Nieuws

Geen hennepplantages, geen telers, geen bankrekeningen: wietproef dreigt flop te worden

Het kabinet wil volop door met het wietexperiment, waarbij onder toezicht van de staat hennep wordt geteeld en verkocht. Maar het lievelingsproject van regeringspartij D66 kampt met een keur aan kopzorgen.

Tobias den Hartog
Een coffeeshop in de binnenstad van Amsterdam.  Beeld ANP
Een coffeeshop in de binnenstad van Amsterdam.Beeld ANP

Drie jaar na de aankondiging van de plannen lijkt het project faliekant te mislukken, zo is op te maken uit een brief van het kabinet aan de Tweede Kamer.

Het kabinet probeert een proef van de grond te tillen, waarbij in tien gemeenten de hele wiethandel onder staatstoezicht gaat verlopen. De hoop, vooral van D66, is dat daarmee de rol van criminelen wordt teruggedrongen en ‘gezondere’ wiet beschikbaar komt.

Maar sinds de proef wordt vormgegeven, stapelen de problemen zich op. Zo wilden veel gemeenten niet meedoen en zijn anderen ronduit tegen. Ook blijkt er nog steeds geen grote stad te zijn gevonden die wil meedoen aan de proef, die vier jaar moet gaan duren.

Niet meer van de grond

De problemen zijn inmiddels zo groot, dat de start van het project andermaal moet worden uitgesteld. Dit jaar komt het niet meer van de grond. ‘Inmiddels is helaas gebleken dat starten in 2022 niet meer reëel is,’ schrijven ministers Ernst Kuipers (Volksgezondheid) en Dilan Yesilgöz (Justitie) aan de Tweede Kamer. Hooguit in het ‘tweede kwartaal’ van 2023 kan worden begonnen, schatten zij in.

Amsterdam loopt niet warm voor de proef, omdat alle coffeeshops in de stad dan mee moeten doen. Dat is volgens onderzoekers juist een voorwaarde om goede vergelijkingsresultaten te krijgen met de situatie nu. Meer dan dat de ‘interesse’ bij de G4-gemeenten is ‘gepolst’ lijkt er nog niet te zijn gebeurd.

Hobbelig

Ook zijn er nog niet genoeg wiettelers gevonden die willen meedoen. Er zijn er acht aangewezen, de ‘negende en tiende’ ontbreken nog.

Maar misschien nog erger: de telers die wel meedoen, lopen tegen problemen aan. Zo heeft een ‘aantal’ van hen ‘problemen met het verkrijgen’ van een locatie. Ook lukt het telers niet om een bankrekening te openen, omdat banken bang zijn te worden vervolgd voor het helpen bij witwassen en het financieren van terrorisme.

Het kabinet hoopt daarbij te kunnen lobbyen, maar vooralsnog is dat zonder resultaat. De ministers in hun brief: ‘De weg naar de start blijkt hobbelig te zijn’.

Aanloop

Alle problemen die nu spelen rond de proef lijken de voortzetting van een geboorte die niet van harte ging. D66 ijverde al sinds 2017 voor de proef en wist die uiteindelijk in het regeerakkoord van Rutte-II te krijgen. Maar van enige liefde voor het project was bij de regeringspartners geen sprake. VVD, CDA en ChristenUnie stemde zelfs tegen de initiatiefwet waarmee het plan op tafel kwam.

Het idee haalde het met hakken over de sloot: een keur aan kleine partijen en afsplitsers stemden voor. Maar daarmee was er binnen de kabinetspartijen een splijtzwam geboren. Een ‘heilloze weg’ noemde het CDA de proef, de VVD vond het een ‘naïef’ idee dat staatswiet zou helpen om drugscriminelen buitenspel te zetten. Toch lukte het D66, met de Kamermeerderheid in de rug, het plan in de regeerakkoorden te krijgen, ook van het huidige kabinet.

Eisenpakket

Tegelijk werd de proef wel onderwerp van politieke spelletjes, zo lijkt het. Vooral het CDA verbond, met steun van wetenschappers overigens, zulke hoge eisen aan de proef dat de uitvoering moeilijker en moeilijker werd. De grote steden haakten om dat eisenpakketje al af.

Rotterdam vreesde bijvoorbeeld dat coffeeshophouders na het experiment alsnog zijn aangewezen op het kopen van softdrugs van criminelen. Een andere voorwaarde is dat alle coffeeshops in deelnemende gemeenten moeten meedoen. “Rotterdam heeft bijna veertig coffeeshops. Wat zijn de gevolgen als coffeeshops niet mee willen doen, moeten we ze dan sluiten?,” vroeg burgemeester Aboutaleb zich af.

Vooral het CDA zal hopen dat de proef uiteindelijk in de soep loopt en een volgend kabinet er weer een streep door zet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden