Plus

Gevaar nog niet geweken: ‘Deze dijk gaat klappen als we niets doen’

Hoewel het waterpeil in het noorden van Limburg zondag begon te zakken, was het gevaar daar nog niet geweken. Vooral in het Maasstadje Well was de situatie nog lang kritiek

Ivo van Enckevort, inspecteur van Waterschap Limburg, bekijkt de situatie aan de kade in Well. Daar zijn een demontabele kering en big bags met zand geplaatst.  Beeld Ellen van Gaalen
Ivo van Enckevort, inspecteur van Waterschap Limburg, bekijkt de situatie aan de kade in Well. Daar zijn een demontabele kering en big bags met zand geplaatst.Beeld Ellen van Gaalen

Met een graafmachine wordt continu aarde tegen de dijk ten westen van het vestingstadje Well gestort. Vrachtwagens vol zand rijden af en aan. Want rondom deze plek is het spannend. De dijk is verzadigd, er komt water onderdoor. De straat is nat.

“Het is vrij acuut ja. Als we niets doen, is het vrijwel zeker dat die klapt,” vertelt André Boogerd, die vanuit Zeeland naar Limburg is gekomen om zijn collega’s te helpen. Ook het leger springt bij. Er moet zeil worden geplaatst en er komen grote zandzakken om de dijk tegendruk te geven.

Voor de waterschappen is die verzadiging van de dijken spannend zondag. De Maas staat zo lang hoog dat de beschermende muren te nat worden. “Het water lijkt op zijn retour, maar staat nog steeds tegen de dijken aan. Zolang dat zo is, is het gevaar niet geweken,” vertelt Ivo van Enckevort, inspecteur van Waterschap Limburg.

Aan de rand van Well wordt een dijk verstevigd. Hier komt kwelwater door de dijk en is het spannend of die het gaat houden. Beeld Ellen van Gaalen
Aan de rand van Well wordt een dijk verstevigd. Hier komt kwelwater door de dijk en is het spannend of die het gaat houden.Beeld Ellen van Gaalen

Veertien centimeter gezakt

Het peil van de rivier is weliswaar zo’n 14 centimeter gezakt Well, maar het water staat nog altijd ruim 4 meter hoger dan normaal. Fanny Coppers-Mulders, die met bed en breakfast La Bell Meuse in Well, langs de rivier zit, kijkt elke keer op de website van Rijkswaterstaat. Pal voor de deur is een meetpunt. “Het is een heel spannende nacht geweest. We hebben weinig geslapen,” vertelt ze.

Schuin voor het huis van Coppers-Mulders ligt een kade waarop het waterschap een demontabele kering heeft geplaatst. Erachter staan tientallen big bags met zand om de boel te stutten. “Dat ziet er indrukwekkend uit, maar eigenlijk is deze plek niet spannend hoor. Dat zijn de dijken aan de randen van Well,” zegt Coppers-Mulders.

De bescherming van het stadje staat aan twee kanten onder druk. Aan de oostkant ligt de kade inmiddels vol zandzakken, maar in het westen wordt nog met man en macht gewerkt om een dijkdoorbraak te voorkomen. Precies daarom werd Well zaterdag aan het begin van de avond geëvacueerd. De politie ging de deuren langs om alle bewoners te waarschuwen.

Schuin tegenover de b&b van Hanny Coppers-Mulders is de kade versterkt. Het water staat bijna tot aan de rand, maar is al 14 centimeter gedaald.  Beeld Ellen van Gaalen
Schuin tegenover de b&b van Hanny Coppers-Mulders is de kade versterkt. Het water staat bijna tot aan de rand, maar is al 14 centimeter gedaald.Beeld Ellen van Gaalen

Reuring

Toch is er nog wat reuring op straat. Her en der staan auto’s. Kinderen stampen met laarzen in het kwelwater dat op een parkeerplaats langs de Maas omhoog komt. Inwoners staan voor hun deur met elkaar te kletsen over het hoge water. Voor een aantal deuren liggen zandzakken, sommige bewoners pompen hun kelders leeg. “We zijn niet weggegaan. We hebben dit vaker meegemaakt. Zelfs als het over de afzettingen stroomt, lopen we niet helemaal over. En we kunnen altijd nog naar boven,” zegt Coppers-Mulders.

Voor de waterschappen is Well nu een van de zorgenkindjes. “Ja, ik kom hier wel diverse keren per dag kijken,” zegt inspecteur Van Enckevort. Bij de Zeeuw Boogerd parelt het zweet op zijn voorhoofd. “We moeten vooral doorstampen hier. Dit is voor nu wel de kritiekste plek.”

Uit het hele land zijn inspecteurs van waterschappen naar Limburg gekomen om te helpen. Van het Zeeuwse Waterschap Scheldestromen lopen er liefst 27 vrijwilligers rond. Boogerd: “Ik heb de watersnoodramp van 1953 niet meegemaakt, maar in Zeeland weten we hoe prettig het is om hulp te krijgen. Daarom zijn we hier met zo veel.”

Arcen

Zijn Zeeuwse collega Wolter van Damme staat 10 kilometer zuidelijker op een dijk in Arcen. De opzichter (normaliter van waterkeringen) heeft de hele nacht gewerkt. “Het is toch wel exceptioneel wat hier gebeurt. Dat het water zo lang hoog blijft, zijn we in Zeeland niet gewend.”

Ook achter de dijk in Arcen, die over kilometers met zandzakken is opgehoogd, staat water. Maar het is loos alarm. “Kijk, ik loop altijd door de binnenteen van de dijk. Dan voel ik meteen of die drassig is en hoe het ervoor staat. Maar het is droog,” legt de opzichter uit.

Zijn Limburgse collega Van Enckevort is even­eens tevreden over wat hij ziet. Het water achter de dijk is helder en stroomt niet. “Dat betekent dat het kwelwater is en geen water dat door de dijk komt.”

Troebel, borrelend water zou slecht nieuws zijn. Want dat betekent dat een doorbraak dreigt. Stromend water veroorzaakt namelijk een steeds groter gat. Door zo’n plek met zandzakken te stutten, hopen de waterschappen een doorbraak te voorkomen.

Wolter van Damme, opzichter waterkeringen Zeeuws-Vlaanderen van Waterschap Scheldestromen, inspecteert een dijk in Arcen. Samen met collega Norbert van Rens, inspecteur Waterschap Limburg (rechts).  Beeld Ellen van Gaalen
Wolter van Damme, opzichter waterkeringen Zeeuws-Vlaanderen van Waterschap Scheldestromen, inspecteert een dijk in Arcen. Samen met collega Norbert van Rens, inspecteur Waterschap Limburg (rechts).Beeld Ellen van Gaalen

Sliert zandzakken

Als een sliert staan die zandzakken nu in het Limburgse landschap. De weg tussen Arcen en Well is afgesloten. Overal staan politie en verkeersregelaars om mensen weg te sturen. De dorpen zijn afgesloten voor ramptoeristen; hekken en rood-witte linten houden alle verkeer tegen.

Tot opluchting van de opzichters, want ze zien mensen zelfs op de big bags klimmen om een beter zicht te hebben op het water. Ook de inwoners van Well zijn blij dat de ‘poorten’ dicht zijn. “We willen rust. Bovendien zijn er niet meer slachtoffers als er toch iets gebeurt,” vindt Coppers-Mulders.

Nu kunnen inwoners met elkaar hun spanning en ervaring delen. “De eerste overwinning hebben we gehaald: de hoogte. Nu nog de duur.”

Opgelucht ademhalen

Noord-Limburg haalt na een spannend weekend opgelucht adem. De hevige overstromingen die het zuidelijke deel van de provincie troffen, zijn het noorden bespaard gebleven. Het water van de Maas zakt bijna overal, al is het gevaar nog niet helemaal geweken.

De dijken hebben het in Limburg zwaar voor hun kiezen gekregen en moeten permanent in de gaten worden gehouden. Dijkinspecteurs vrezen vooral kwelwater dat door – of onder – de dijken kan sijpelen, en zo een dijklichaam ernstig kan verzwakken. In het ergste geval kan de dijk het alsnog begeven, met een overstroming tot gevolg. Inspecteurs uit het hele land zijn naar Limburg gekomen om de staat van de dijken komende tijd intensief te controleren.

Hoewel afgelopen weekend grote overstromingen uitbleven, hield niet iedereen droge voeten. Enkele tientallen woningen zijn toch onder water komen te staan. In Wellerooi kwamen twee woningen blank te staan na een dijkdoorbraak en ook in Horn liepen een straat en enkele huizen onder water toen er een gat ontstond in een nooddijk.

Inmiddels zijn in het zuiden van Limburg steeds meer inwoners teruggekeerd naar hun woning, die ze door de watersnood hadden moeten verlaten. Zondagavond mochten ook de meeste inwoners naar Venlo terug. Eerder op de dag werd de situatie rond de Hambeek in Roermond, de Roer in Roerdalen en rond de Maas en het Julianakanaal in Echt-Susteren al veilig verklaard.

Nederland leeft massaal mee met de getroffen Limburgers. Op Giro 777 van het Nationaal Rampenfonds is maandagochtend al ruim 5 miljoen euro gedoneerd. Volgens een woordvoerder van de organisatie hebben meer dan 80.000 mensen een donatie gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden