PlusAchtergrond

Flexruimte gaat de vaste werkplek verdringen, met dank aan corona

De coronapandemie zal onze werkplek definitief veranderen. Wie zijn kantoren geen nieuwe opzet geeft en thuiswerken tegenwerkt, zal het moeilijk krijgen.

Een in plastic ingepakte werkplek, voorzien van ontsmettingsmiddelen.Beeld Rein Janssen

Een opsteker: de coronapandemie zal de kantoortuin definitief de nek omdraaien. “Mensen willen best hun vaste werkplek opgeven voor een flexibele plek,” zegt Silvia de Haan, workplace consultant bij huisvestingadviseur Solved, “maar dan wel in ruil voor een rustiger werkruimte. De muren moeten terug. Dat is ook een sneer naar werkgevers. Het moet niet zo zijn dat mensen naar huis vluchten omdat ze zich op hun werkplek niet veilig voelen of zich niet kunnen concentreren.”

Wie het nieuwe werken nog niet heeft omarmd, zal er de komende jaren niet aan kunnen ontkomen; geen vaste werkplekken, geen rijen bureaus en geen inwisselbare vergaderzalen meer. Maar het tegenovergestelde evenmin, dus ook hippe kantoorconcepten met vergaderkuilen, slaapstoelen voor het middagdutje of huiskoks achter kookeilanden bij de receptie hebben afgedaan.

“Op kantoorvloeren is de verhouding nu: 70 procent werkplek, 30 procent gedeelde ruimtes zoals vergaderzalen en koffiecorners,” zegt Wouter Oosting van vastgoedconsulent CBRE. “Die mix is onhoudbaar. Sommige bedrijven gaan nu al naar 50-50, met veel meer flexwerkplekken en ruimtes voor bijeenkomsten. Dat geeft ook veel meer vrijheid om op nieuwe lockdowns in te spelen, in plaats van telkens maar weer naar ad-hocmaatregelen te grijpen.”

“Als je verder doordenkt, wordt ‘samen’ nog veel belangrijker. Wij voorspellen dat in 2030 in kantoren die verhouding naar 30-70 verschuift: 30 procent werkplekken, 70 procent gemeenschappelijk. Het individuele werken gaat, voor wie dat past, naar huis.”

Functioneel inrichten

Het kantoor van de toekomst wordt flexibel ingericht. “Er komen ruimtes die vrij in te delen zijn,” zegt Oosting. “Met werkzones waarin je inspeelt op de wensen van individu en team. Een bibliotheek bijvoorbeeld voor wie in stilte wil werken, een café waar je koffie drinkt en informeel overlegt, een werkplaats voor teamwerk en labs als vergaderzalen. Er moet geen starre inrichting zijn.”

Dat beaamt workplace consultant De Haan. Volgens haar zullen we veel vaker naar kantoor gaan om te overleggen, elkaar te ontmoeten en kennis te delen. Aan hippe oplossingen, zoals vergaderkuilen met tribunes en kleurige kussens, hoeven bedrijven zich volgens De Haan niet te wagen. “Ik moest als vormgever dat soort leefkuilen maken. Maar ik geloof er niet in, het is een hype. Je moet functioneel inrichten.”

Dat postcorona-interieur is dan wel voor twee, drie dagen per week, want thuiswerken is een blijvertje. Volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid wil, afhankelijk van de bedrijfsbranche, 40 tot 60 procent van de werknemers blijven thuiswerken, ook als de coronacrisis voorbij is. Voor de coronacrisis werkte al 37 procent van de Nederlandse beroepsbevolking parttime vanuit huis. In de regio Amsterdam zelfs 45 procent.

Niet voor iedereen

“We zagen direct na het ingaan van de maatregelen een forse groei in de verkoop van ergonomisch verantwoorde kantoorstoelen voor de thuiswerkomgeving,” Eugène Sterken, directeur van kantoorinrichter Ahrend. “Op lange termijn ontstaat een situatie waarin zowel het kantoor als de thuiswerkplek integraal onderdeel wordt van onze nieuwe werkomgeving.”

Dat vergt wel meer van managers en werknemers dan de los-vaste afspraken over thuiswerken die nu vaak worden gemaakt. “Thuiswerken lijkt nu goed te functioneren, maar de realiteit is dat het zeker niet voor iedereen werkt. We krijgen vragen van grotere bedrijven en overheidsinstanties hoe zij medewerkers mede vanwege hun zorgplicht gezond en fit volgens Arborichtlijnen vanuit huis kunnen laten werken.”

En: thuiswerken is niet voor iedereen. “De groep thuiswerkers is heel divers van samenstelling; jong, oud, technologisch aangelegd of niet,” zegt Oosting van CBRE. “Je kunt niet zeggen dat iedereen móet werken, mensen kunnen dat niet alleen. Het vergt autonomie en van beide kanten vertrouwen. Traditionele managers zullen hun medewerkers strenge regels opleggen. Moderne managers stellen de vraag of thuiswerken werkt voor het bedrijf, of het werkt voor het team en dan of het voor een individu werkt. Is dat niet het geval, kom dan maar naar kantoor. Nu is de vraag nog te veel of het bedrijf er baat bij heeft en of het individu het aan kan. Het teambelang wordt belangrijker dan het persoonlijk argument.”

Vraag naar kantoorruimte slinkt

Meer thuiswerken, minder naar kantoor. Duizenden bedrijven over de kop, tienduizenden banen die verdwijnen. Welke invloed dit zal hebben op de benodigde hoeveelheid kantoorruimte, daarover verschillen de experts van mening.

Volgens huisvestingadviseur Solved kan het overschot aan kantoorruimte oplopen tot 40 procent. “Er wordt nu heel erg nagedacht over dit soort veranderingen,” zegt Silvia de Haan van Solved. “Je ziet ook bedrijven die te grote stappen willen zetten: het gaat te slecht, ik zet in op thuiswerken en ga bezuinigen op vierkante meters.”

Nu al wordt er veel minder kantoorruimte gehuurd, in het eerste halfjaar van 2020 volgens makelaar JLL al 38 procent minder. Op dit moment staat bijna 8 procent van de kantoren in Nederland leeg. Volgens vastgoedadviseur CBRE is dat slechts een tijdelijk effect van de coronacrisis.

“Er wordt snel gedacht dat we enorm teruggaan in vierkante meters,” zegt Maaike Boné van CBRE. “Op korte termijn zal de crisis leegstand in de hand werken. Maar die trend moet je niet verwarren met hoe we kantoren in de toekomst gaan gebruiken. Daarin zien we geen enorme reductie in vierkante meters. De groei van de leegstand zal meevallen. We komen uit een situatie met ongezond weinig leegstand, met name in Amsterdam, waar de leegstand nog altijd maar 4 procent is, op sommige plekken zelfs 2 procent. Een beetje leegstand is niet slecht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden