PlusInterview

Geven medicijnen corona straks genadeklap? ‘Deze middelen hebben echt potentie’

Medicijnen die gaan helpen de coronacrisis op te lossen, zijn in de maak. Er zijn nog beren op de weg, zoals de hoge kosten, maar: ‘Deze middelen hebben echt de potentie om de druk op ziekenhuizen bij een volgende golf te verminderen.’

Chris van Mersbergen
De coronapillen van Pfizer. Beeld AFP
De coronapillen van Pfizer.Beeld AFP

Plotseling meldt het ene na het andere bedrijf zich met geneesmiddelen die een patiënt kunnen afhelpen van het coronavirus, of zelfs voorkomen dat iemand het krijgt. AstraZeneca, Eli Lily, GlaxoSmithKline, Merck, Pfizer, Roche: een farmaceut zonder eigen coronamedicijn telt niet meer mee, zo lijkt het.

De beloofde resultaten zijn spectaculair. Pfizer ontwikkelde een pil die de kans op ziekenhuisopname en overlijden met 89 procent zou verminderen, als iemand hem binnen drie dagen na het krijgen van coronasymptomen neemt. AstraZeneca presenteerde vorige week een antilichamen-injectie die preventief kan worden toegediend, en die de kans op het krijgen van Covid-19 na een halfjaar nog met 83 procent verkleint.

“Je moet altijd oppassen om enkel op persberichten van farmaceutische bedrijven af te gaan,” zegt internist-infectioloog Joost Wiersinga van het Amsterdam UMC. “Vaak zijn de volledige studieresultaten nog niet vrijgegeven. Of medicijnen echt zo goed werken, zie je pas in de dagelijkse praktijk. Maar inderdaad, er lijken heel mooie middelen aan te komen.”

Internist-infectioloog Joost Wiersinga in zijn werkkamer op het Amsterdam UMC.  Beeld Ivo van der Bent
Internist-infectioloog Joost Wiersinga in zijn werkkamer op het Amsterdam UMC.Beeld Ivo van der Bent

Wiersinga volgt sinds de start van de coronacrisis al het wetenschappelijk onderzoek over het virus. Als internist-infectioloog is hij bijzonder geïnteresseerd in de medicijnen. We nemen de laatste ontwikkelingen met hem door.

Er is al een cocktail

“Patiënten die met corona in het ziekenhuis belanden en zelf geen antistoffen tegen het virus hebben, kunnen sinds een paar maanden worden behandeld met een cocktail van Regeneron en Roche. Daarin zitten antistoffen tegen corona die in het lab zijn nagemaakt en via een infuus worden toegediend. Deze antilichamen voorkomen dat het virus nog meer cellen binnendringt, en hebben daarom een vertragend effect op de infectie. Donald Trump werd als president met deze toen nog experimentele cocktail behandeld.

“Volgens een Britse studie vermindert de cocktail de kans dat een coronapatiënt in het ziekenhuis overlijdt met 6 procentpunten, van 30 naar 24 procent. Ik ben een van de coördinatoren van een groep die in de Nederlandse ziekenhuizen onderzoekt of we dat resultaat ook hier zien.”

Liever een pil dan een infuus

“Het middel van Regeneron en Roche heeft ook effect bij mensen die net positief op corona zijn getest. Maar het moet via een infuus worden toegediend, en daarvoor moet een patiënt in de praktijk meestal voor een dagopname naar het ziekenhuis komen. Daar is maar beperkt capaciteit voor. Daarom is het goed nieuws dat er nu coronapillen op de markt komen, van onder meer Merck en Pfizer. Dit zijn antivirale middelen, die ervoor zorgen dat het virus zich in het lichaam niet kan vermenigvuldigen.

“Iemand zou straks een pillenkuurtje kunnen nemen bij een positieve coronatest. Probleem is wel dat dit soort medicijnen hartstikke duur lijken te worden. Tien pillen van Merck, die je vijf dagen lang tweemaal daags in moet nemen, zouden rond de 600 euro gaan kosten. Dat betekent dat je het niet zomaar kan geven aan iedereen die positief test. Ook is het te hopen dat het virus niet resistent wordt tegen deze pillen. Zo’n pil daarop aanpassen, dat is nog best lastig. In de toekomst zou je ook aan cocktails van verschillende middelen kunnen denken.”

Voorkomen

“Dat er straks steeds meer middelen zijn die iemand kunnen helpen die corona heeft, is prachtig. Maar het liefst wil je het voorkomen, omdat mensen dan niet ziek worden en de zorg niet wordt overbelast. De middelen die ik noemde, lijken ook preventief te werken, maar niet voor een heel lange periode. Ook gezien de kosten lijkt dat dus een lastig verhaal.

“De injectie met langwerkende antilichamen van AstraZeneca kan een uitkomst zijn voor patiënten met een onderliggende ziekte die ervoor zorgt dat het vaccin niet goed genoeg werkt. De injectie beschermt volgens de makers zes tot misschien wel twaalf maanden. En dat met één simpele prik in je arm. We moeten de resultaten in de praktijk afwachten, maar het is mooi dat dit middel kan worden toegevoegd aan ons arsenaal van anti-coronamedicijnen.”

Vaccinatie

“Ik vind het heel belangrijk om te benadrukken dat vaccinatie echt het allerbeste blijft. Het is veel simpeler en goedkoper dan een medicijn en het beschermt grote groepen mensen voor langere tijd. Maar je kunt deze nieuwe medicijnen straks wel gericht preventief inzetten bij risicopatiënten. En mensen die toch ziek worden, kunnen we straks dankzij medicijnen een stuk beter behandelen.

“Deze middelen hebben echt de potentie om de druk op ziekenhuizen bij een volgende golf fors te verminderen. Of iedereen straks in de apotheek een doosje pillen kan krijgen? Dat wordt gezien de prijzen een heel kostbaar verhaal, het lijkt mij ook niet nodig. Al hoop ik wel dat farmaceuten hun verantwoordelijkheid nemen en de prijzen acceptabel houden.”

AstraZeneca: Kwetsbare doelgroepen geholpen met preventief medicijn

Het coronamedicijn AZD7442 dat AstraZeneca vorige week presenteerde, is mogelijk een alternatief voor mensen die door problemen met hun immuunsysteem geen baat hebben bij het coronavaccin, zegt de Nederlandse topman Ruud Dobber.

“We hebben dat vaak niet door, maar een grote groep mensen zit thuis in een soort noodgedwongen lockdown. Ze durven niet de straat op omdat ze niet beschermd zijn tegen corona. Mensen die chemotherapie hebben gehad, of een orgaantransplantatie. Dat zijn echt schrijnende situaties.”

Bij deze doelgroep is het immuunsysteem niet in staat om na vaccinatie antistoffen tegen corona op te bouwen. Het medicijn van AstraZeneca brengt, net als middelen van sommige andere farmaceuten, kunstmatig ontwikkelde antilichamen in iemands lijf in. In het geval van AstraZeneca gebeurt dat met een simpele injectie in een spier, bijvoorbeeld in de arm.

De Brits-Zweedse farmaceut presenteerde vorige week de resultaten van studies, waaruit blijkt dat de prik iemand zes tot twaalf maanden in belangrijke mate beschermt tegen corona.

AstraZeneca is de eerste met een medicijn dat over een langere duur preventief lijkt te werken. Het middel kan coronapatiënten overigens ook van hun klachten genezen, blijkt uit te studies. De productiecapaciteit van het medicijn is volgens Dobber onvergelijkbaar met het vaccin van AstraZeneca, waarvan wereldwijd recent de mijlpaal van twee miljard geleverde doses werd bereikt. “In het geval van deze medicijn-cocktail heb je het in 2022 over miljoenen aantallen, niet over tientallen of honderden miljoenen. Het is dan ook niet realistisch om ze straks beschikbaar te stellen voor iedereen, al gaan wij daar als bedrijf natuurlijk niet over. Ik denk dat ze gereserveerd zullen worden voor de kwetsbare doelgroepen die ik noemde.”

Zowel op het gebied van preventie als genezing kunnen medicijnen een rol spelen in het vinden van een uitgang uit het coronadoolhof, stelt Dobber. “Ik blijf zeggen dat vaccins de nummer één bescherming zijn. Maar geen enkel vaccin is 100 procent effectief, zien we. En er zijn mensen bij wie ze sowieso niet werken. Daarom kun je met een effectieve behandeling in al die gevallen enorme winst boeken.”

De topman verwacht dat de medicijncocktail van de farmaceut binnen een aantal weken voor noodgebruik wordt goedgekeurd in de Verenigde Staten. “De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA is op dit moment bezig met de beoordeling. In principe kan het daarmee in het eerste kwartaal worden ingezet voor gebruik.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden