Plus

Faalt deze poging, dan is de kans op nieuwe verkiezingen reëel

Na een halfjaar getouwtrek gaat de formatie nu pas werkelijk van start. VVD, D66, CDA en ChristenUnie mogen eigenlijk niet falen, maar dat nieuwe kabinet is er nog lang niet.

Mark Rutte (VVD) geeft een voorbijganger een elleboog na afloop van de hervatting van de formatiegesprekken bij het Logement.  Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) geeft een voorbijganger een elleboog na afloop van de hervatting van de formatiegesprekken bij het Logement.Beeld ANP

Het mag dan een doorbraak worden genoemd, in feite is de kabinetsformatie nu pas begonnen. Ruim zes maanden zijn er opgegaan aan de vraag wie met wie een poging wil wagen om samen een kabinet te vormen. Nu VVD, D66, CDA en ChristenUnie bereid zijn te onderhandelen, is op die vraag eindelijk een antwoord gekomen. Maar daarmee is er nog geen nieuw kabinet.

De vier partijen beseffen: falen is geen optie. Er is zó veel tijd vermorst dat deze kabinetsformatie nu al bijna de langste ooit is - zonder dat er één dag is onderhandeld. Het record van 225 dagen zal waarschijnlijk gehaald worden, de teller staat nu al op 196. Eigenlijk is dit de laatste kans om er nog uit te komen. Alle andere opties, van minderheid tot extraparlementair zijn afgevallen. Faalt deze poging, dan is de kans op nieuwe verkiezingen reëel, stelt informateur Johan Remkes: “Dat zou een blamage zijn.”

Partijen willen laten zien dat met deze doorstart van de coalitie niet alles bij het oude blijft. Ze beloven dat een eventueel kabinet-Rutte 4 héél anders wordt dan Rutte 3. Zo willen ze snel onderhandelen en alleen de hoofdlijnen van een nieuw regeerakkoord vastleggen. De nieuwe ministersploeg werkt die plannen dan voor de beëdiging eerst uit. Remkes: “Waar het constituerend beraad (de oprichtingsvergadering van een kabinet) normaal een uurtje duurt, kan dat nu wel enkele weken worden.”

 Informateur Johan Remkes. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes.Beeld ANP

Stempel zetten

Partijen hebben nog een reden om haast te maken: als ze nog hun stempel op het komende jaar willen zetten, telt elke dag. Al over zes weken stemt de Tweede Kamer over alle belastingplannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd. Mochten de vier nog iets willen doen aan bijvoorbeeld de koopkracht van burgers, dan moeten ze snel wijzigingsvoorstellen indienen. Anders kan het pas weer volgend jaar.

Bij CDA en VVD klinkt optimisme over een snelle formatie. Die partijen zien dan ook hun voorkeurscoalitie dichterbij komen. Maar voor de andere twee - D66 en ChristenUnie - staat er veel op het spel. D66-leider Sigrid Kaag ging de verkiezingen in met de belofte van nieuw leiderschap en een nieuwe bestuurscultuur. Zij lijdt gezichtsverlies met een doorstart van de huidige coalitie, die viel over de toeslagenaffaire. Kaag legde na haar ommezwaai dan ook meteen forse eisen neer: ze wil dat Nederland ‘klimaatkampioen’ wordt, verlangt de ‘grootste structurele investering in onderwijs ooit’ en wil dat Nederland mede ‘aan het stuur zit’ in Europa. Dat laatste was een waarschuwing aan Mark Rutte en Wopke Hoekstra, die afgelopen jaren in Brussel vaak op de rem trapten.

Fractievoorzitter Sigrid Kaag (D66) onderweg naar het Logement voor het gesprek met informateur Johan Remkes, Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD).  Beeld ANP
Fractievoorzitter Sigrid Kaag (D66) onderweg naar het Logement voor het gesprek met informateur Johan Remkes, Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD).Beeld ANP

Mislukken

Want ook al voorspelt Remkes een snelle formatie, er liggen nog voldoende onderwerpen op tafel die de boel kunnen laten ontploffen. Zoals inperking van de veestapel, vereenvoudiging van ons belasting- en toeslagenstelsel of aanpassing van de onderwijsvrijheid. De vier hebben daar heel andere ideeën over.

Kaag zweeg over medisch-ethische onderwerpen. Dat leek een handreiking naar de ChristenUnie die mordicus tegen bijvoorbeeld aanpassing van de euthanasiewet is. Remkes suggereerde dat er een compromis over mogelijk is: geen afspraken in het regeerakkoord, maar Kamerleden er vrij over laten stemmen. CU-leider Gert-Jan Segers liet er echter geen misverstand over bestaan dat dat compromis er zeker nog niet is.

Vooral D66 en ChristenUnie weten dat hun achterban met argusogen naar deze formatiepoging kijkt. Zij zullen daarom in het oog springende winstpunten willen binnenhalen. Lukt dat niet, dan is de formatie wederom terug bij af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden