PlusAchtergrond

Gastgezin lang niet altijd eindstation voor Oekraïense vluchteling: ‘Ze wilden op de bus naar Italië’

Oekraïners komen aan op Amsterdam Centraal Station. Beeld Joris van Gennip
Oekraïners komen aan op Amsterdam Centraal Station.Beeld Joris van Gennip

Veel Amsterdamse gezinnen hebben een slaapkamer, tuinhuisje of verdieping beschikbaar gesteld aan Oekraïense vluchtelingen. Bij sommigen zijn de gasten na dagen of weken alweer vertrokken, bij anderen is nog niemand langsgekomen. Zitten Oekraïners wel op onze gastvrijheid te wachten?

Tahrim Ramdjan

Tien dagen nadat de oorlog in Oekraïne was uitgebroken, hadden Mathys van Abbe (47) en Sophie Op den Kamp (35) al de 38-jarige Anna uit Kiev opgenomen op hun woonboot aan de Oudeschans. Anna aardde snel in het gezin met vier kinderen, maar wilde vijf dagen later toch liever weer op pad: haar beste vriendin zou met twee andere kennissen in München een huis betrekken. Anna vertrok.

Tot twee dagen later. Anna belde Van Abbe weer op, en zei dat het plan in duigen was gevallen. De twee kennissen waren niet meegekomen. Dus toen kwam Anna terug naar de woonboot. Twee weken geleden, op donderdag, is ze dan tóch weggegaan: ze wilde graag een eigen huis, en dat is haar gelukt ook.

Gespannen

Meer gastgezinnen delen Van Abbes ervaring. Vaak is het gastgezin niet het eindstation voor een vluchteling, maar een tussenstation, en kijken ze verder. Waar kan ik straks heen? Zijn er vrienden of familie naar wie ik toe wil? Wil ik wel in dit land blijven? Opvanggezinnen zijn vaak verrast dat de vluchtelingen zo snel weer doorreizen.

Van Abbe was na Anna’s verhuizing nog bij haar op de koffie. Dat ze steeds verder keek, begrijpt hij wel. “Ze worden constant heen en weer geslingerd, en kunnen overal naartoe reizen. Waarom zou je volmondig voor Amsterdam kiezen, als je nergens een toekomstbeeld hebt?”

Dat geldt ook voor de 50-jarige Birgit Hertroijs, die een Oekraïense vrouw uit Charkov met twee kinderen van vier jaar opving in haar woning aan de Ringdijk in Oost. “Ik merkte dat de moeder heel gespannen was.” Haar gasten waren zes dagen onderweg geweest. “Al vlug zeiden ze tegen ons dat ze graag terug wilden. Wij zeiden dat we niet dachten dat het snel zou gaan.”

Toen ontdekte de Oekraïense vrouw dat een vriendin van haar opvang had gevonden in Gelderland. Ook viel het haar tegen dat ze haar auto niet voor de deur op de Ringdijk kon laten staan: ze moest hem in Diemen parkeren. Vier dagen nadat ze bij Hertroijs was ingetrokken, verhuisde ze daarom naar een tuinhuisje in een Gelders dorpje, dicht bij haar vriendin.

Hertroijs: “Wij hebben gezegd: als dit beter is voor je, moet je het doen.”

Gevulde koelkast

Bij sommige gezinnen zakt de moed in de schoenen. In de Facebookgroep Oekraïne vluchtelingen NL (21.100 leden), waar veel gastgezinnen hun stekje aanbieden, vragen Zeeuwen en Drenten zich hardop af waarom sommige Oekraïners juist enkel en alleen opvang in Amsterdam zoeken. Wordt hun gastvrijheid niet gewaardeerd?

Directeur Robert Zaal van Takecarebnb: “We hebben van mensen gehoord die al de slaapkamer hadden ingericht en de koelkast hadden gevuld, en alles moesten weggooien omdat de vluchteling niet kwam. Daar baalden ze wel van.”

Ook bij veel gastgezinnen die zich bij Takecarebnb hebben aangemeld, blijven de extra bedden leeg. Er hebben zich 31.000 gezinnen daar opgegeven; 140 gezinnen in Amsterdam en Eindhoven ontvangen bij wijze van proef wél al een of meerdere Oekraïense vluchtelingen.

Hij wijst erop dat het ‘niet atypisch’ is dat vluchtelingen doorreizen naar vrienden of familie, of naar een ander land. “Wij hebben in Nederland al snel de indruk dat mensen die hierheen komen graag heel lang bij een gastgezin willen logeren. Dat geldt voor sommigen, maar niet voor iedereen.” Het hangt ook van de omstandigheden af: een slaapkamer in een driekamerappartement vergt meer van zowel gast als gastgezin, dan een zelfstandig appartement.

Leeuwarden

Amsterdammer Aranka van der Voet (50) dacht ook langdurige opvang te bieden. Zij verruilde dertien jaar geleden de hoofdstad voor een boerderij in Friesland, waar ze met haar man en paarden woont. Vier weken geleden haalde ze ’s nachts een 50-jarige vrouw met haar 19-jarige dochter op, die uit Kiev gevlucht waren en met de bus in Apeldoorn aankwamen.

De eerste ochtend dat ze wakker werden in Friesland, vroegen ze waar ze op de bus naar Italië konden stappen: daar hadden ze familie.

“Maar ja, die mensen wisten überhaupt niet eens waar ze waren,” zegt Van der Voet. “Aan de gastgezinnen werd verteld om nog eens uit te leggen dat ze in Nederland waren.” Het gezin bleef vervolgens een week bij haar, tot ze op een vrijdag op de warenmarkt in Leeuwarden waren. De moeder en dochter werden aangesproken door een andere vrouw – een Oekraïense, vermoedt Van der Voet – die hen even kort meenam.

De dag erop kondigden de moeder en dochter aan dat ze wilden verhuizen. “Ze wilden liever naar de stad, zeiden ze, dus ze gingen naar Leeuwarden.” Zondag waren ze verhuisd. Van der Voet bleef achter met een onbestemd gevoel. Intussen vangt ze twee dames van 20 jaar op, die meehelpen met de boerderij.

Robert Zaal van Takecarebnb zegt dat de gastvrijheid van de gastgezinnen de komende tijd steeds meer nodig wordt. Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) gaf donderdag in de Tweede Kamer aan dat gastgezinnen door Takecarebnb worden opgebeld naarmate de noodopvang à 2000 personen per veiligheidsregio voller raakt.

Zaal: “Daarom zeggen wij: heb geduld. Je wordt echt nog niet vergeten.” Bovendien blijven de gastgezinnen volgens hem de beste manier voor een vluchteling om in Nederland te landen. “Daar kan de noodopvang nooit tegenop.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden