Nieuws

Gedachtegoed Pim Fortuyn spreekt nog steeds veel kiezers aan

Pim Fortuyn in maart 2002. Beeld wfa
Pim Fortuyn in maart 2002.Beeld wfa

Twintig jaar na zijn dood spreekt Pim Fortuyn nog altijd tot de verbeelding bij een groot deel van de bevolking. Hij lijkt nu zelfs nog meer kiezers aan te spreken dan destijds.

Hans van Soest

Een kwart (24 procent) van de kiezers zegt nu op Pim Fortuyn te stemmen als hij nog aan verkiezingen had kunnen meedoen. Dat blijkt uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel.

Hoewel de vergelijking volstrekt hypothetisch is omdat Fortuyn anderhalve week voor de verkiezingen van 2002 werd vermoord, lijkt zijn aantrekkingskracht nu nog groter dan toen. Bij de verkiezingen van 2002 behaalde Fortuyns LPF 26 zetels. Dat hadden er nu 37 of 38 kunnen zijn. Kiezers van vooral rechtse partijen als PVV, Forum voor Democratie en VVD, maar ook veel mensen die nu niet stemmen geven aan nu ‘zeker’ op Fortuyn te zouden hebben gestemd als dat nog had gekund.

“Pim Fortuyn en zijn ideeën worden door een groot deel van de rechtse kiezers geïdealiseerd,” zegt onderzoeker Gijs Rademaker. “Er is toch iets van mythevorming rond hem ontstaan. Maar dat is het niet alleen. Zijn aantrekkingskracht is ook te verklaren uit het feit dat de afgelopen twintig jaar de scherpe kantjes van zijn persoon zijn afgevijld. Waar Fortuyn toen door een deel van de politici als extreem-rechts werd weggezet, is zijn gedachtegoed nu door heel veel bestaande partijen overgenomen. Ook in het politieke midden.”

‘Verdeeldheid aangewakkerd’

Uit het onderzoek onder dertigduizend mensen blijkt dat veel van de standpunten van Fortuyn nog steeds bijval krijgen. Zo vindt 60 procent van de ondervraagden dat de normen en waarden van de islam niet passen in de Nederlandse samenleving. Driekwart van de ondervraagden vindt dat vluchtelingen in de eigen regio moeten worden opgevangen en 64 procent vindt dat de Europese Unie zich met te veel zaken bemoeit.

Vergeleken met twintig jaar geleden blijkt de persoon Fortuyn nog steeds gemengde gevoelens op te roepen onder kiezers. Hoewel 72 procent van de Nederlanders aangeeft dat Fortuyn belangrijk is geweest voor het land vindt tegelijkertijd 45 procent dat hij de ‘verdeeldheid in de samenleving heeft aangewakkerd’.

Sinds de moord op Fortuyn hebben meerdere partijen geprobeerd zijn politieke erfenis te claimen. De LPF zelf stortte na het ‘ruziekabinet’ Balkenende I al snel in elkaar. Maar daarmee was Fortuyns belangrijkste verkiezingspunt niet uit Den Haag verdwenen: de kritiek op de gevolgen van massale immigratie. Partijen als PVV en Forum voor Democratie maakten dit tot speerpunt van hun programma.

Achterkamertjespolitiek

Lang niet alles waar Fortuyn voor stond, kan op weerklank rekenen bij kiezers. Zo zegt vier op de vijf Nederlanders het niet eens te zijn met zijn toenmalige standpunt dat er méér marktwerking in de zorg moest komen.

Maar een ander belangrijk standpunt van Fortuyn leeft wél nog steeds bij veel kiezers: de kritiek dat de bestaande partijen een in zichzelf gekeerde ‘kliek’ vormen. Niet toevallig geven veel van de ondervraagden die nu zeggen op Fortuyn te zouden stemmen in andere onderzoeken aan op Pieter Omtzigt te stemmen als hij met een nieuwe partij komt. De oud-CDA’er heeft net als Fortuyn destijds de kritiek op de Haagse ‘achterkamertjespolitiek’ tot speerpunt van zijn agenda gemaakt.

In 2002 bleek dat een groot deel van de kiezers ontevreden is over de bestaande partijen. Niet eerder haalde een nieuwkomer zo veel Tweede Kamerzetels. Sindsdien zijn er steeds weer grote verschuivingen. Zo behaalde de SP in 2006 ineens 25 zetels en was de PVV vier jaar later de grote winnaar met 24 zetels.

De LPF werd in 2008 ontbonden. Een aantal prominente LPF’ers van toen is nog steeds politiek actief. Zo leidt Mat Herben Lokaal Montfoort en zit Joost Eerdmans in de Kamer namens zijn eigen partij JA21. Wel zitten er in de gemeenteraden van Eindhoven en Breda nog partijen met de naam LPF. Beide zijn vertegenwoordigd met één zetel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden