Formatie: grote partijen moeten nu al kleur bekennen

De grotere politieke partijen zijn verrast dat zij dinsdag al hun coalitievoorkeur op tafel moeten leggen bij informateur Mariëtte Hamer. Zij hadden verwacht dat die vraag pas later in de formatie aan bod zou komen.

Informateur Mariette Hamer op maandag in gesprek met fractievoorzitter Kees van der Staaij van de SGP. Beeld ANP
Informateur Mariette Hamer op maandag in gesprek met fractievoorzitter Kees van der Staaij van de SGP.Beeld ANP

De kleinere fracties die maandag op bezoek waren bij Hamer kregen de vraag over hun coalitievoorkeur te horen aan het einde van het gesprek. Dat gesprek ging over een herstelplan voor Nederland na de coronacrisis. Ook moesten ze aangeven wat zij urgente onderwerpen vinden die door onderhandelingspartners moeten worden opgenomen in het nieuwe regeerakkoord.

In kringen van de grotere fracties - die dinsdag op bezoek gaan bij Hamer - klinkt verbazing over het feit dat het nu al over coalitievoorkeuren gaat. Daarmee stijgt de spanning in de formatie.

Opdracht

Hamer kondigde vrijdag al aan dat zij het als ‘tweede deel’ van haar opdracht ziet om te onderzoeken welke partijen samen in een kabinet willen stappen. Daarmee houdt ze zich aan de motie Kaag-Rutte, waarmee de Tweede Kamer vorige week de opdracht gaf om de formatie voort te zetten. Nergens staat dat Hamer daar niet al over mag beginnen in het eerste gesprek met de fractievoorzitters.

Zo hoopt Hamer dinsdag duidelijkheid te krijgen of PvdA en GroenLinks willen meeregeren en of VVD-leider Rutte, die om 18.00 uur als laatste aanschuift, dat ziet zitten. Eerder maakte hij nog bezwaren tegen ‘een linkse wolk’ van partijen. Maar bij die linkse partijen lijkt geen behoefte te bestaan nu al de kaarten op tafel te leggen. Ingewijden zeggen wel dat PvdA en GroenLinks vandaag zullen benadrukken niet zónder elkaar in een kabinet te willen stappen.

Op visite in Amsterdam

Parallel aan de tafel van de informateur worden achter de schermen gesprekken gevoerd tussen politiek leiders. Zo is Rutte twee weken geleden bij PvdA-leider Lilianne Ploumen op bezoek geweest in Amsterdam, dronk hij koffie met GroenLinks-leider Jesse Klaver en lunchte hij een maand terug met D66-aanvoerder Sigrid Kaag.

Intussen neemt het ongeduld over de onduidelijkheid van het CDA toe op het Binnenhof. Omdat CDA-Kamerlid en stemmenkanon Pieter Omtzigt ziek thuis zit, kan de CDA-fractie niet bewegen. Maar bij verschillende fracties wordt gemopperd dat Hoekstra ‘leiderschap moet pakken’ en namens het CDA moet gaan onderhandelen.

Zonder CDA

Een coalitie zonder het CDA is overigens niet ondenkbaar. Als de VVD met D66, PvdA en GroenLinks aan tafel gaat - die partijen hebben met z’n vieren 75 zetels - zou bijvoorbeeld de pro-Europese nieuwkomer Volt (3 zetels) voor een meerderheid in de Tweede Kamer kunnen zorgen. In het CDA wordt deze mogelijkheid onder ogen gezien, maar vooral als ‘theoretische optie’.

Sommige fractievoorzitters van de kleine partijen toonden zich ongeduldig over de traagheid in het formatieproces. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij zei dat zijn gesprek over het herstelbeleid vanwege de coronacrisis ook twee maanden geleden al gevoerd had kunnen worden. Denk-leider Farid Azarkan: “Daar staan we dan weer voor hoofdstuk vier in de serie polderen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden