PlusAchtergrond

Gebrek aan verpleegkundigen is knelpunt tweede coronagolf

Niet het aantal bedden, maar personeelsgebrek is het grote knelpunt in de tweede coronagolf. ‘Je trekt niet zomaar een blik verpleegkundigen open.’

Medewerkers geven zorg aan een coronapatiënt op een speciale cohort-afdeling in het Amphia ziekenhuis in Breda.Beeld ANP

Draaide de eerste coronagolf om de schaarste aan bedden en beademingsapparatuur op de intensive care, nu richt de aandacht zich op de verpleegafdelingen voor de coronapatiënten die er minder ernstig aan toe zijn.

In het voorjaar belandde van alle coronapatiënten in het ziekenhuis 1 op de 3 op de ic. Nu 1 op de 5. Die gunstige ontwikkeling houdt volgens Ernst Kuipers – voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg – verband met de iets jongere leeftijd van patiënten en verbeterde behandelmethoden.

Tot zover het goede nieuws. Want met alweer ruim 700 covidpatiënten op verpleegafdelingen bezetten zij volgens Kuipers 7 procent van de normale capaciteit. Kuipers vreest dat het begin volgende week om 10 procent gaat van de 10.559 bedden. Omdat ziekenhuizen doorgaans met een buffer werken, maken zulke cijfers schrappen in de reguliere zorg onvermijdelijk, zoals nu al in heel Noord-Holland en Flevoland gebeurt.

Herhaling van zetten

Juist dat schrappen willen ziekenhuizen voorkomen. Het stilvallen van de niet-covidzorg leidde in de eerste golf tot forse gezondheidsschade. Nu dreigt een herhaling van zetten.

Voor uitbreiding van de ic-capaciteit én het aantal gewone ziekenhuisbedden zijn dit voorjaar plannen gemaakt. De aandacht daarvoor ontneemt het zicht op een ander probleem: het gebrek aan verplegend personeel.

Verkorte opleidingen moeten dat personeelstekort oplossen, maar bij die planning was het uitgangspunt dat er tijd was tot de winter zou aandienen. Op veel plekken is de versnelde opleiding net begonnen, tegelijk met de tweede golf.

Daar komt bij dat ziekenhuizen kampen met behoorlijk hoog ziekteverzuim, zegt Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Maastricht. “Sommige verpleegkundigen zijn nog niet bijgekomen van de eerste golf of zeggen geen zin te hebben weer corona­patiënten te verplegen. Anderen zitten thuis met coronaklachten of in quarantaine vanwege een ziek familielid. Met bedden valt wel te schuiven. Je kunt niet-spoedeisende zorg uitstellen, zoals nu al in delen van het land gebeurt. Maar een blik verpleegkundigen trek je niet zomaar open.”

Afdeling in quarantaine

Volgens Frank Bloemers, trauma­chirurg in het Amsterdam UMC en een van de voorzitters van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (Roaz), is er een tekort van tien tot twintig procent aan personeel, zoals verpleegkundigen, assistenten en anesthesiemedewerkers.

Dat was vóór Covid al en hoog verzuim komt er bovenop. Bloemers: “We hebben veel besmettingen onder medewerkers. Meer dan bij de eerste golf. En we hebben uiteraard ook medewerkers met klachten. Voor ze weer aan het werk kunnen, moeten ze worden getest. In afwachting van de uitslag ben je de medewerker een dag kwijt. Als hij of zij onverhoopt besmet blijkt, moet een deel van de afdeling waar die verpleegkundige heeft gewerkt, ook in quarantaine. Dat heeft echt impact op de capaciteit.”

Om het nog ingewikkelder te maken streven ziekenhuizen al jaren naar beddenreductie. Een deze zomer verschenen analyse van zorginkooporganisatie Intrakoop voorziet op iets langere termijn een structureel overschot aan bedden en klinische capaciteit; precies de zaken waaraan in coronatijden schreeuwend gebrek is.

Henri Boersma, arts en onderzoeker op het gebied van capaciteitsmanagement in de zorg, bepleit het inschakelen van vrijwilligers. “Bij de eerste golf boden zo’n 10.000 mensen zich aan voor hulp, zoals gepensioneerde en oud-zorgverleners en studenten. Daar is toen maar mondjesmaat gebruik van gemaakt. Je kunt ook denken aan werknemers in de horeca die nu minder omhanden hebben.”

Medicijntekort

De virusremmer remdesivir is sinds zondag niet meer leverbaar aan ziekenhuizen. De voorraad die het RIVM voor Nederland beheerde, is op. Het medicijn wordt gebruikt bij ernstig zieke coronapatiënten. Mogelijk dinsdag of woensdag komen nieuwe leveringen uit Brussel, meldt het ministerie van Volksgezondheid. De Europese Commissie heeft het middel centraal ingekocht voor EU-landen. Nederland tracht al weken tevergeefs extra leveranties te krijgen, aldus een woordvoerder van het ministerie. Wereldwijd is een tekort aan remdesivir.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden