maar weet niet in hoeverre die voorzorgsmaatregelen de huidige verstoringen compenseren.

Potjes sambal

Het is niet zo dat niet-geblokkeerde distributiecentra zomaar ergens anders kunnen bijspringen, zegt retaildeskundige Paul Moers. De opslag in de centra is nauw afgestemd op de vraag van supermarkten, zegt hij. Vooral als het om versproducten gaat. “Brood is het snelst op. Groenten, fruit en vlees volgen al snel. Na twee tot drie dagen zonder aanvoer is het voedsel op.“

De problemen zullen regionaal sterk verschillen. “Om aan voldoende voedsel te komen, zullen mensen na enkele dagen van dit soort blokkades al naar een supermarkt kilometers verder moeten rijden”, zegt Moers. “Ik begrijp niet dat de boeren zoveel ruimte krijgen voor deze blokkades.”

De schappen met houdbare producten zullen niet genoeg alternatieven kunnen bieden voor het gebrek aan vers, verwacht hij. “Ook die schappen moeten vrijwel dagelijks aangevuld worden. Belangrijke schappen dan, de potjes sambal blijven wel beschikbaar.”

Toen de boerenactiegroep Farmers Defence Force (FDF) in 2019 aankondigde om de aanvoer vanuit distributiecentra plat te leggen, stak de rechter daar een stokje voor. Het CBL kan nu evenwel niet teruggrijpen op die rechterlijke uitspraak, omdat FDF de huidige acties niet coördineert. De boerenblokkades lijken te zijn afgesproken op chatplatforms zoals Telegram.

Eerst in gesprek

Het CBL verzocht de politie daarom dinsdag wederom ‘stevig in te grijpen.‘ Ingrijpen deed de politie in verschillende plaatsen, waaronder in Sneek en in Zwolle. Boeren werden onder meer bestreden met traangas. De landelijke politiechef Willem Woelders riep maandagmiddag de distributiecentra nog op om eerst zelf in gesprek te gaan met actievoerders. “Dan kun je ze misschien beter beïnvloeden.”

Maar volgens het CBL zijn de distributiecentra geen partij in het conflict. “Boeren ageren duidelijk tegen het stikstofbeleid, het beleid van de overheid,” zegt de woordvoerder. “ Wij, maar ook burgers en bedrijven zijn nu de dupe. Wij houden ons afzijdig van de discussie en rekenen erop dat de politie ingrijpt.”

Het CBL heeft wel degelijk een rol in het conflict, vindt retaildeskundige Moers. “Als supermarkten de boeren wat meer betalen voor een liter melk, kunnen ze ook met wat minder vee renderen. Het CBL, boeren en ook politici zullen samen in gesprek moeten om de landbouw te verduurzamen.”

Boerenclubs om de tafel met Remkes

Alle boerenclubs zullen aanschuiven voor een gesprek onder leiding van Johan Remkes, die het kabinet aanwees als bemiddelaar. Dat ­verwacht stikstofminister ­Christianne van der Wal. “Ik ga er ook vanuit dat ze uiteindelijk allemaal aan tafel gaan zitten in augustus.” Ze kan zich ‘niet voorstellen’ dat er organisaties zijn die er genoegen mee nemen dat er óver hen wordt gesproken in plaats van mét hen.

Een aantal boerenclubs had felle kritiek op de keuze voor Remkes als gespreksleider. Remkes was immers informateur van het huidige kabinet, en hij schreef een belangrijk stikstof­rapport op basis waarvan de doelen zijn vastgesteld. Van der Wal vindt het juist goed dat hij bekend is met dit dossier en zich ‘niet nog helemaal moet inwerken’.

De weerstand tegen de keuze voor Remkes verrast haar niet. “Welke naam je ook neerlegt, er is altijd kritiek op.” Remkes is juist de aangewezen persoon, denkt Van der Wal, die erop wijst dat sommige boerenorganisaties juist graag met Remkes in gesprek willen. “Hij is echt heel goed in staat om op een onafhankelijke manier het gesprek te leiden en partijen bij elkaar aan tafel te krijgen.” Het is volgens de minister vooral belangrijk dat het gesprek op gang wordt gebracht, ook om de rust in het stikstofdossier terug te laten keren.

Het kabinet kondigde dit weekend aan dat Remkes de gesprekken tussen boeren, het kabinet, provincies en andere organisaties (zoals natuurclubs) gaat leiden. De Kamer had om een bemiddelaar gevraagd naar aanleiding van de woedende reactie van boeren op de stikstofplannen van het kabinet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden