PlusAnalyse

Formatie zit muurvast na ‘snelle conclusie’ ChristenUnie

Nu de ChristenUnie de deur naar nog eens regeren met Mark Rutte dichtgooit, wordt de formatie wel heel gecompliceerd. De ‘snelle conclusie’ van de kleinste regeringspartij zorgt voor ergernis. Andere partijen wachten nu af.

De Stadhouderskamer op het Binnenhof, waar normaal de formatiegesprekken plaatsvinden, staat voorlopig nog leeg. De formatie is volledig vastgelopen.  Beeld ANP/Remko de Waal
De Stadhouderskamer op het Binnenhof, waar normaal de formatiegesprekken plaatsvinden, staat voorlopig nog leeg. De formatie is volledig vastgelopen.Beeld ANP/Remko de Waal

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers riep donderdag tijdens het debat nog op tot een ‘diepgaande bezinning’, maar veel tijd had hij niet nodig om te concluderen dat zijn partij niet meer met VVD-leider Mark Rutte wil regeren. Dat gebeurde al diezelfde nacht. Op Goede Vrijdag, na een zoomsessie met fractie en bewindspersonen, wordt besloten dat besluit ook wereldkundig te maken in een interview met het Nederlands Dagblad.

Rutte zal, toen Segers hem vrijdagavond laat belde om zijn beslissing te vertellen, even hebben moeten slikken. Dat ging hem niet in de koude kleren zitten, erkennen ingewijden. Dat zelfs Segers, die vier jaar met hem samenwerkte in de coalitie, christen nota bene, Rutte in het paasweekeinde niet de kans wilde geven het vertrouwen terug te winnen. Ze zouden toch gaan bezinnen?

De huidige coalitiepartijen D66, CDA en ChristenUnie steunden in het nachtelijke debat de motie van wantrouwen tegen de premier niet. Rutte zal gedacht hebben dat voor de kabinetsformatie die route – verder in de huidige samenstelling – nog een optie was. Maar ook die weg is nu afgesloten.

Lappendeken

Daardoor wordt een nieuw meerderheidskabinet lastig bij elkaar te sprokkelen, of het moet met minimaal zeven partijen zijn – zónder de VVD. Met zo’n lappendeken aan politieke kleuren is niet makkelijk een stabiele regering te vormen, is de gedachte; wat in de coronacrisis wel gewenst is.

Ga maar na: de PVV was al door iedereen uitgesloten. Daarna gebeurde hetzelfde met Forum voor Democratie. En nu wordt de VVD mogelijk ook melaats verklaard zolang de partij Rutte niet afzet. Iets wat de partij niet van plan is. Rutte heeft de VVD de grootste partij gemaakt en was in zijn eentje goed voor 1,9 miljoen stemmen – een mandaat waar geen andere lijsttrekker aan kan tippen.

Israël

Nieuwe verkiezingen dan? Schrikbeeld is Israël, waar vorige maand voor de vierde keer in twee jaar nieuwe verkiezingen werden gehouden. Het lukt het land al jaren niet een stabiele regering te vormen. Ook in dat land is de premier, Benjamin Netanyahu, al meer dan tien jaar aan de macht.

Premier Mark Rutte en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in betere tijden, na het Tweede Kamerdebat over het eindverslag van de informatiefase van 2017, waarin een regering van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie werd gesmeed. Beeld ANP/Bart Maat
Premier Mark Rutte en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in betere tijden, na het Tweede Kamerdebat over het eindverslag van de informatiefase van 2017, waarin een regering van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie werd gesmeed.Beeld ANP/Bart Maat

Binnen het CDA klinkt geen blijdschap over de ‘snelle conclusie’ van de ChristenUnie. In VVD-kringen wordt gesuggereerd dat Segers zijn knopen heeft geteld en tot de slotsom is gekomen dat nog een keer regeren met D66 wel heel moeilijk wordt op het gebied van medisch-ethische thema’s.

Hypocrisie

Ook wordt Segers door de liberalen hypocrisie verweten. De ChristenUnievoorman is boos dat Rutte tijdens zijn gesprek met de verkenners het over een mogelijk ministerschap voor een gekozen volksvertegenwoordiger had, CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Maar, zeggen VVD-bronnen, na het opstappen van D66-staatssecretaris Menno Snel vanwege de toeslagenaffaire, eind 2019, zou diezelfde Segers er geen moeite mee hebben gehad om het tijdens een coalitieoverleg te hebben over Omtzigt als Snels mogelijke opvolger.

De ChristenUnie bestrijdt die lezing. Ja, de naam van Omtzigt werd bij dat gesprek genoemd, maar werd ‘opgeworpen’ door D66. Die wilde het hoofdpijndossier best aan een andere partij overdragen en zagen in één van de meest kritische Kamerleden op dit dossier dé kandidaat. “Wij hadden daar geen rol in,” klinkt het bij de ChristenUnie. En was het niet de VVD die destijds actief naar de pers lekte dat D66 Omtzigt noemde?

De gemoederen zijn, kortom, nog verhit. Het is in het ‘belang van iedereen’, zeggen Haagse bronnen, dat die eerst ‘tot bedaren worden gebracht’.

Ook D66-leider Sigrid Kaag riep op tot bezinning. Dat doet zijzelf, zegt haar woordvoerder, de komende paasdagen ook. Hij benadrukt dat D66 vindt dat je dat ‘in rust en kalmte’ doet.

Beloftes inlossen

Wel stuurde Kaag een brief aan haar achterban, waarin ze vooral vroeg om eenheid in de hoop op die manier de huid zo duur mogelijk te verkopen. “Als we onze rust bewaren, kunnen we een belangrijke pijler worden onder het herstel van Nederland,” schreef ze. En: als de partij de ‘vastberadenheid’ weet vast te houden, kunnen ‘beloftes’ uit de verkiezingscampagne – aanpak van de klimaatcrisis, forse investeringen in onderwijs en herstel van de rechtsstaat – worden ‘ingelost’.

Wat ze in die mail niet deed: zinspelen op het vertrek van Rutte. Ook de andere partijen doen dat vooralsnog niet. Rutte wilde toch zijn best doen om het vertrouwen terug te winnen, klinkt het bij GroenLinks. “Nou, laat maar zien dan”. Al benadrukt de partij van Jesse Klaver ook dat een formatie met Rutte ‘heel ingewikkeld’ wordt.

De PvdA wil afwachten en laat het initiatief bij D66 en CDA, en ook de VVD. “Het is aan die partijen om te zeggen wat zij willen,” vindt een PvdA-woordvoerder. Boodschap: dan kijken we daarna wel of wíj dat óók een goed plan vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden