PlusAchtergrond

Geen Grand Prix van Nederland. Deze boeken bieden troost

Zondag zou de Grand Prix van Nederland worden verreden op het circuit van Zandvoort – als het coronavirus er niet was geweest. Met deze twee boeken kunnen racefans toch aan hun trekken komen. 

Grand Prix van Zandvoort, 1955. Op kop Juan Manuel Fangio in zijn Mercedes, voor zijn teamgenoot Stirling Moss.Beeld Getty Images

VROOOAAA. ROOAW. VRAOOAW. Kenners ­weten wat deze tekens betekenen. Het is geen geheimtaal, maar fonetisch weergegeven ­geluid. Het geluid van racewagens.

Op deze manier bracht de Franse tekenaar en scenarist Jean Graton de bolides snelheid mee op de pagina’s van zijn stripverhalen over autocoureur Michel Vaillant. Met een voorkeur voor VROOAW.

Met dit ‘geluid’ zullen de autosportliefhebbers het moeten doen, zondag 3 mei 2020. ‘De dag’ waarop ze lang hebben moeten wachten. Op die dag zou Niki Lauda worden onttroond. De legendarische Oostenrijkse Formule 1-coureur won 35 jaar geleden op het circuit van Zandvoort de laatste Grand Prix van Nederland.

Maar ja, dat vermaledijde coronavirus. Om niet helemaal cold turkey de zondag door te moeten, kan de racefanaat in de boeken duiken. Surrogaat, maar toch. Bijvoorbeeld met de ­roman Zandvoort, van Nando Boers. Over de Nederlandse Formule 1-coureur Roy Hoekstra. Of het gelijknamige non-fictieboek Zandvoort van Koen Vergeer, een kleine geschiedenis van de Grote prijs van Nederland 1948-2020. Beide boeken verschenen aan de vooravond van wat ‘de dag’ had moeten worden.

Introverte nagelbijter

Eerst, om op te warmen, nog even een ­album van Michel Vaillant lezen. Bijvoorbeeld De strijd van de samoerai (1966), waarin Michel Vaillant om het wereldkampioenschap strijdt met de ­Japanner Yori Yosjisa. Ook Zandvoort wordt aangedaan: drie pagina’s krijgt de Grote Prijs van Nederland. Het is helaas niet de op­windendste race in dit album. Graton tekent wat duinen en laat Michel Vaillant winnen. Voor Jim Clark. De Honda van Yosjisa haalt de finish niet eens…

Graton was goed ingevoerd in de racewereld, want ‘in het echt’ deed Honda in die jaren zijn intrede in de Formule 1. En hij had het wel

even gehad met Jim Clark, die in 1963, 1964 en 1965 op Zandvoort had gewonnen. Hij gaf zijn held ruim baan.

Jack Brabham won in 1966 in werkelijkheid de Grote Prijs van Nederland, maar een jaar later wint Clark weer. De Schot is daarmee recordhouder op Zandvoort met vier overwinningen. In Koen Vergeers los en compact geschreven Zandvoort staan een paar smakelijke passages over Jim Clark. Clark is in zijn raceauto on­genaakbaar, maar eenmaal uitgestapt een enorme twijfelaar, ‘een introverte nagelbijter die het liefst meteen terugkeerde naar Schotland om zich daar tussen de schapen op de familie­boerderij te verstoppen. Zijn vriendin Sally liet hij zo lang wachten dat ze er ten slotte met een ander vandoor ging’.

Geen superheld

Jim Clark verongelukte in 1968 tijdens een race op het circuit van Hockenheim. De dood is een ander gezicht van de Formule 1. Tijdens de ­eerste Grand Prix die Vergeer bijwoont, in 1973 in Zandvoort, verongelukt de Engelse coureur Roger Williamson. Niet de eerste, niet de laatste. Vergeer citeert in zijn boek Niki Lauda over Zandvoort: “Een van de gevaarlijkste circuits überhaupt.”

Ook in Nando Boers’ roman verongelukken er coureurs, ook op Zandvoort. Boers – sportjournalist en schrijver van twee non-fictieboeken over Formule 1 – plaatst zijn ‘held’ Roy Hoekstra, kind van Zandvoort, een stuk terug in de tijd. Zandvoort speelt zich af in de jaren zeventig, de tijd van Jackie Stewart, Emerson Fitti­paldi, Ronnie Peterson. Niki Lauda en James Hunt.

Deze namen komen we niet tegen in Zandvoort. Bij Boers zijn de circuits echt, maar de mannen van papier. Het maakt het verhaal niet minder mooi of spannend. En in tegenstelling tot Michel Vaillant is Roy Hoekstra geen superheld. In een zinnetje staat dat Hoekstra een paar grand prixs won, maar het is Boers om iets ­anders te doen.

Waar Michel Vaillant een vrij vlak karakter meekrijgt van zijn schepper, laat Boers Roy Hoekstra juist leven. Je zit met Hoekstra in het kuipje van zijn racewagen (denk er de VROOAW’s bij), maar Boers laat ook zien hoe Hoekstra, die leeft voor het racen, twijfelt aan zijn bestaan als coureur. Hij prikt de glitter en glamour ook door: “We zijn vertegenwoordigers van de fantasie,” zegt Hoekstra ergens.

Rode draad in de roman is de vriendschap met een andere Nederlandse coureur, Chris Taument. Chris, die hem heeft aangemoedigd te gaan racen. Chris, die zijn hand vasthoudt als Hoekstra na een verschrikkelijke crash op de Nürburgring (de Groene Hel waar ook Niki Lauda bijna om het leven kwam) in het ziekenhuis bijkomt. Chris, die aan het eind van zijn race­carrière eindelijk een keer samen met Hoekstra wil starten in de Grand Prix van Zandvoort. Chris, die niets weet van het geheim dat Roy met zich meedraagt.

Zandvoort is een overtuigende roman over een man die flirt met de dood, tot hij geen doel meer heeft. En Boers trapt gelukkig niet in de val dat hij Hoekstra op Zandvoort laat winnen (dit is geen spoiler). Dat zou de roman uit balans ­brengen. Nikki Lauda blijft de laatste Formule 1- coureur die op Zandvoort won. VROOAW.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden