PlusAchtergrond

Geen grote coronaprotesten in Nederland, maar ‘dat gaat veranderen’

In Europa demonstreerden afgelopen weekend duizenden mensen tegen de coronamaatregelen. Zo niet in Nederland, waar het vooralsnog rustig is. In Amsterdam is er zelfs nog helemaal niet gedemonstreerd. ‘Dat gaat op de korte termijn wel veranderen.’ 

Een groepje betogers in Den Haag. Het protest tegen de coronamaatregelen is vooralsnog beperkt in Nederland. Beeld ANP

Voor zover bekend bij de gemeente zijn er nog geen coronaprotesten geweest in Amsterdam. Drie kleinschalige demonstraties werden wel aangekondigd, maar de organisatoren annuleerden die uiteindelijk zelf weer. In Duitse steden als Stuttgart en Berlijn is dat wel anders. De afgelopen dagen liepen daar duizenden betogers door de straten om te protesteren tegen de coronamaatregelen. Ook in Madrid gingen mensen de straat op om hun onvrede te uiten.

Ook buiten Europa, in landen als de Verenigde Staten, Rusland en India komen mensen in opstand tegen maatregelen als de verplichte anderhalvemeterafstand. De boodschap wereldwijd is duidelijk: mensen willen dat de economie weer op gang komt en meer bewegingsvrijheid. 

Nederlanders die het niet eens zijn met het coronabeleid houden zich echter opvallend koest. Ondernemers, opiniemakers, experts en ‘gewone’ burgers spreken zich wel regelmatig uit tegen de langdurige sluiting van bijvoorbeeld de horeca en sportscholen. Maar het blijft bij een oproep om een vuist te maken tegen dit besluit. ‘Het virus zal harder optreden eisen van jongeren tegen ouderen, van gezonden tegen zieken en van werklozen tegen de overheid,’ schreef columnist Theodor Holman bijvoorbeeld in zijn column

Op Bevrijdingsdag trokken er wel enkele tientallen betogers de straat op in Den Haag en Utrecht. In de hofstad werden toen zo’n tachtig demonstranten opgepakt omdat ze zich niet aan de verplichte afstand hielden en niet naar de instructies van de politie luisterden. Eind april was er een soortgelijk protest in Den Haag, waar mensen  niet alleen demonstreerden tegen de coronamaatregelen, maar ook tegen 5G en vaccinaties. Maar tot grootschalige protesten kwam het dus (nog) niet.

Altijd al minder demonstraties

Volgens sociologen is het niet eenvoudig te verklaren waarom er tot nog toe in Nederland weinig mensen de straat op zijn gegaan. “In Nederland wordt altijd al minder gedemonstreerd dan in andere landen,” zegt Jacquelien Stekelenburg, hoogleraar sociale verandering en conflict aan de Vrije Universiteit Amsterdam. “Bovendien is het vertrouwen in de regering hier groot. Dat zag je aan het begin van de coronacrisis alleen maar groeien. Al lijkt dat nu wel weer iets af te nemen.” Een andere mogelijke verklaring voor het gebrek aan demonstraties is dat Nederlanders in vergelijking met andere landen meer vrijheid hebben. 

Stekelenburg verwacht dat het aantal demonstraties wel gaat toenemen in de komende periode. “Meer mensen zullen financiële problemen krijgen. Ik verwacht dat die zich wel gaan mobiliseren en hun onvrede uit zullen spreken.” Volgens de hoogleraar zijn er meerdere voorwaarden nodig om de straat op te gaan. “Mensen moeten de urgentie voelen en een gezamenlijke vijand hebben. En er moet iemand zijn die iedereen mobiliseert.”

Ook Berend Roorda, universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en gespecialiseerd in demonstratierecht, verwacht dat er op korte termijn meer protesten zullen komen. “Naarmate de maatregelen langer duren, groeit het verzet. Zeker als meer mensen hun baan verliezen.” Hij merkt dat meer mensen hem benaderen over wat momenteel hun rechten zijn met betrekking tot demonstreren. “Zeker nu er steeds minder mensen overlijden aan de gevolgen van het coronavirus of op de ic belanden.” 

Bovendien verwachten de wetenschappers dat bijvoorbeeld klimaatactivisten ook langzaam weer de draad gaan oppakken. “De onvrede bij die groepen over klimaatbeleid is door de coronacrisis niet ineens verdwenen. Die protesten komen ook gewoon weer terug,” zegt Roorda. Dat beaamt Stekelenburg: “Dat zie je ook in andere landen die langzaam weer opengaan. In Hongkong wordt er bijvoorbeeld ook weer gedemonstreerd tegen de overheid.” 

Grondrecht

Demonstreren mag, ook tijdens de coronacrisis. Het is immers een grondrecht. Wel kan de gemeente de betogers verplichten om zich aan bepaalde regels te houden om de veiligheid en de volksgezondheid te waarborgen. “Zo kan de burgemeester eisen dat de betogers anderhalve meter afstand houden van elkaar, een locatie voor de demonstratie aanwijzen of het aantal deelnemers beperken,” zegt Roorda. Toch is de kans groot dat burgemeesters op dit moment een streep halen door eventuele plannen. “Een demonstratie van Pegida in Zwolle is bijvoorbeeld verboden omdat er kans was dat er tegendemonstranten zouden komen en de twee groepen met elkaar in aanraking zouden komen. Ook in Castricum is een demonstratie van Extinction Rebellion verboden met het oog op de volksgezondheid.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden