Filmpjes van politici manipuleren werkt, concluderen UvA-onderzoekers

Onderzoekers aan de UvA hebben bevestigd dat zogeheten deepfakes, gemanipuleerde filmpjes van politici, effect hebben op het beeld dat mensen van die politici hebben.

Sybrand Buma, burgemeester van Leeuwarden en voormalig CDA-leider. Beeld ANP
Sybrand Buma, burgemeester van Leeuwarden en voormalig CDA-leider.Beeld ANP

Dat hebben ze onderzocht onder 278 Nederlandse proefpersonen in een online-experiment.

Mensen die een deepfake van een politicus hebben gezien, hebben een negatievere mening over deze politicus. Hun mening over zijn of haar partij wordt echter niet significant beïnvloed.

Sybrand Buma

Een deepfake is een video waarin wat een politicus doet of zegt wordt gemanipuleerd: zo kan een politicus in een deepfake iets zeggen dat hij nooit heeft gezegd. Een computer zoekt dan naar heel veel filmpjes en foto’s waarop een beroemdheid spreekt, zodat die zijn spraak en de mimiek van zijn gezicht kan nabootsen.

Deepfakes kunnen ingezet worden om desinformatie te verspreiden, maar ook als politiek campagnemiddel. Als voorbeeld van een deepfake noemen de onderzoekers een filmpje waarin de Amerikaanse oud-president Barack Obama over de zittende president Trump zegt dat hij een ‘dipshit’ is.

De onderzoekers hebben een filmpje van voormalig CDA-leider Sybrand Buma – nu burgemeester van Leeuwarden – gebruikt en gemanipuleerd, waardoor het leek alsof hij een grapje maakte over de kruisiging van Christus. Het filmpje duurde slechts dertien seconden.

Bovendien hebben de onderzoekers getest of het werkt om de deepfake op een specifieke doelgroep te richten: in dit geval zeer religieuze christenen die voorheen op het CDA hebben gestemd. Zij hadden na het filmpje een negatievere houding tegenover zowel Buma als de partij.

Orthodoxe partijen

De onderzoekers merken echter op dat ze verwachtten dat ze bij alle christenen zo’n negatief effect zouden registreren, in plaats van enkel bij de zeer religieuze christenen die CDA stemmen.

Maar, zo schrijven ze: de verklaring daarvoor ligt mogelijk in het feit dat er in Nederland meerdere christelijke partijen zijn, zoals de ChristenUnie en de SGP. Mogelijk zijn CDA-stemmers minder orthodox en kunnen ze het gemanipuleerde grapje van Buma wel waarderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden