Experts waarschuwen voor onbeheersbare natuurbranden in Nederland: ‘Nationaal actieplan nodig’

Door toenemende warmte en droogte zal Nederland steeds vaker te maken krijgen met onbeheersbare natuurbranden. Daarvoor waarschuwen experts van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), het KNMI en andere kenniscentra in een gezamenlijk rapport.

Het Parool
Afgelopen jaren kende Nederland een aantal ferme natuurbranden, zoals hier op De Peel bij Deurne.  Beeld Rob Engelaar
Afgelopen jaren kende Nederland een aantal ferme natuurbranden, zoals hier op De Peel bij Deurne.Beeld Rob Engelaar

‘Natuurbranden zullen zich vaker ontwikkelen tot branden die niet meer geblust kunnen worden, maar pas stoppen als er geen brandstof meer is,’ schrijven de onderzoekers. Die brandstof bestaat bijvoorbeeld uit bomen en planten. De deskundigen voorzien een ‘grote impact op gezondheid, welzijn, natuur en economie’.

Het brandweersysteem, dat nu nog vooral is ingericht om te reageren op gebouwbranden, moet wat de experts betreft op de toenemende natuurbranden worden aangepast. Veranderingen zijn volgens hen zowel in de opleidingen nodig als bijvoorbeeld in brandveiligheidsregels voor bedrijven die actief zijn bij natuurgebieden. Liefst zien ze een ‘nationaal actieplan’ om hier beter op voorbereid te zijn.

Vaker moeten vluchten

Doordat Nederland tegelijkertijd steeds voller wordt gebouwd, dreigt ook een grotere impact van natuurbranden. ‘Mensen zullen vaker moeten vluchten, er zal vaker directe en indirecte schade ontstaan, uitval zijn van vitale infrastructuur leidend tot cascade-effecten en onherstelbare schade aan flora en fauna,’ sommen de onderzoekers hun verwachtingen op. ‘De menselijke gezondheid zal daarnaast vaker bedreigd worden.’

Natuurbranden komen nu al geregeld voor in Nederland. Zeker in drogere jaren: zo ging het aantal meldingen in het zeer droge 2018 richting de duizend. Meestal kunnen die branden nog wel in de kiem worden gesmoord, maar door de stijgende temperaturen en het eveneens vaak opspelende neerslagtekort nemen de risico’s toe. ‘Al met al betekent dit dat de weersomstandigheden gemiddeld genomen leiden tot een grotere brandgevoeligheid van de natuur. Doordat het warmer en droger is geworden, kan vegetatie namelijk sneller uitdrogen en daardoor beschikbaar komen als brandstof,’ aldus het rapport.

Omdat de klimaatverandering voortschrijdt, gaan de kennisinstituten die bij het onderzoek betrokken zijn ervan uit dat de natuur vaker zal branden. In het oosten van het land stijgt de brandgevoeligheid van de natuur sneller dan in het westen, schrijven ze. Dat komt doordat nabijheid van de zee een matigend effect heeft op de maximale temperatuur.

Waterputten bij natuurgebieden

Ook buiten natuurgebieden moeten er maatregelen komen om natuurbranden te voorkomen en te bestrijden, zegt Staatsbosbeheer. De dienst noemt bijvoorbeeld het plaatsen van waterputten aan randen van natuurgebieden. Ook een hoger grondwaterpeil zou helpen om verdroging van de natuur tegen te gaan.

Volgens Staatsbosbeheer zijn natuurbranden ‘een belangrijk thema de komende jaren'. Met name ‘trage en onbeheersbare’ branden zijn gevaarlijk. ‘Dan gaan alle wortels en de zaden die net onder de grond liggen ook dood. Dat zorgt voor veel meer schade aan de natuur,’ zegt de dienst.

Maatregelen in natuurgebieden tegen brand moeten wel overeenkomen met doelen die voor het gebied zijn bepaald, zoals dood hout dat er ligt. Dat kan weliswaar misschien vlam vatten, maar dood hout is bijvoorbeeld goed voor de biodiversiteit, zegt de dienst.

De schaal waarop natuurbranden in Nederland voorkomen is volgens Staatsbosbeheer wel anders ten opzichte van bijvoorbeeld recente branden in Zuid-Europa. ‘Daar zijn veel grotere naaldbossen, die gevoeliger zijn voor brand. Bovendien lopen er minder wegen en paden doorheen, waardoor brandweerauto’s minder makkelijk de brand kunnen benaderen,’ zegt een woordvoerder van de organisatie.

Ministerie: zeer bruikbaar

Het rapport van de experts is ‘zeer bruikbaar voor de gezamenlijke aanpak’ van deze branden, zegt het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zegt momenteel ook een ander advies over bosbranden te wegen. Hierop komt later dit jaar een reactie.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden