PlusAchtergrond

Eyeopener door coronacrisis: ziekenhuis kan veel duurzamer

Met het hergebruik van beschermend materiaal kunnen ziekenhuizen ook nog een slag maken.Beeld ANP

Veel ziekenhuisbezoeken zijn door de coronacrisis vervangen door zorg op afstand. Dat biedt kansen voor een ‘groenere’ manier van werken in de toekomst.

Gupta Strategists, adviesbureau voor de zorg, stelt dat onder meer het vervangen van bezoeken door patiënten door beeldbellen een CO2-reductie oplevert van wat normaal zo’n 10.000 huishoudens produceren, qua omvang vergelijkbaar met Weesp.

Gupta legt de zorg in de coronacrisis langs de meetlat, onder meer voor de Nederlandse Zorgautoriteit. De onderzoekers hebben gekeken naar twee dingen: hoeveel bezoeken aan het ziekenhuis kun je schrappen of vervangen door zorg op afstand? En wat leveren al die bespaarde kilometers aan heen-en-weergereis op aan duurzaamheid?

De afgelopen maanden is het ziekenhuis­bezoek drastisch teruggebracht om besmetting te voorkomen en om zorgverleners vrij te spelen voor de Covidzorg. Alleen al de afgelopen twee maanden is, doordat het aantal ziekenhuis­bezoeken in de coronacrisis met 70 procent daalde, 30 kiloton CO2-uitstoot bespaard. De ziekenhuizen zijn de gewone zorg weer aan het opbouwen, maar het zal wellicht nooit meer zo worden als voor corona, zegt onderzoeker Koen Merkus van Gupta.

Grootste winst

Door de 1,5 metermaatregelen kunnen er simpelweg niet meer zoveel patiënten in een ziekenhuis komen. Maar zelfs met een vaccin en een nagenoeg uitgeroeid coronavirus is het maar de vraag of teruggaan naar het oude de juiste weg is. Merkus vindt van niet. “In de crisis hebben we gezien dat heel veel van de poli­gesprekken ook telefonisch kunnen.” Daar is de grootste winst te halen. Maar er kunnen nog meer bezoeken worden geschrapt, bijvoorbeeld door een betere organisatie. “Je kunt het onderzoek en de uitslag op één dag plannen.”

Bloedonderzoek kan bij een post buiten het ziekenhuis worden gedaan. Ook kunnen nieuwe technologieën worden ingezet, die de patiënten thuis monitoren. Alles bij elkaar, stelt Gupta, kan het aantal patiëntenbezoeken met een kwart omlaag. Dat komt neer op jaarlijks 75 kiloton minder CO2-uitstoot.

“Voor veel patiënten is het ook best fijn dat ze geen dag vrij hoeven te nemen en een stuk moeten reizen, om vervolgens een hele tijd te wachten op een consult van tien minuten.”

Kwetsbaar

Voor Niek Sperna Weiland, een anesthesioloog die binnen het Amsterdam UMC met zijn Green Team de strijd aan gaat tegen verspilling en ­vervuiling, is de coronacrisis een regelrechte eyeopener. Hij pleitte altijd al, uit duurzame overwegingen, voor herbruikbare medische materialen, maar nu blijkt het zelfs een ‘bedrijfsrisico’ om te veel te leunen op wegwerp­artikelen. Want het maakt een ziekenhuis in een tijd van schaarste heel kwetsbaar. “Kijk maar naar de tekorten van de beschermingsmaterialen. Handschoenen, spatbrillen, isolatieschorten. Op de mondkapjes na zijn die allemaal in herbruikbare varianten te verkrijgen, maar alle ziekenhuizen gebruiken voornamelijk wegwerpartikelen.”

In zijn pleidooi voor herbruikbare artikelen moest hij criticasters gelijk geven die stelden dat de voorraad beter op peil is te houden als je de spullen niet allemaal zelf moet wassen. “Maar dat argument is nu onderuitgehaald.”

Gupta adviseert om van zorg op afstand de nieuwe standaard te maken en de vergoedingen daarvan goed te regelen, zodat de ziekenhuizen worden aangespoord om het vast in te voeren. Merkus: “Deze crisis heeft ons laten voelen dat we dingen echt anders kunnen doen, als we met zijn allen vinden dat het nodig is.”

Uitstoot zorg

- De zorg is in een normaal jaar goed voor 7 procent van de totale Nederlandse CO2- uitstoot, bijna even hoog als die van Tata Steel en de RWE-centrale in de Eemshaven bij elkaar, berekende Gupta Strategists, adviesbureau in de zorg.

- Het grootste energie­verbruik zit in de gebouwen (38 procent), reisbewegingen van zorgmedewerkers en patiënten (22 procent) én geneesmiddelen (18 procent).

- De overheid sluit green deals met instellingen en industrieën (ook in de zorg), die moeten leiden tot 49 procent CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden