Formatie in nieuwe fase: wie knippert het eerst met de ogen?

De spanning op het Binnenhof loopt op. Deze week moet duidelijk worden wie met wie wil gaan formeren. Vooralsnog kijkt iedereen alleen naar elkaar.

Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66)  na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Hamer hoopt de komende week de contouren te zien van een nieuwe coalitie. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Hamer hoopt de komende week de contouren te zien van een nieuwe coalitie.Beeld ANP

VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag hielden hun kaken op elkaar na een bezoek aan de informateur. De twee spraken bijna twee uur lang met Mariëtte Hamer, maar wilden na afloop alleen kwijt dat het ‘een goed gesprek’ was.

Hamer heeft van de Tweede Kamer tot komend weekeinde de tijd gekregen om antwoord te vinden op de vraag: welke partijen willen met elkaar verder praten over de vorming van een nieuw kabinet? Of eigenlijk: wie durven nog, na alles wat gezegd is de afgelopen maanden?

De meest logische optie lijkt die van VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks. Andere opties voor een meerderheidskabinet worden door een van de partijen uitgesloten. “Alle partijen weten wat er moet gebeuren, maar niemand durft het hardop te zeggen,’’ zegt een fractievoorzitter. “We kijken allemaal naar elkaar: wie beweegt er het eerst?’’

Gezichtsverlies

Voordat ruim twee maanden na de verkiezingen eindelijk een poging tot formeren kan worden begonnen, moeten partijen een drempel over. Niemand wil gezichtsverlies lijden.

D66 heeft al wel een voorkeur uitgesproken voor deze vijfpartijencoalitie. Maar de VVD staat nog op het standpunt dat het niet met ‘een wolk aan linkse partijen’ wil. PvdA en GroenLinks moeten over hun eerder uitgesproken aversie tegen VVD-leider Mark Rutte heen stappen. En het CDA moet überhaupt nog aangeven of het iets wil.

“De VVD heeft niet zo veel meer te willen,’’ valt er bij de andere partijen te horen. “Ze moeten blij zijn dat er überhaupt nog partijen zijn die met Rutte willen onderhandelen na alles wat er gebeurd is.’’

Niet nodig

Maar bij zowel VVD als CDA klinken andere geluiden. “Deze optie is vooral wat D66 wil. Waarom niet met vier partijen, waarom met vijf?’’ zegt een betrokkene. Voor een meerderheid in de Tweede Kamer is het niet nodig dat zowel PvdA als GroenLinks aanschuift. Alleen houden die twee partijen elkaar innig vast: ze willen alleen samen in een kabinet, omdat ze in hun eentje te klein zijn om een vuist te maken.

Het is nu aan de informateur, zeggen Rutte en Kaag. Hamer wil de komende week ‘met heel veel gesprekken’ de vijf bewegen om in elk geval een keer met elkaar te praten, zegt een bron. “We moeten zo langzamerhand toch wat.’’

Mislukken

En praten wil niet zeggen dat er uiteindelijk ook een coalitie komt van deze vijf. Als de gesprekken al starten, zullen VVD en CDA hopen dat lopende de onderhandelingen een van de linkse partijen afhaakt. “Elke formatiepoging kan immers mislukken,’’ zegt een betrokkene.

Maar of dat gebeurt, is de vraag. “Wat is er mis met vijf partijen?’’ zegt een politicus uit het linkse blok. “Dan heeft een kabinet ook een wat ruimere parlementaire meerderheid. Dan kan er ook eens iemand tegenstemmen zonder dat dat tot ongelukken leidt. We willen toch allemaal een nieuwe politieke cultuur?’’

Hamer heeft gezegd dat ze het liefst voor haar verjaardag op 7 juni klaar is, maar heeft ook al laten weten dat haar informatiefase wellicht kan worden verlengd. Partijen laten al doorschemeren dat haar opdracht desnoods verlengd moet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden