PlusInterview

Geert Dales: ‘Henk Krol heeft me keihard laten vallen bij 50Plus’

Even leek ouderenpartij 50Plus op weg een machtsfactor te worden in de Nederlandse politiek. Totdat, opnieuw, de pleuris uitbrak. Oud-partijvoorzitter Geert Dales blikt terug op twee turbulente jaren.

Geert Dales: ‘Het wemelt in 50Plus van de functionado’s, mensen die een baantje moeten, maar heel ongeschikt zijn.’Beeld Ivo van der Bent/Lumen

Noem hem naïef, noem hem goedgelovig, noem hem hardleers en koppig. “Allemaal waar,” zegt Geert ­Dales, gevallen voorzitter van 50Plus. “Ik had er nooit in moeten stappen. Dat heeft mijn man Rinze meteen gezegd: wat moet je daar?”

Nog altijd is de verbijstering zichtbaar in de ogen van de oud-wethouder van Amsterdam en oud-burgemeester van Leeuwarden. Nadat hij zijn jarenlange lidmaatschap van de VVD had opgezegd, omdat er naar zijn smaak nauwelijks nog over de inhoud werd gesproken, vond hij politiek onderdak bij de ouderenpartij van Jan Nagel en Henk Krol. Twee jaar later was het, na de zoveelste kolkende ruzie, voorbij.

Dales trad in mei 2020 af, net als de rest van zijn bestuur. Henk Krol, nog maar net met overweldigende meerderheid herkozen tot lijst­trekker, richtte zijn eigen partij op, terwijl Toine Manders, de enige europarlementariër van 50Plus, overliep naar het CDA. De 81-jarige oprichter Jan Nagel kwam nog maar weer eens terug om zijn geesteskind van de ondergang te redden.

Een ‘raspoetineske manipulator’, aldus Dales. “Een rattenvanger, een man die het niet kon verkroppen dat niet hij, maar anderen een ­succes van zijn partij maakten. Ik weet dat het niet aan mij is om een medisch oordeel te vellen, maar het is op het psychopathische af. Het is voer voor psychologen.”

Over de neergang van 50Plus schreef Dales een boek, Tien zetels; hoe 50Plus ten onder ging en wat we daarvan leren, dat donderdag verschijnt.

Hij werd in 2018 binnengehaald door Henk Krol, schrijft Dales, om na een decennium van conflicten rust in de tent te brengen. Dat was hem, al zegt hij het zelf, prima gelukt. In de ­peilingen bleef de partij stijgen. Regerings­verantwoordelijkheid lonkte. Wat volgde was, aldus Dales, geen applaus, maar een oproer.

Dales: “In het zicht van het succes kwam Jan langs om de hele zaak naar de ratsmodee te ­helpen. Het oproer is uitgevoerd door kleine lieden, maar die kunnen dat allemaal niet zelf hebben bedacht. Het heeft onder regie gestaan van Nagel. Van meet af aan. Ik ben door die man zo bedrogen, dat is heel pijnlijk.”

In zijn boek beschrijft hij hoe het bestuur van 50Plus vanwege corona besloot om digitaal te gaan vergaderen en stemmen, gesteund door 95 procent van de leden. ‘Meteen breekt de pleuris uit. Dat zou het einde betekenen van het konkelfoezen in morsige vergaderzaaltjes. De oude vergadertijgers starten een kort geding om dat te voorkomen. Met desastreuze gevolgen.’

Hoe komt dat ouderenpartijen altijd aan twist ten onder gaan?

“Die vraag heb ik gesteld aan het wetenschappelijk instituut van 50Plus, maar dat onderzoek is nooit van de grond gekomen. Ouderen hebben vaak te veel tijd. Of er zijn geknakte levens van mensen die op hun oude dag denken: ik moet toch nog wat. En dan niet accepteren dat ze tegengas krijgen of dat iemand zegt: het is over. Er was bij 50Plus altijd een narrige sfeer. Er waren altijd mensen die, hoe zeg je dat, elkaar naar het leven staan, het licht niet in de ogen gunnen.”

“De hele structuur die door Nagel is bedacht kon alleen maar tot ruzie leiden. Het wemelt in 50Plus van de functionado’s, mensen die een baantje moeten, maar totaal ongeschikt zijn. Op een afdelingsvergadering komen zo’n twintig mensen, van wie er zes iets zeggen. De rest drinkt koffie, eet een taartje, klapt op zijn tijd, hoopt dat het niet te lang duurt en dat ze nog een biertje krijgen. Met een paar stemmen ben je dan lid van het afdelingsbestuur, je werkt je op tot voorzitter, wordt automatisch lid van de landelijke adviesraad en voor je het weet zit je aan tafel bij het hoofdbestuur mee te kakelen.”

Waarom willen die mensen dat zo graag?

“Waar anders dan in de politiek krijg je zo ­makkelijk een baan, geld en invloed? Er is totaal geen controle aan de poort. Dat zuigt een verbijsterende hoeveelheid volkomen ongeschikte figuren aan. Een politieke partij is niet anders dan een postduivenvereniging: iedereen kan er zomaar lid van worden. Er wordt bij de meeste partijen zelfs nauwelijks gecontroleerd of je je contributie hebt betaald, bang als ze zijn voor ledenverlies.”

“In de politiek zie je bizarre dingen: echt afwijkend gedrag. Overal zie je mensen van wie je denkt: die moeten hier eigenlijk niet zijn. Overal zie je mensen om de waarheid heen draaien of ronduit liegen. Overal zie je mensen die zich openstellen voor financiële voordelen in ruil voor het verlenen van gunsten. Dat is niet uniek voor 50Plus, het probleem is alleen wel dat je het daar in de overtreffende trap ziet.”

Is er een oplossing voor?

“We zouden eens na kunnen denken of het zo vanzelfsprekend moet zijn dat iedereen mee mag praten in een democratie, of je nu verstand van zaken hebt of niet. Zoals het nu gaat, dat wil je niet. Laat me Alexis de Tocqueville citeren, die aan het begin van de 19de eeuw al schreef: ‘Bij een samenleving waar gelijkheid de norm is, horen ook naijver en gebrek aan kwaliteit.’ Weinig hoge toppen, veel productie van ­middelmaat. De zesjescultuur is eigen aan de democratie. Dat is toch verschrikkelijk!”

U was goede maatjes met partijleider Henk Krol.

“Ik heb met Henk echt twee bijzonder leuke jaren gehad. Daarom snap ik het niet. Er is iets in hem gevaren, het is ongelooflijk. Hij was eind juli nog hier bij mij en Rinze met zijn man Aldo. We hadden een hartstikke leuke avond. We hebben gelachen, gegeten, gedronken en over persoonlijke dingen gepraat. We kregen planten en lampen voor op het terras. Veertien dagen later zat Henk aan tafel bij Jinek en zei hij de vreselijkste dingen over mij. Rinze en ik keken elkaar aan: dit kan toch niet waar zijn?”

Waarom deed hij dat?

“Eva Jinek sprak hem aan op zijn declaratiepraktijken. Die liet hem niet wegkomen met een verhaal over stroopwafels. Toen moest hij een verdedigingslinie opwerpen. Ik kreeg de ene trap na de andere. Hij heeft me keihard laten vallen, hij bleek een even grote opportunist als de rest – en toch kan ik niet zeggen dat ik een hekel aan hem heb.”

Het verhaal ging dat u het allemaal deed om in de Tweede Kamer te komen.

“Dat zeiden ze al toen ik drie dagen voorzitter was: die Dales komt hier een baantje zoeken. Nou, als ik nog had willen vlammen in mijn leven had ik beter collectant kunnen worden bij het Rode Kruis. Maar Henk wilde het graag, hij heeft het me vele malen gevraagd. Ik dacht op een gegeven moment: Henk is van de vorm, ik van de inhoud, laat mij dan maar een beetje de chief whip van de fractie worden. Op de laatste dag dat het kon heb ik me gemeld. Henk zou het regelen, want als voorzitter vond ik dat ik mezelf niet kon kandideren. Bij Jinek zei hij dat ik dat allemaal heb verzonnen.”

Bent u er niet een beetje te argeloos ingestapt?

“Een wijze vriend van me zei over zichzelf: ‘Ik ben altijd argwanend, ik vertrouw maar weinig mensen. Dat heeft mij behoed voor catastrofes.’ Dat was voor mij best een confronterende opmerking.”

Hoe gaat het straks, bij de verkiezingen in maart, eindigen met 50Plus?

“Ik moet voorzichtig zijn, want het klinkt al snel rancuneus. Maar laat ik citeren uit mijn eigen boek. We gaan 10 zetels halen, zei Liane den Haan toen ze werd voorgedragen als nieuwe lijsttrekker. Die cijfers kun je best hanteren, maar dan los van elkaar: 1 of 0 zetels.”

En u? Voorgoed genezen van de politiek?

“De ziekte is ongeneeslijk, vrees ik. Ik mis 50Plus niet, maar het voelt verweesd. Ik heb toch behoefte aan een kader, iets om mij heen. Iets waar ik verwantschap mee voel. Maar ach, een politiek dak, het moet te vinden zijn.”

Geert Dales: Tien zetels; hoe 50Plus ten onder ging en wat we daarvan leren. Uitgeverij Prometheus. €20,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden