Plus

Felle kritiek op blokvorming PvdA en GroenLinks: ‘Laat dit een grap zijn’

Leden en prominenten reageren fel op plannen van PvdA en GroenLinks om innig samen te werken, zeker omdat het oogt als een knieval voor rechts in de kabinetsformatie. Voorstanders zijn mild: als er ooit een kans was om een linkse vuist te maken, is het nu.

Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie. Beeld ANP
Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Oud-PvdA-voorzitter Hans Spekman (2012-2017) noemt het ‘onvoorstelbaar slecht’ als PvdA en GroenLinks de facto één fractie gaan vormen in de Tweede Kamer en samen een formatieteam aanwijzen. Dat ligt volgens diverse Haagse bronnen nu serieus als optie op tafel.

Vooral het vermeende motief is een probleem, vindt Spekman: “Je wil dus met één fractie onderhandelen, in plaats van twee,” zegt hij tegen het AD. “Je maakt het individuele Kamerlid nog onbelangrijker, precies zoals dat misging bij de toeslagenaffaire,” aldus de voormalige voorzitter.

“En het is een concessie aan de eigen idealen, we zijn opgericht om de machtelozen te beschermen tegen de macht, arm versus rijk, mensen helpen die wat bescheidener opgeleid zijn. Bij GroenLinks zitten veel meer hoogopgeleiden. Als je alles doet om aan de macht te komen, ben je er niet meer voor de machtelozen. Het wordt tijd dat de leden betrokken worden, we zijn een ledendemocratie.”

‘Blokvorming’

Online haalt de ene na de andere partijgenoot uit naar de voorgenomen ‘blokvorming’ van PvdA en GL. Afgelopen week doken steeds meer berichten daarover op. De fracties in de Tweede Kamer zouden als één kunnen opereren, ook tijdens de coalitievorming. Dit zou ook de formatie vooruit kunnen helpen, omdat VVD en CDA steeds hebben gezegd: één linkse partij aan tafel is wel genoeg.

Vooral dat formatie-aspect steekt de critici: “Wat is de volgende stap, dat ze door een hoepel moeten springen?” twittert oud-PvdA-Kamerlid John Kerstens. “Laat dit een grap zijn,” meldt kandidaat-voorzitter van de PvdA, Reshma Roopram. En voormalig PvdA-senator en Haags wethouder Adri Duivesteijn constateert dat ‘het einde van de PvdA’ hiermee is ingezet. “Weg geschiedenis, traditie en sociaaldemocratie.”

Scepsis

Ook onder GroenLinksers heerst scepsis. De partijen verschillen enorm, stelt bijvoorbeeld oud-raadslid Huub Bellemaekers. “Op het gebied van klimaat, natuur en inclusiviteit zou GroenLinks beter kunnen fuseren met de Partij voor de Dieren. Bovendien is de PvdA electoraal dood, daar stemmen alleen bejaarden op.’’

Inhoudelijke samenwerking is prima, vinden veel kritische leden van beide partijen, maar echte blokvorming - met één fractie - gaat hen te ver. “Kijk alleen al naar Europa: daar zit de PvdA in een sociaaldemocratische fractie vol corrupte Bulgaren en andere louche types,’’ zegt Bellemaekers.

Over een partijfusie tussen PvdA en GroenLinks wordt al jaren gespeculeerd, vooral op momenten dat het linkse duo slecht scoort in peilingen en bij verkiezingen. Vorig jaar nam het PvdA-congres nog een motie aan vóór een stembusakkoord met GroenLinks. Maar het idee om een gezamenlijke kandidatenlijst te maken werd toen door twee derde van de PvdA-leden weggestemd.

Stembusakkoord

Onder GroenLinks-leden was er voor de verkiezingen veel enthousiasme over een stembusakkoord met ‘zoveel mogelijk andere linkse of progressieve partijen’. Dat kwam uiteindelijk nauwelijks van de grond. GroenLinks-leider Jesse Klaver gebruikte tijdens de campagne een poster met zijn voornaam én die van de partijleiders van PvdA, SP en D66. Vooral de laatste twee partijen waren daar niet van gediend.

Inhoudelijk kunnen PvdA en GL prima door één deur, erkennen politici in koor. Ze stemmen vaak hetzelfde in de Tweede Kamer, bleek vorig jaar nog uit onderzoek van politicoloog Tom Louwerse. De twee linkse partijen stemden tussen 2017 en 2020 identiek bij maar liefst 90 procent van alle Kamermoties, amendementen en wetsvoorstellen. De overlap met ideologische bondgenoten als SP en Partij voor de Dieren was wat kleiner.

Fusie

Critici zijn de afgelopen dagen misschien het meest luidruchtig en zichtbaar, maar de nodige PvdA’ers en GroenLinks-leden zijn juist vóór samenwerking, blokvorming of uiteindelijk zelfs een fusie. In de boezem van een van de partijen wordt dan ook met enige ironie besproken hoe aan het begin van de formatie nog geprobeerd werd om de twee partijen uit elkaar te spelen, terwijl ze nu steviger in het zadel van de linkse tandem zitten dan ooit tevoren. Daar wordt ook benadrukt dat vergaande samenwerking uiteindelijk ook altijd aan de leden is.

“Ik ben voor samenwerking en een fusie als het werkt,” zegt oud-PvdA-Kamerlid en Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven. “Dit is echt niet alleen voor de formatie, het gaat om de idealen, die kun je beter met meer linkse mensen vertegenwoordigen dan met minder. Al sinds de jaren 80, toen ik in de Tweede Kamer kwam, gaat het over samenwerking. Vaak liep dat stuk omdat de PvdA, daarover moeten we eerlijk zijn, het als grootste partij niet zag zitten. Nu zijn de partijen landelijk even groot, dit is gewoon een kans.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden