PlusAchtergrond

Geblunder met ‘geheime’ documenten: velen gingen Ollongren voor

Verkenner Kajsa Ollongren was niet de eerste en zal waarschijnlijk ook niet de laatste zijn die in de fout is gegaan met ‘geheime’ informatie. Van ‘het briefje van Bleker’ tot ‘I want nothing’.

GroenLinks-Kamerleden Kathalijne Buitenweg en Bram van Ojik komen in april 2017 aan voor formatieonderhandelingen. De stukken van Van Ojik, die invalt voor Jesse Klaver, zijn zichtbaar. Beeld ANP
GroenLinks-Kamerleden Kathalijne Buitenweg en Bram van Ojik komen in april 2017 aan voor formatieonderhandelingen. De stukken van Van Ojik, die invalt voor Jesse Klaver, zijn zichtbaar.Beeld ANP

Bij de vorige formatie was GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik de Kajsa Ollongren van dienst. Hij ging in de fout door formatiedocumenten met de leesbare kant vóór onder zijn arm te dragen.

Van Ojik kwam onvoorbereid naar het Binnenhof. Hij moest onverwachts invallen voor zijn partijleider Jesse Klaver toen diens moeder in het ziekenhuis was opgenomen. Hij noemt Ollongrens fout ‘heel menselijk’. Immers: Ollongren had net gehoord dat ze positief getest was op het coronavirus en was daardoor mogelijk niet met paperassen bezig.

Briefje Bleker

Voormalig CDA-staatssecretaris Henk Bleker maakte ook eens een (inschattings)foutje met een briefje. Hij schoof tijdens een uitzending van talkshow Pauw & Witteman een briefje naar de jonge asielzoeker Mauro, die van het kabinet terug moest naar Angola. De tekst was eigenlijk alleen voor zijn ogen bedoeld, maar dankzij Pauw die vroeg ‘lees eens hardop voor’ én een inzoomende cameraman wisten alle tv-kijkers wat erop stond: ‘Als je (met je moeder) meewilt naar FC Twente - PSV, dan kan dat’. ‘Mooi niet,’ antwoordde Mauro.

Ook in het buitenland lieten hooggeplaatste politici vertrouwelijke documenten fotograferen. Zo wapperde de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump in 2019 met een papiertje naar de verzamelde pers. Op de overeenkomst van één kantje stond de ‘geheime’ immigratiedeal tussen de VS en Mexico. Dankzij persfotografen was een deel van de tekst tóch te lezen.

In hetzelfde jaar werd een handgeschreven notitie van Trump op de kiek gezet. Met markeerstift stond er twee keer ‘I want nothing’ in kapitalen op gekalkt. Het was zijn verweer nadat de Amerikaanse EU-ambassadeur tijdens Trumps eerste impeachmentproces had gezegd dat de Amerikaanse president een wederdienst eiste van Oekraïne. Nee hoor, zei Trump, ik wilde niks. ‘Ik wilde geen quid pro quo.’

De aantekeningen van Donald Trump. Beeld EPA
De aantekeningen van Donald Trump.Beeld EPA

In het Verenigd Koninkrijk moest zelfs een grootscheepse operatie om elf terreurverdachten in het land aan te houden in uren eerder dan gepland worden uitgevoerd nadat een antiterreurchef van de politie in 2009 op weg naar Downing Street met strikt geheime stukken voor een briefing langs fotografen wandelde. Goed zichtbaar voor hen: de geheime OPERATION PATHWAY in grote letters, plus details over de geplande arrestatiegolf. De chef nam een dag later ontslag.

De foto is er eentje in een reeks die zo lang is, dat het wel een Britse traditie lijkt. In het land kwamen ook een notitie over de Britse brexitstrategie, de plannen om tv-zender Channel 4 te verkopen en de Britse reactie op de Russische invasie van de Krim via de telelens op straat te liggen.

De Britse antiterreurchef Bob Quick nam ontslag nadat hij op weg naar een briefing vertrouwelijke informatie had laten fotograferen. Delen van de tekst waren duidelijk zichtbaar. Beeld EPA
De Britse antiterreurchef Bob Quick nam ontslag nadat hij op weg naar een briefing vertrouwelijke informatie had laten fotograferen. Delen van de tekst waren duidelijk zichtbaar.Beeld EPA

Ook in eigen land ging het vaker mis: in 2008 lekte het reddingsplan van bank Fortis uit. Het ‘lek’? Voorzitter Filip Dierckx zelf. Hij liep met een conceptpersbericht in zijn hand geklemd naar minister Wouter Bos, de Belgische premier Yves Leterme en voorzitter Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank. Met pen aangevuld op de letters XX in het document: het getal 10. Daarmee kwam ook op straat te liggen dat ABN Amro mogelijk voor 10 miljard euro verkocht zou worden aan ING.

Ook zonder papieren documenten kunnen boodschappen die de verzender ervan geheim had willen houden toch wereldkundig worden. Vraag maar aan PvdA-leider Lilianne Ploumen. Als Kamerlid wilde ze in 2018 haar voorganger Lodewijk Asscher per WhatsApp laten weten dat de positie van de PvdA-fractieleider in de senaat onhoudbaar was geworden. André Postema weigerde als enige onderwijsbestuurder op te stappen na het diplomadebacle op Limburgse scholen. Maar in plaats van een berichtje te sturen, plaatste ze de tekst als haar WhatsApp-status die voor iedereen te zien is. Een opzettelijk foutje? Nee, bezwoer Ploumen. Haar doel werd wel bereikt: het Eerste Kamerlid vertrok vijf dagen later als fractievoorzitter.

PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen reageert nadat haar app aan toenmalig fractieleider Lodewijk Asscher over PvdA-senator en onderwijsbestuurder André Postema in 2018 uitlekte.  Beeld ANP/Koen van Weel
PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen reageert nadat haar app aan toenmalig fractieleider Lodewijk Asscher over PvdA-senator en onderwijsbestuurder André Postema in 2018 uitlekte.Beeld ANP/Koen van Weel

Het lijdend voorwerp van Ollongrens zichtbare formatiedocument, Pieter Omtzigt, ging een decennium eerder zelf óók de fout in. In 2010 raakte het CDA-Kamerlid tijdens de fractievergadering afgeleid toen toenmalig Kamerlid Gerda Verburg het woord nam. Hij wilde zijn vrouw sms’en, maar hij zette het liefdesbericht per ongeluk op Twitter. ‘Lieve schat, ik moet nu lang naar Gerda luisteren. Mijn gedachten dwalen af naar jou. Liefs en dikke kus, Pieter.’ Het bericht was even te lezen en werd daarna snel gewist. Voordeel: aan Omtzigts foutje zaten geen consequenties verbonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden