PlusAnalyse

Geen gestrekt been, maar verbindende woorden van de koning

Wie niet beter weet, zou denken dat koning Willem-Alexander een nieuwe coronatoespraak houdt in de Grote Kerk. Maar het is de troonrede van 2020, waarin hij ongekend veel persoonlijke ruimte krijgt van premier Rutte om het Nederlandse volk toe te spreken en te bemoedigen. Het is de kracht van Rutte dat hij hem een half jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen die ruimte gunt.

Koning Willem-Alexander leest de troonrede voor op Prinsjesdag aan leden van de Eerste en Tweede Kamer in de Grote Kerk. Beeld ANP

En hij doet het in een stijl, alsof het zijn eigen tekst is. Minister-president Rutte is de eerste penvoerder en overlegt weliswaar over de tekst met de koning. Maar de presentatie is vloeiend, de herinnering aan het houterige declameren van zijn eerste Troonredes is verdwenen.

In deze Troonrede verwijst Willem-Alexander naar zijn toespraak bij de dodenherdenking op de bijna lege Dam. “De stilte nog oorverdovender dan anders.” In de eerste paar minuten van zijn troonrede komt er geen beleidsvoornemen aan bod. De koning waardeert de helden van de coronacrisis: “Verpleegkundigen en schoonmakers, boa’s en defensiepersoneel, supermarktmedewerkers en mensen in het openbaar vervoer.”

Sterk weefsel

De koning signaleert dat de Nederlandse samenleving bijeen wordt gehouden door een sterk weefsel. Daarin werd het aanvankelijk oplaaiende virus onderdrukt, bewezen ondernemers veerkracht en werknemers die werk en onderwijs thuis combineerden. “Nederland heeft in de coronacrisis bewezen verantwoordelijk, saamhorig en flexibel te zijn.”

Zeker in tijden van crises is de troonrede een moment van politieke contemplatie. Dit is de eerste troonrede waarin koning Willem-Alexander echt zware tijden markeert. De natie zit reikhalzend op het puntje van zijn stoel voor de televisie. In moeilijke jaren wil ze pijnlijk horen van de monarch, daartoe ingefluisterd door de minister-president, wat de stand van zaken is. Welke verschrikkingen ons nog meer bedreigen maar bovenal hoe we met elkaar verbonden kunnen worden in het gevecht naar betere tijden.

In het huidige tijdperk, waarin goede communicatie cruciaal is, zijn de speechschrijvers van staat succesvol weggebleven van de oude Haagse plaag. Daarin werd de troonrede een lappendeken van dor regeringsbeleid. Het resultaat van loopgravenoorlogen van departementen, waarin het erom ging welk ministerie de meeste aandacht kreeg.

Optimistisch en positief

Maar de toonzetting is ongekend optimistisch en positief. “We waarderen het land waarin we wonen.” Geen vergezichten met pek en zwavel als we zo op dezelfde weg blijven doorgaan. De regering maakt de keuze te investeren en niet te bezuinigen. “De laatste jaren is een financiële buffer opgebouwd waarvan we nu de vruchten plukken.”

Zonder de misère alinea’s lang uit te smeren, wordt zij wel benoemd. “Alle recente cijfers en ramingen zijn ongekend in vredestijd.” De krimp van ruim vijf procent in 2020. Het overschot dat omslaat naar een tekort van zeven procent in een jaar en een verdubbelde werkloosheid.

Het zijn boodschappen die in de verte doen denken aan troonredes waarin zware tijden werden gemarkeerd door koningin Beatrix. Zoals haar eerste sociaal-economische crisis, die zij benoemde in de troonrede van 1983. Die noopte tot grote ingrepen in de uitkeringen en overheidssalarissen. Beatrix sprak kernachtig, nu eens niet wollig geformuleerd door Lubbers: “Herstel is mogelijk. Daarom moeten wij nu doorzetten.”

Gestrekt been

Koningin Beatrix kwam er bij de troonrede van 2009 met gestrekt been in. Nederland was ‘hard geraakt’ met een uitzonderlijk grote snelheid door de internationale bankencrisis. ‘Ontsporingen in de financiële sector’ hebben ‘het vertrouwen in instituties en hun bestuurders aangetast.’ 

Premier Balkenende liet Beatrix vermanend zeggen dat ‘ernstige en onwenselijke gevolgen optreden’ als het beleid ongewijzigd bleef. En de rekening ‘door te schuiven’ naar de ‘jonge en toekomstige generaties’: dat is niet verantwoord.

Willem-Alexander daarentegen sloot deze Prinsjesdag af met een verbindende tekst. “In de verbondenheid tussen generaties kan iedereen, jong en oud, op zijn of haar eigen plaats een bijdrage leveren om deze moeilijk periode te boven te komen. Onze belangrijkste zekerheid is dat Nederland economisch, sociaal en mentaal steeds veerkracht toont.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden