Nieuws

Explosies bij gasleidingen Nord Stream: steeds meer aanwijzingen voor sabotage

Twee belangrijke gaspijpleidingen, die vlak na elkaar stukgaan. Toeval? Experts achten die kans bijzonder klein. Zeker nu blijkt dat de seismologische bureaus van Denemarken en Zweden diep in de zee hevige explosies hebben waargenomen.

Tom van der Meer
Een foto van het Deense ministerie van Defensie van de explosies in de zee. Beeld AFP
Een foto van het Deense ministerie van Defensie van de explosies in de zee.Beeld AFP

Wat is er bij Nord Stream 1 en 2 aan de hand?

In één dag tijd zijn ter hoogte van het Deense eiland Bornholm in beide gasleidingen lekkages ontdekt, nadat de druk in de pijp plotseling was gedaald van 105 naar 7 bar. Eerst in Nord Stream 2, en snel daarna ook in de eerste pijpleiding. De Deense luchtmacht deelde beelden van bubbels die omhoogkomen in de Oostzee. In totaal zijn er drie lekkages gevonden op enige afstand van elkaar. De exploitant zegt dat het gaat om ‘ongekende schade’.

De twee grote pijpleidingen uit Rusland naar Noord-Europa worden niet gebruikt. Nord Stream 1 is stilgelegd nadat Rusland eind augustus was gestopt met de gastoevoer. Dat gebeurde onder het mom van onderhoudswerkzaamheden, maar de gaskraan is ook daarna niet meer geopend. Nord Stream 2 is recenter aangelegd en was bijna klaar voor gebruik toen de Russische invasie in Oekraïne begon. Door de politieke spanningen is de leiding nooit in gebruik genomen. In beide leidingen zat nog wel gas, ook al stroomde het niet meer.

De tekst loopt verder onder de kaart

Kunnen de lekkages toeval zijn?

Die kans is buitengewoon klein, menen experts. De leidingen liggen op grote diepte in de Oostzee: 80 tot 110 meter. Voordat een gasleiding op deze diepte wordt aangelegd, is een uitgebreide risicoanalyse gebruikelijk. Liggen ze in een ondiepe vaargeul? Dan bestaat namelijk de kans dat een scheepsanker erop landt. Op die plaatsen wordt een leiding ingegraven, met een beschermende laag erbovenop. Op andere plaatsen krijgt de metalen leiding een betonnen omhulsel. Die zorgt niet alleen voor stabiliteit, maar ook voor extra gewicht. De leiding met gas komt daardoor niet zomaar van zijn plek, ook niet bij hevige stroming.

Is er sprake van sabotage?

Dat onderzoeken de Deense marine en Duitse experts. Er zijn geen aanwijzingen dat de leidingen zijn meegesleept door een anker. Wel zijn door zowel Denemarken als Zweden in de omgeving stevige explosies gemeten. Niet voor niets sluit de Deense premier Mette Frederiksen sabotage niet uit.

Ook in Duitsland wordt serieus rekening gehouden met sabotage, schrijven Duitse media op basis van bronnen bij de overheid. Daar gaat men ervan uit dat dit het werk is van een staat. Een expert stelt dat de leidingen zo moeilijk bereikbaar en stevig zijn dat het niet makkelijk is om er bewust een lek in te slaan. De Europese Commissie wil zover nog niet gaan en stelt dat het nog te vroeg is om te speculeren.

Overigens gaan ook in Rusland de gedachten uit naar sabotage, al zullen de Europese vingers al snel Moskou als schuldige aanwijzen. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zegt dat het Kremlin ‘erg bezorgd’ is over de lekkages.

Wat zijn de gevolgen?

De marktprijs voor gas op de Europese markt schoot gisteren direct na het nieuws over de lekkages met 10 procent omhoog. Niet omdat er nu minder gas komt – de leidingen lagen al stil – maar door nieuwe onzekerheid op de markt. De scheepvaart is in een straal van tien kilometer rondom de lekkages stilgelegd. Mogelijk duurt het twee weken voor de leidingen gerepareerd zijn en er weer gevaren kan worden.

De reparaties moet onder water plaatsvinden, omdat de leidingen niet flexibel genoeg zijn om naar boven te halen. Bovendien moeten ze worden uitgevoerd door gespecialiseerde bedrijven. Het is een moeilijke klus: er moet worden gelast op grote diepte, met ontvlambaar gas nog in de leiding. Toch hebben experts in Nederland er vertrouwen in: speciale robots en duikapparaten moeten uitkomst bieden.

Juist deze week opent in de Oostzee overigens ook een nieuwe gasleiding, medegefinancierd door de EU. Die loopt van Noorwegen naar Denemarken en Polen en moet het grootste deel van de gastoevoer voor Noord- en Oost-Europa gaan overnemen.

Een fabriek van Nord Stream in Duitsland. Beeld AP
Een fabriek van Nord Stream in Duitsland.Beeld AP

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden