Gert-Jan Segers op het Binnenhof in Den Haag in 2017.

PlusProfiel

Gert-Jan Segers haat politieke spelletjes, maar hij laat een machtspartij achter

Gert-Jan Segers op het Binnenhof in Den Haag in 2017.Beeld ANP

Gert-Jan Segers wist als partijvoorman de vijf Kamerzetels van zijn ChristenUnie te benutten met maar liefst twee regeringsdeelnames. Tegelijk ging het ‘nooit om de macht,’ maar altijd om ‘de missie’.

Tobias den Hartog en Niels Klaassen

Een paar maanden geleden, in een gang van het Kamergebouw, liet Gert-Jan Segers zich even in de ziel kijken. “Politiek is een raar, hard wereldje,” vertrouwde hij wat journalisten toe. Een wereldje van macht, spelletjes en vooral: alomvattend.

Nu, bij zijn vertrek, spreekt hij van een ‘gulzig vak’, een tijd- en ruimte-etend verschijnsel. Na tien jaar als Kamerlid, waarvan zeven jaar als fractieleider, is het genoeg geweest.

Maar ondanks zijn bedenkingen bij het ‘wereldje’ werd Segers er wel het middelpunt van. Hij wist tweemaal als kleinste partij in het hart van dat politieke wereldje te komen. Eerst in 2017 en recenter nog in 2021. Tweemaal als juniorpartij met VVD, CDA en D66.

Segers wilde zijn stempel drukken op het gebied van klimaat, bestaanszekerheid, vrouwenrechten en het tegengaan van prostitutie. Maar zijn rol werd vele malen groter dan dat. Als het erom spande, voelde het voor coalitiepartners soms alsof CU geen vijf, maar vijftig zetels had.

Felle tegenhanger asielbeleid

Met name op het toch al politiek hypergevoelige dossier van asiel. In discussies met VVD en CDA die de instroom fors omlaag wilden, was CU een felle tegenhanger: altijd op zoek naar wegen om meer erkende vluchtelingen onderdak te bieden. Zo werd begin 2019 bedongen dat er nóg een keer een kinderpardon kwam, ook voor asielkinderen die hier al jaren verbleven. Langzaam had de ChristenUnie ervoor gepleit, achter de schermen, en stilaan zag de VVD zich gedwongen akkoord te gaan. Anders zou, besefte Rutte, het ‘lijntje breken’.

Hoewel de CU in diezelfde kabinetsperiode van kabinet-Rutte III de afschaffing van de dividendbelasting gedoogde met de woorden dat dit een ‘meloen was’ die het had moeten ‘doorslikken’, verdedigde Segers het plan niet met verve. En toen sneuvelde het idee na veel discussie alsnog.

Het droeg allemaal eraan bij hoe tegen ChristenUnie aan werd gekeken, onder Segers’ leiderschap. Niet langer werd er denigrerend over een onervaren of naïeve fractie gesproken.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie), Wouter Koolmees (D66), Carola Schouten (ChristenUnie) en Alexander Pechtold (D66). Onder Segers’ leiding werd niet langer over een onervaren of naïeve CU-fractie gesproken.  Beeld ANP
Gert-Jan Segers (ChristenUnie), Wouter Koolmees (D66), Carola Schouten (ChristenUnie) en Alexander Pechtold (D66). Onder Segers’ leiding werd niet langer over een onervaren of naïeve CU-fractie gesproken.Beeld ANP

Discussies over euthanasie gesmoord

Soms wel met ergernis. Als een onderwerp voor de ChristenUnie een brug te ver gaat, komt nog nét niet de Bijbel op tafel. Maar de CU’ers zeggen dan wel gewichtig ‘dat ligt ons zwaar op de maag’ of ‘dit gaan wij niet meemaken’. Bijvoorbeeld als het om medisch-ethische onderwerpen gaat. ‘Alsof wij geen principes of geweten hebben,’ klaagde een D66-prominent vorig jaar nog.

Want op dat vlak, als het om euthanasie ging, of embryonaal onderzoek, wist Segers al die jaren discussies daarom simpelweg te smoren. D66 werd vanaf dag één duidelijk gemaakt: als op die vlakken stappen worden gezet door het kabinet is ChristenUnie meteen vertrokken. Al beseft Segers ook: het is niet te doen om voor eeuwig met ‘slechts’ vijf Kamerzetels allerlei taboes op te leggen aan anderen.

Dat is die coöperatieve kant die de partij ook al voor Segers’ periode liet zien. Na de val van Ruttes gedoogkabinet met de PVV, schoof CU aan om tot een akkoord voor 12 miljard euro bezuinigingen te komen. Als deel van de zogeheten constructieve drie (C3), hielp de CU samen met D66 (óók toen al) en SGP, het kabinet-Rutte II aan gedoogsteun.

Geen eendagsvlieg

Dat smaakte Segers naar meer. In 2017 vond hij het goed om weer eens mee te regeren. Tussen 2007 en 2010 had de partij dat al gedaan in kabinet-Balkenende IV, maar toen was het nog ‘wennen’ geweest en was de partij vooral bezig ruzies binnen het kabinet tussen PvdA en CDA te sussen.

In 2017 wilde Segers het echt eens proberen. Om te laten zien dat de partij geen ‘eendagsvlieg’ is. Met VVD, D66 en CDA werd het een huwelijk waar wel stempels te drukken waren.

In 2021 ging dat, met dezelfde partijen, toch anders. Ditmaal was de doorstart een ‘moetje’, omdat na de dramatische verlopen formatie (‘Omtzigt functie elders’), andere opties langzaam waren opgedroogd.

Dat was overigens wel nadat Segers een dreigement had moeten inslikken. Kort voor Pasen stelde hij stoer dat hij na het ‘functie elders’-debat niet meer met Rutte in één kabinet wilde – ‘daarvoor is te veel gebeurd’. Maar de VVD zette hem als Judas weg en Segers verloor langzaamaan het geloof in zijn eigen afwijzing. En stapte toen alsnog in.

Het was ‘een van de vele fouten’ die hij had gemaakt in al die jaren, zei Segers ronduit over het wegstrepen van Rutte. En toen moest hij nog saillante formatiedocumenten verliezen in de trein. Uiteindelijk nam hij toch deel aan het politieke spel.

Met het vertrek van Segers verliest het Binnenhof wel een spontane spreker: soms flapte hij er iets uit waarvan hij later dacht: ai. In het stikstofdebat bijvoorbeeld, voorspelde Segers op de radio eens een ‘soort burgeroorlog’, dat vergde achteraf weer wat reparatie. “Gert-Jan kon weleens impulsief zijn,” zegt Arie Slob, eerder voorman van de partij. “Maar het mooie vind ik: hij erkent het dan ook en geeft het toe, dat is knap, dat maakt hem een mooi mens.”

En voor iemand die daar überhaupt niet van houdt, heeft Segers toch een behoorlijke machtspartij achtergelaten.

Gert-Jan Segers (rechts) tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021.  Beeld ANP / Dirk Hol
Gert-Jan Segers (rechts) tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021.Beeld ANP / Dirk Hol

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden