PlusAchtergrond

Gedupeerden toeslagenaffaire willen nieuw bsn: ‘We verdienen een schone lei’

Gedupeerden in de kinderopvangtoeslagaffaire willen een ander burgerservicenummer. Om dat voor elkaar te krijgen, stappen ze naar de rechter. Een ongebruikelijk verzoek. ‘Het is moeilijk om met een schone lei te beginnen. Vroeger verhuisde je naar een nieuw dorp, waar je niemand kende. Nu is alles gedigitaliseerd.’

‘We zien dat gedupeerden alsmaar tegen een muur aan blijven lopen.’ Beeld ANP
‘We zien dat gedupeerden alsmaar tegen een muur aan blijven lopen.’Beeld ANP

Advocaat Khadija Bozia zet de stap namens vijf van haar cliënten. Volgens Bozia speelt dit persoonlijke identificatienummer een cruciale rol in de problemen die haar cliënten hebben met (overheids)instanties.

“We zien dat gedupeerden alsmaar tegen een muur aan blijven lopen. Dat komt omdat het bsn is gelinkt aan hun persoonlijke gegevens en alle overheidsinstanties er gebruik van maken.” Het is volgens Bozia niet de bedoeling dat ‘de hele identiteit wegvalt’ of ‘een persoon verdwijnt’ als het nummer wordt veranderd. “Maar er moet aandacht worden gevraagd voor het systeem van burgerservicenummers binnen de overheid en voor herstelmogelijkheden.”

Schone lei

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen vindt dat gedupeerden met een ‘schone lei’ moeten kunnen beginnen. Volgens de advocaat kan dat niet zolang gedupeerden en hun kinderen worden gekoppeld aan ‘besmette’ nummers die blijven voortleven in systemen van instanties, ook als alle schulden zijn verdwenen. Dat is niet alleen het geval bij de Belastingdienst, maar ook bij bijvoorbeeld DUO en UWV.

Gedupeerde Derya Selvi is een van de cliënten van Bozia die haar bsn wil wijzigen. “Ik word nog altijd door overheidsinstanties aangemerkt als fraudeur en kon hierdoor geen gebruik maken van schuldhulpverlening. Ik ben zelfs door twee rechters naar huis gestuurd. Ook is het moeilijker om een VOG [verklaring omtrent goed gedrag, red.] te krijgen voor mijn werk. Er lijkt een smet op het bsn te bestaan. Dat is verontrustend.”

Daarnaast is Selvi bang voor de toekomst van haar kinderen, wiens burgerservicenummers ook staan genoteerd als mogelijke fraudeurs. Deze nummers moeten doorgegeven worden om kinderopvangtoeslag te ontvangen. Selvi: “Ik vind dat heel erg. Dat wens je je kinderen niet toe, zeker niet die van onschuldige ouders.”

Ongebruikelijk verzoek

Advocaat Bozia ziet dat vooral vrouwen zijn gedupeerd in de toeslagenaffaire. “De problemen met de toeslagen werden gelinkt aan de burgerservicenummers van de vrouwen. In veel gevallen zijn koppels uit elkaar gegaan en kwamen de mannen wél in aanmerking voor overheidshulp.”

Maar het bsn veranderen is zo makkelijk nog niet. “Het is heel ongebruikelijk,” zegt Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ICT en recht. In de wet staat bijvoorbeeld letterlijk dat het bsn slechts eenmaal wordt toegekend.

“Ik heb op zich sympathie voor het idee,” aldus de hoogleraar. “Het is in deze tijd best moeilijk om met een schone lei te beginnen. Vroeger verhuisde je naar een nieuw dorp, waar je niemand kende. Nu is alles gedigitaliseerd.”

Databank opschonen

Toch denkt Zuiderveen Borgesius dat de oplossing elders ligt: de Nederlandse staat zou de databanken van de gedupeerden moeten en kunnen opschonen. Hij refereert aan een zaak uit 2012, waarbij een Nederlands slachtoffer van identiteitsfraude naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stapte. De uitkomst? Nederland had onvoldoende gedaan aan het opheffen van de gevolgen van de fraude voor het slachtoffer.

Zuiderveen Borgesius: “De staat heeft er blijkbaar moeite mee om databanken op te schonen, maar daar kunnen en mogen ze zich niet achter verschuilen. Fouten in dossiers moeten gewoon hersteld worden. Daar zou je geen nieuw bsn voor nodig moeten hebben.”

Ook Selvi erkent dat het veranderen van het bsn moeilijk wordt: “Er zijn enorm veel gedupeerden, dus het is een klus. Maar wij verdienen het.” Advocaat Bozia heeft er vertrouwen in. “We willen ook jurisprudentie creëren: rechters en de overheid moeten hierover gaan nadenken, zodat we nog meer schade kunnen voorkomen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden