null

Plus

Experts: prijsplafond kost tientallen miljarden minder dan verwacht

Beeld Ying Tang/Getty Images

Experts verwachten dat het prijsplafond op energie het Rijk tientallen miljarden euro’s minder gaat kosten dan tot nu toe werd gedacht. Dit komt vooral door de lage energieprijs, maar ook omdat er minder energie wordt gebruikt.

Marcia Nieuwenhuis

“Waarschijnlijk gaat het prijsplafond de overheid ergens tussen 0 en 10 miljard euro kosten,” zegt energie-expert Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). “Er is zelfs een reële kans dat de kosten voor de overheid dichtbij nul komen.”

Hoogleraar energie-economie Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen valt hem bij: “Het is waarschijnlijk dat dit bedrag ruim onder de 10 miljard ligt, mits de prijzen blijven zoals ze zijn.” Hij verwacht dat de kosten slechts ‘een fractie’ zullen bedragen van wat werd ingeschat. In oktober werd begroot dat minister van Financiën Sigrid Kaag in het meest ongunstige geval 40 miljard euro zou uitgeven.

Opluchting

Het kabinet verwacht 23,5 miljard euro kwijt te zijn aan de regeling. Afgesproken is dat huishoudens bij een gemiddeld verbruik niet meer kwijt zijn dan zo’n 241 euro per maand. Als de energieprijzen hoger zijn, vergoedt het kabinet het verschil aan de energiebedrijven. Maar de prijzen zijn alweer een tijdje aan het zakken.

“Het kabinet en met name minister Kaag zullen opgelucht ademhalen,” aldus Van den Beukel. Mulder vult aan: “En niet alleen minister Kaag: ik denk dat alle energiegebruikers van Nederland opgelucht adem zullen halen.”

Volgens het ministerie van Financiën en Economische Zaken is het nog te vroeg om de gevolgen van de lagere energieprijzen te berekenen. “Maar er zijn wel heel bemoedigende ontwikkelingen in de markt,” laat minister Rob Jetten weten.

Wat ook meespeelt is dat mensen zuiniger omgaan met energie. Volgens Mulder was het gebruik gecorrigeerd voor de temperatuur zo’n 20 procent lager. “De berekeningen waren gebaseerd op gemiddeld gebruik, maar mensen zijn écht minder gaan gebruiken.” Er moet wel een slag om de arm worden gehouden, zegt Mulder. “Het kan best in februari nog heel koud worden. Maar die kans is niet groot, want we hebben bijna geen strenge winters meer.”

Niet te vroeg juichen

De gasprijs op de wereldmarkt piekte in augustus 2022. “De prijs was toen even zelfs 300 euro,” weet Mulder nog. “Verschillende leveranciers hadden toen heel duur ingekocht.” Gevolg was dat ook de gasprijs voor huishoudens de lucht in schoot.

Energiekenners verwachten dat de gasprijzen niet meer zo laag zullen worden als ze vóór 2020 waren. “Maar zo heel hoog als de prijzen afgelopen zomer waren, zo gek zal het niet meer worden,” verwacht Mulder. “De gasprijs is nu 60 euro. Normaal was het 20 euro per megawattuur. Het ligt dus een factor twee à drie hoger.”

Ook Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) denkt er zo over. “De écht hoge prijzen zoals die van afgelopen zomer en oktober gaan we waarschijnlijk niet weer zien.” Het zou de experts ‘verbazen als het prijskaartje boven de 10 miljard euro uitkomt’, verwoordt Van den Beukel. “Maar helemaal uitsluiten kun je het niet.”

Ook minister Rob Jetten laat bij monde van zijn woordvoerder weten dat we niet te vroeg moeten juichen. “Als het vulseizoen van de gasopslagen weer start, Russisch gas helemaal wegvalt en de vraag naar gas op de wereldmarkt bijvoorbeeld uit China weer toeneemt, dan kan het toch zijn dat de prijzen in Europa weer omhoog gaan.”

Regeling voor blokverwarming

Het prijsplafond in de energierekening kost het kabinet in januari zo’n 1 miljard euro, blijkt uit nieuwe cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), de uitvoerder van die regeling. Vanaf 1 januari betalen consumenten een maximale prijs voor de eerste 1200 kuub gas en de eerste 2900 kilowattuur stroom die ze verbruiken. Een kuub gas kost dan maximaal 1,45 euro, een kilowattuur elektriciteit 40 cent. Wie per jaar niet meer verbruikt dan dat plafond is dan maximaal zo’n 241 euro per maand kwijt. Wie meer gas en elektriciteit verbruikt dan het ingestelde plafond, betaalt het hogere markttarief.

Volgens de RVO verbruikt 70 procent van alle huishoudens in Nederland niet meer dan het maximaal aantal kilowattuur stroom en kuub gas zoals afgesproken in de regeling. Dat is meer dan vooraf was gedacht.

Het prijsplafond geldt niet voor huishoudens die hun gas-, warmte- of elektriciteitsaansluiting delen met de buren, zoals bij blokverwarming. De overheid werkt aan een aparte regeling om deze groep te compenseren, die wordt moet worden uitgevoerd door de Belastingdienst.

Minder inkomsten schatkist

Het kabinet heeft voor dit jaar 23,5 miljard euro begroot voor het prijsplafond. Daaronder viel ook de 190 euro die elk huishouden in november en december vorig jaar kreeg. Toch is het volgens kabinetsbronnen niet zo dat er nu miljarden overblijven. Dat komt doordat de kosten voor de regeling nog lang niet waren gedekt. Het kabinet moest dit voorjaar nog een dekking vinden voor het bedrag.

Daarnaast scheelt een lagere gasprijs de schatkist ook inkomsten. In Groningen wordt vrijwel geen gas meer opgepompt, maar wat er nog uit bijvoorbeeld andere kleine gasvelden komt levert door een lagere gasprijs ook enkele miljarden minder op.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden