Plus

Experts komen met alternatief stikstofplan: boer moet meer geld krijgen voor duurzaam product

Een groep van vooraanstaande experts, boeren en bestuurders presenteert donderdag een eigen stikstofplan. De experts willen dat boeren meer geld krijgen voor duurzame producten.

Marcia Nieuwenhuis
Varkens in de modderpoel van boer John Reimert, winnaar van de Moddertrofee van de stichting Wakker Dier voor de Mooiste Modderpoel van 2022. Beeld ANP
Varkens in de modderpoel van boer John Reimert, winnaar van de Moddertrofee van de stichting Wakker Dier voor de Mooiste Modderpoel van 2022.Beeld ANP

Dat blijkt uit het rapport ‘Toekomst zoekt Boer’ dat donderdag wordt aangeboden aan het kabinet. Het rapport wordt ook gepresenteerd aan oud-minister Johan Remkes die op dit moment de impasse rond het landbouw-, natuur- en stikstofbeleid tracht te doorbreken. Bij dit plan van de initiatiefgroep Regie op Ruimte blijven de stikstofdoelen in stand: de uitstoot moet met de helft verminderen. Maar de overheid moet wel in actie komen door duurzaam boeren te helpen. Nu verdienen die vaak te weinig.

De overheid zou van de experts moeten ingrijpen op de prijzen. “Alleen als de overheid de markt corrigeert en langjarig aanvult met vergoedingen, ontstaat er voor boeren een toekomstperspectief,” aldus de expertgroep. Die bestaat naast boeren zelf onder meer uit de vooraanstaande ‘stikstofprofessor’ Jan Willem Erisman (Universiteit Leiden) en oud-minister van Landbouw Cees Veerman. “Op die manier gaat de overheid naast de boer staan in plaats van tegenover hem.”

De markt faalt

Volgens de experts stimuleert de markt nu allerlei milieuonvriendelijke vormen van landbouw. De grote problemen in de natuur en bij boeren hebben volgens de groep ‘alles te maken met het feit dat duurzaamheid op dit moment onvoldoende door de markt wordt beloond’. Nu stuurt de markt vooral op lage prijzen en grote hoeveelheden. “Toeleverende bedrijven, industrie en supermarkten zitten gevangen in een lageprijzenmodel. Daarvan zijn zowel de boer als de natuur de pineut,” zo verklaren de oud-minister en de stikstofprofessor.

Biologische vormen van landbouw waarbij ook minder stikstof wordt uitgestoten zijn over het algemeen duurder. De producten van die boeren kunnen daarom nauwelijks concurreren met boeren die goedkoper produceren.

Grote vraag is alleen of consumenten – zeker met de toch al hard stijgende inflatie – zich dan nog wel biologische bloemkool, kip of karbonade kunnen veroorloven. Nederlanders betalen nu al fors meer voor vlees. Deze zomer kostte vlees ruim 16 procent meer dan een jaar eerder, zo berekende het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

‘Broddelwerk’

Landbouwminister Henk Staghouwer broedt momenteel op een nieuwe brief aan de Tweede Kamer waarin hij de boeren meer toekomstperspectief moet bieden. Zijn eerste brief hierover werd tijdens het stikstofdebat in juni nog afgefakkeld. De Tweede Kamer oordeelde vernietigend over de inbreng van de ChristenUnie-bewindsman. GroenLinks-leider Jesse Klaver deed zijn bijdrage af als ‘broddelwerk’, omdat het boeren geen perspectief bood. Staghouwer gaf het bedrijfsleven toen nog een half jaar om met initiatieven te komen. Zou het bedrijfsleven niet met een oplossing komen om de boeren tegemoet te komen, dan kondigde de minister aan dit wettelijk af te gaan dwingen. Zo schermt hij met een minimumprijs voor sommige producten.

In het voorstel van donderdag willen de deskundigen dat de overheid de agrarische en voedselindustrie verplicht om in hun producten een deel duurzame grondstoffen te stoppen. Bij benzine bijvoorbeeld wordt dit al jarenlang gedaan. Daardoor wordt de vraag naar duurzaam voedsel vergroot, stijgt de prijs en kunnen boeren een beter inkomen krijgen. Ook zouden er certificaten moeten komen voor boeren die weinig uitstoten. Hoe minder milieuvervuilend de boer, hoe meer die zou worden beloond.

Oud-minister Cees Veerman benadrukt dat boeren aan aardappels bijvoorbeeld ‘nu zo’n 20 cent per kilo overhouden, terwijl die in de winkel liggen voor het viervoudige’. Het bevreemdt hem dat mensen ‘wel willen dat de dieren een goed leven hebben, maar daar amper geld voor over hebben’. Of mensen straks dat dure stukje vlees überhaupt nog blijven kopen? “De huidige lage prijs gaat ten koste van dieren. Ons plan betekent niet dat vlees ineens twee keer zo duur wordt, maar we hebben het bijvoorbeeld over een stijging van 10 procent. Dan ben je al een heel eind.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden