Update

Geen doorbraak: VVD, CDA en D66 praten donderdag verder over doorstart huidige kabinet

Sigrid Kaag (D66) overlegt met haar fractie over een doorbraak in de formatie. VVD-leider Mark Rutte heeft zijn fractieberaad inmiddels afgerond, net als Wopke Hoekstra (CDA). Rutte: ‘Wat de uitkomst is, kan ik nog niet zeggen.’ Volgens ingewijden heeft informateur Johan Remkes gevraagd of het huidige demissionaire kabinet een doorstart kan maken.

Informateur Johan Remkes bij aankomst bij het Logement voor gesprekken over de formatie. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes bij aankomst bij het Logement voor gesprekken over de formatie.Beeld ANP

Even voor 21.00 uur kwam VVD-leider Rutte naar buiten bij een fractieberaad in de Tweede Kamer over de formatie. “Wij hebben heel grondig gesproken met de fractie,” zegt hij. “Er ligt een verzoek van de informateur om na te denken over een bepaalde variant die zou kunnen leiden tot het voeren van inhoudelijke gesprekken tussen partijen. Maar welke variant dat is, en wat de uitkomst is van het fractieberaad, kan ik niet zeggen. Ik wil de uitkomst delen met de collega’s: misschien vanavond nog, misschien morgen.”

Kaag en Hoekstra wilden bij het verlaten van Het Logement in Den Haag - rond 18.45 uur - weinig kwijt. “Wij hebben goede en stevige gesprekken gevoerd en wij gaan ons nu beraden als D66-fractie,” zegt Kaag. Ook CDA-leider Hoekstra overlegde met zijn Kamerfractie over hoe het verder moet.

Volgens Haagse ingewijden ziet informateur Remkes een doorstart van het huidige demissionaire kabinet - met VVD, D66, CDA en ChristenUnie - als ‘laatst overgebleven optie’. Hij heeft deze optie vanmiddag voorgelegd aan negen partijleiders in één-op-één-gesprekken in een zogenoemde biechtstoelprocedure. Remkes heeft de partijen ook gevraagd naar hun mening over een extraparlementair kabinet. Maar daarvoor kreeg hij de handen niet op elkaar. Zo waren PvdA en GroenLinks niet enthousiast.

‘Kans op nieuwe verkiezingen is klein’

De partijen willen niet zeggen wat er binnen precies is besproken. Ze hebben sinds 11.30 uur gepraat over de formatie. “Alle partijen hebben gezegd waartoe ze bereid zijn,” laat GroenLinks-leider Jesse Klaver weten. “Gewoon een nieuw meerderheidskabinet, dat willen wij. Wij zijn bereid om met zes partijen te gaan praten. Het is nu aan VVD, D66 en CDA om te bepalen wat ze willen.”

Volgens Haagse ingewijden is de kans op nieuwe verkiezingen zeer klein. Informateur Remkes stuurt aan op ‘inhoudelijke gesprekken’ en dus onderhandelingen over een nieuw kabinet. Daarmee zou de formatie - op dag 196 na de verkiezingen - eindelijk op gang komen. De teleurstelling bij PvdA en GroenLinks is achter de schermen groot: Lilianne Ploumen (PvdA) en Klaver hoopten in een kabinet te stappen met VVD, D66 en CDA. Maar D66-leider Kaag lijkt haar voorkeurscoalitie te laten varen.

Doorstart Rutte-3

Dat informateur Remkes een doorstart van het huidige kabinet als serieuze optie ziet, is opmerkelijk. Maandag zei Remkes nog dat hij het werk van zijn voorganger Mariëtte Hamer niet wilde overdoen. “We gaan niet terug naar de varianten die onder mijn voorganger als informateur hebben gecirculeerd,” zei hij toen na een lange dag vergaderen. Hamer onderzocht onder meer de mogelijkheid om door te gaan met Rutte-3.

D66-leider Sigrid Kaag blokkeerde zo’n doorstart lange tijd: zij vond dat ‘het roer om’ moest en wilde niet nog eens met de ChristenUnie én het CDA regeren. Afgelopen zondag liet ze die blokkade los. Ze stelde toen nog wel de voorwaarde dat ze éérst met zes partijen over een nieuw kabinet wil praten: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks én ChristenUnie. Maar ze gaf ook aan een doorstart van Rutte-3 niet uit te sluiten: “Als je met zes begint - zonder een dictum te geven waar het niet mag eindigen en wel mag eindigen - zijn natuurlijk alle variaties mogelijk. Wij hebben de blokkades opgeheven. Dan moet je niet kinderachtig doen over een minder wenselijke uitkomst.”

D-day

Vanochtend wilde Remkes nog één keer in gesprek met VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, Volt, SGP en Groep Den Haan. Van hen wilde hij weten of en hoe ze eventueel willen samenwerken de komende jaren. Hij hoopte dat dit het moment zou worden dat partijen alsnog blokkades opheffen en serieuze concessies doen. Voordat hij naar binnen ging zei Remkes ‘geen zin in flauwekul’ te hebben.

De start van ‘D-Day’ verliep chaotisch. Diverse partijleiders liepen zonder de pers te woord te staan naar binnen, anderen wisten niet waarom ze eigenlijk uitgenodigd waren.

Remkes heeft nog maar weinig laatste troeven achter de hand, de extraparlementaire variant is er één van. In een extraparlementair kabinet zitten bestuurders van diverse partijen als ‘uitvoerders’, niet gebonden aan een regeerakkoord tussen fracties. In theorie zouden dan VVD, D66 en CDA aan het rompkabinet kunnen deelnemen, maar daarnaast kunnen ook ministers benoemd worden van bijvoorbeeld PvdA en GroenLinks. Zonder regeer-verbond, maar door de partijkleur wel min of meer verzekerd van voldoende steun in het parlement.

Deze optie lijkt te zijn afgeschoten. “Zie je het voor je: dan stuurt PvdA straks Lodewijk Asscher en Jeroen Dijsselbloem (oud-PvdA-ministers, red.) om de boel aan te sturen,” zegt een ingewijde. “Terwijl die partij in de Tweede Kamer op elk denkbaar onderwerp de steun onder het kabinet uit kan trekken.” Daarbij was voor anderen nog onduidelijk hoe Remkes deze exotische variant precies bedoelt. “Iedereen heeft er andere beelden bij,” zei een bron.

Remkes wilde zijn opdracht woensdag afronden, was de verwachting. “Misschien dat hij nog een dag of twee extra neemt als hij echt merkt dat dat het verschil maakt,” zegt een bron. “Maar anders trekt hij vandaag zijn conclusies.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden