PlusInterview

Gert-Jan Segers: ‘Ik voel geen boosheid richting D66’

Bij het debat over de Miljoenennota bleek er toch nog leven te zitten in de oude coalitie. Toch zit Gert-Jan Segers van de ChristenUnie maandag niet aan tafel bij informateur Remkes. ‘Ik zie dat medisch-ethisch heel groot wordt gemaakt. Terwijl er zoveel momenten zijn dat D66 en ChristenUnie de afgelopen vier jaar schouder aan schouder stonden.’

Gert-Jan Segers (ChristenUnie). Beeld ANP
Gert-Jan Segers (ChristenUnie).Beeld ANP

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zorgde bij de Algemene Politieke Beschouwingen voor een wonderbaarlijke wederopstanding van de coalitie. Hij had de rol van de ChristenUnie als regeringspartner in kabinet-Rutte III eerder nog doodverklaard. Maar bij het debat over de Miljoenennota smeedde de ChristenUnie met VVD, D66 en CDA een plan om de begroting voor maar liefst twee miljard euro te vertimmeren.

De coalitie is dood, leve de coalitie.

Toch houdt Segers vol: de ChristenUnie is geen coalitiepartij meer. “We zijn een partij met ministers in het kabinet. Maar we voelen nog wel verantwoordelijkheid. Als vier fractievoorzitters hebben wij met Wopke Hoekstra (minister van Financiën, red.) in één hok gezeten. Daar doe ik niet geheimzinnig over. Wij spraken in augustus ook al over de begroting, en dit was een soort tweede ronde. Maar het is wel anders nu dan voorgaande jaren, onze verhouding tot de voormalige oppositie is opener.”

Heftige dag

Het contrast was niettemin groot. Twee weken geleden keerde de ChristenUnie zich drie keer tegen het kabinetsbeleid: tegen de zin van het kabinet werd een motie voor hogere zorgsalarissen aangenomen, de ChristenUnie stemde tegen de coronatoegangspas en steunde twee moties van afkeuring tegen ministers Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken, D66) en Ank Bijleveld (Defensie, CDA). Beiden stapten op. Segers: “Het kwam allemaal samen op één moment.”

Is dat dan toeval?
“Ja. Het was een heel heftige dag. Eén van die keuzes zou al een heel groot ding zijn. En nu waren er drie van dat soort momenten.”

Maar u weet ook: dit straalt uit. Is dat dan nog onderwerp van gesprek: moeten we dit zo wel doen?
“Inhoudelijk hebben we het afgewogen. Zijn het goede keuzes? Dat vind ik wel eens lastig in Den Haag: dat er achter alle keuzes die wij zo goed en gewetensvol mogelijk proberen te maken, mensen altijd andere motieven ontwaren.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) sloot tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen een deal van twee miljard euro met de oude coalitie.  Beeld ANP
Gert-Jan Segers (ChristenUnie) sloot tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen een deal van twee miljard euro met de oude coalitie.Beeld ANP

Geen boosheid

Segers heeft alle verwijten en commentaren gezien of gehoord: dat het een ‘soort wraakoefening’ of ‘rancune’ zou zijn tegen Kaag, die als D66-leider de ChristenUnie uitsloot bij de kabinetsformatie. “Uit de grond van mijn hart: Het is gewoon niet waar. Ik heb Sigrid Kaag ook opgebeld om dat te zeggen. Ik voel ook geen boosheid richting D66.”

Nooit?
“Er is één moment geweest dat ik boos ben geweest: toen ik op 16 augustus in jullie krant las dat zij zei: ‘We hebben geen zin om met de ChristenUnie te gaan.’ Terwijl ik was uitgenodigd om het over de proeve van het regeerakkoord te hebben. Toen dacht ik: ‘Wat doe ik hier nog?’ Dat heb ik binnen bij de informateur ook gezegd. Maar dan zet ik er een punt achter. D66 maakt gewoon een legitieme politieke keuze. Dat doen ze niet omdat ze mij geen aardige man vinden ofzo.”

Terug naar het telefoontje met Kaag. Hoe reageerde zij?
“Dat moet tussen ons blijven. Er is natuurlijk ook persoonlijk ongemak. We hebben niet tegen minister Kaag en minister Bijleveld gezegd: u moet weg.”

Maar u wist dat Kaag deze conclusie kon trekken. In april had ze immers na een aangenomen motie van afkeuring tegen premier Rutte gezegd dat zij zou zijn opgestapt.
“Nee, dat wist ik niet. De context is ook niet vergelijkbaar. Kaag was verantwoordelijk voor het beleid van het kabinet, maar was nog maar net ingestapt. De Kamer was veel minder uitgesproken over haar dan over Rutte. Als wij hadden gewild dat ze zou aftreden, hadden we voor de motie van wantrouwen gestemd. En dat hebben we niet gedaan.”

En toen stapte Kaag op. U dacht niet: wát hebben we gedaan?!
“Ik heb ook emoties. Het maakt dat ik deze baan ook niet alle dagen alleen maar een feest vind. Het is makkelijk om aan de zijlijn te staan en heel hard ‘boe’ te roepen, maar als wij ‘boe’ roepen, maakt het wél uit.”

Had u een andere keus gemaakt als u het gevolg wel had geweten?
“We hebben heel sec naar het Afghanistandebat gekeken. Wanneer lag welke informatie op tafel, wanneer heeft de Kamer aan de bel getrokken, wat is daarmee gedaan en hebben we mensen in de steek gelaten daar? Dat is het enige wat we hebben overwogen.”

Kaag sloot haar woorden af met ‘Gods zegen’. Zag u dat als sneer naar de ChristenUnie?
“Dan doe ik mee met het lezen van motieven waarvan ik niet weet wat ze zijn. Ik moet iemand nemen zoals ze is. Dat heb ik te beoordelen. Het is ook mooi als iemand de vrijheid voelt om zo open te spreken over haar geloof.”

Ook uw fractiegenoot Carola Schouten stemde voor de motie die het kabinetsbeleid afkeurde, terwijl ze als demissionair minister in datzelfde kabinet zit. Wat doen de ChristenUnie-bewindslieden nog in zo’n kabinet?
“Dat is een waardeloos element in ons bestel, zo’n dubbelfunctie. Er zijn demissionaire ministers die moties hebben ontraden waar ze als Kamerlid voor hebben gestemd. Maar Carola heeft geen oordeel gegeven en was niet zelf bij de stemming. Als het tot ongemak bij de andere partijen had geleid, dan hadden we in het uiterste geval onze bewindspersonen teruggetrokken. Maar dat signaal hebben we niet gehad.”

Klopt het dat er deze zomer een soort deal lag tussen de ChristenUnie en D66 over medisch-ethische onderwerpen zodat het u beiden niet in de weg zit?
Segers kijkt verwonderd: “Ik heb zelf geen gesprekken met D66’ers gehad van: ‘Hey, hoe zouden we dit kunnen fiksen’. Het is wel bij Hamer aan bod gekomen, daar heb ik ook twee keer met Sigrid Kaag gezeten. Ik heb bij dat gesprek gezegd dat de discussie juist gevoerd moet worden, dat het in niemands belang is om alles op de macht tegen te houden. Een blokkerende minderheid te zijn. Dat sommige debatten ook - in de openheid - politiek en maatschappelijk een vervolg moeten krijgen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Sigrid Kaag (D66) en Gert-Jan Segers (CU) gingen eerder dit jaar samen op gesprek bij toenmalig informateur Mariëtte Hamer. De twee kwamen echter niet dichter bij elkaar.  Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) en Gert-Jan Segers (CU) gingen eerder dit jaar samen op gesprek bij toenmalig informateur Mariëtte Hamer. De twee kwamen echter niet dichter bij elkaar.Beeld ANP

U heeft in de campagne gezegd: ik stap niet in een kabinet dat voltooid leven mogelijk maakt. Stel die wet is in de Kamer een vrije kwestie, maar u spreekt af dat eventuele invoering aan een volgend kabinet is, dan kunt u uw belofte gestand doen.
“Dan komen we al bijna in de sfeer van onderhandelen, en daar zijn we niet. Misschien hoef ik daar ook wel nooit te komen. Maar er zijn wel rode lijnen. Als ik voor mezelf kijk: stel we dragen verantwoordelijkheid in een kabinet, de wet voltooid leven wordt aangenomen en een week na invoering gaat de eerste spuit in een volstrekt gezond lichaam. Dat zou ik heel, heel moeilijk vinden. Tegelijkertijd zie ik dat medisch-ethisch heel groot wordt gemaakt. Terwijl er zoveel momenten zijn dat D66 en ChristenUnie de afgelopen vier jaar schouder aan schouder stonden: voor goed klimaatbeleid, voor sociaal beleid, voor de rechtsstaat, voor humaan asielbeleid. Dan is het toch gek om onze relatie helemaal te definiëren aan de hand van één onderwerp?”

Snapt u dat D66 dan dit standpunt heeft, dat zij het tijd vinden voor een andere coalitie?
“Tja, het mag. Ik hoef niet D66 te recenseren. Ik heb wel tegen Sigrid Kaag gezegd dat ik het ergens wel de teleurstelling van deze tijd vind, dat na vier jaar op zoveel momenten goede samenwerking onze relatie nu weer gedefinieerd wordt op basis van een beperkt aantal verschillen.”

Kunt u uitleggen waarom vier partijen die vier jaar goed hebben samengewerkt en een meerderheid in de Tweede Kamer hebben toch niet aan het onderhandelen zijn over een nieuw kabinet?
“Dan lijkt het weer een jij-bak… Maar dat is omdat D66 de keus heeft gemaakt: dit willen we niet. We hebben zelf ook gezegd: we willen een geloofwaardige breuk met de voorgaande periode. Tegelijkertijd willen we deuren niet snel en definitief dichtgooien. VVD, D66 en CDA voeren nu gesprekken met informateur Johan Remkes: is er een constructie denkbaar waarin je constructief samenwerkt met het parlement. Ik denk dat het mogelijk is.”

Hulp aan Rutte

Segers schoot in het debat over de Miljoenennota de premier te hulp. Rutte kwam in het nauw omdat hij een aangenomen motie van de ChristenUnie en de SP om de zorgsalarissen te verhogen niet precies wilde uitvoeren. De linkse partijen reageerden woest, de PVV wilde ter plekke een motie van afkeuring indienen. Segers blokkeerde dat, wilde de premier ‘meer ruimte’ gunnen om een oplossing te vinden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Segers schoot demissionair premier Mark Rutte tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen te hulp.  Beeld ANP
Segers schoot demissionair premier Mark Rutte tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen te hulp.Beeld ANP

Waarom deed u dat?
“Het ergerde mij oprecht. Links trok ten strijde: schande, vreselijk, die verschrikkelijke Rutte luistert niet naar ons. Terwijl we aan het einde van de avond allemaal bij elkaar zijn gekomen. Mijn vriendelijke doch dringende oproep aan mijn vrienden ter linker en ter rechterzijde is: kun je af en toe een keer tot tien tellen, eens één stapje verder zetten en echt iets bereiken. Rutte zou er later in het debat op terugkomen. Dan kun je ook naar iemand luisteren en geloven wat hij zegt.”

Dat is misschien het probleem: partijen geloven Rutte niet meer. Dan is het lastig samenwerken.
“Dan merk je dat cynisme jezelf in de weg kan zitten. Weet je wat mijn jongste dochter dan zou zeggen? Stop met janken. Zaken doen. Ga aan de slag.”

Ú zei eerder ook dat u niet meer met Rutte wilde samenwerken.
“Daarvan heb ik gezegd: dat was te persoonlijk. Maar ik wil nog steeds een andere bestuurscultuur. Een dienstbare overheid.”

Hadden we allang een kabinet gehad als Rutte was vertrokken?
“Maar hij is verkózen, zijn VVD is de grootste partij, hij neemt het voortouw. Ik had ook wel een andere verkiezingsuitslag willen hebben, twee zetels erbij, andere partijen vast ook. Maar dit is het. We hebben hier allemaal een verantwoordelijkheid. Dat is ook mijn hartenkreet: laten we in vredesnaam over onze gevoelens heen stappen.”

Volgens Segers is het in de Nederlandse politiek gebruikelijk om ‘gierende meningsverschillen’ te hebben en vervolgens toch samen te werken. Maar die samenwerking staat onder druk, ziet hij. “Het signaal dat afgelopen week is afgegeven aan ons allemaal is dat samenwerken loont.”

Zou dat een mooie titel voor het regeerakkoord zijn?
Lacht: “Dat zullen andere partijen dan moeten schrijven, denk ik. Dat is mijn inschatting.”

Wij lezen de laatste tijd vaak dat u zelf ook heeft gezegd: sla ons bij deze kabinetsformatie maar over. Dat u het als kleine fractie wel érg zwaar vond.
“Grappig hoe dat heel groot wordt gemaakt. Het is wel echt heel pittig als je met z’n vijven in de Kamer en drieën in het kabinet het hele veld moet bestrijken. Maar dat is nooit doorslaggevend. Ik heb wel eens verzucht dat we het niet erg zouden vinden als de drinkbeker aan ons voorbij gaat. Maar als ik aan onze bewindspersonen vraag of ze met de wetenschap van nu liever in de oppositie hadden gezeten is het antwoord van allemaal: nee, liever in de coalitie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden