PlusNieuws

Europa wil, kan en moet snel afkicken van Russisch gas, maar dat gaat pijn doen

Door de oorlog in Oekraïne wil Brussel voor het eind van het jaar vrijwel volledig onafhankelijk van Russisch gas worden. Haalbaar én geopolitiek noodzakelijk, volgens EU-commissaris Timmermans, maar energie-experts waarschuwen. ‘Het gaat ons meer pijn doen dan Rusland.’

Tom Kieft
Bruinkolenmijn Hambach van energiebedrijf RWE ten westen van Keulen moest in 2018 uitbreidingsplannen staken als gevolg van acties en juridische procedures door klimaatactivisten. Beeld AFP
Bruinkolenmijn Hambach van energiebedrijf RWE ten westen van Keulen moest in 2018 uitbreidingsplannen staken als gevolg van acties en juridische procedures door klimaatactivisten.Beeld AFP

Voor het einde van het jaar kan Europa de gasimport vanuit Rusland met twee derde terug hebben geschroefd – en ruim voor het einde van het decennium kunnen we volledig onafhankelijk zijn van Russisch gas.

Dat staat in het dinsdag gepresenteerde RePowerEU, het Brusselse masterplan om onder de afhankelijkheid van Rusland uit te komen – en te vergroenen tegelijk. Want centraal in het Brusselse masterplan staan twee pijlers: het diversificeren van de gasimport en extra investeren in duurzame energie.

Momenteel is Europa voor 40 procent van het gas afhankelijk van Rusland. Voor het einde van dat jaar moet dat door de plannen van Timmermans met twee derde zijn gereduceerd. Wat erop neerkomt dat Europa volgend jaar 100 miljard kubieke meter minder gas uit Rusland zal importeren. Bij de huidige (ongeëvenaarde) gasprijs is dat 260 miljard euro.

Biomethaan, waterstof, lng

Om dat voor elkaar te krijgen wil Brussel op korte termijn meer vloeibaar gas (lng) importeren. Gesprekken daarover met Egypte, Qatar en de VS zijn gaande. De rest van de gasvraag moet worden aangevuld met biomethaan en het importeren van hernieuwbare waterstof. ‘Omdat niet alle veranderingen over een nacht ijs zullen gaan’ komt volgens Timmermans een plan om de gasreserves komende winter voor 90 procent te vullen. Dat moet herhaling van tekorten zoals deze winter voorkomen.

Vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans: ‘Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk.’ Beeld EPA
Vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans: ‘Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk.’Beeld EPA

“Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk, als we bereid zijn verder en sneller te gaan dan ooit te voren,” aldus de EU-commissaris.

Om burgers zo veel mogelijk te sparen komt er een financieel noodplan. Voor de acute korte termijn houdt Timmermans de deur open om steenkoolcentrales te laten draaien, als noodoplossing. De Oekraïnecrisis mag dus niet ten koste van de groene ambities van Brussel gaan, maar moet de Green Deal als het aan Timmermans ligt juist versnellen.

“Het antwoord voor onze zorgen voor onze energie ligt in duurzame energie en diversificatie van het aanbod. Schoon, goedkoop, betrouwbaar en van ons.”

Geopolitiek onafhankelijk dus en vergroenen tegelijk: het klinkt bijna als te mooi om waar te zijn en volgens energie-experts is dat het ook. In elk geval op de korte termijn. Analisten waarschuwen dat Europa noodmaatregelen zal moeten nemen, zoals het sluiten van gasintensieve industrieën, om de volledige stopzetting van de Russische gasimport het hoofd te bieden.

Grote woorden

“Het gaat onszelf op de korte termijn meer pijn doen dan de Russen,” aldus energiespecialist Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). “De EU heeft hele grote woorden, maar het probleem is: ze heeft geen sterke positie op dit moment in energie. Dan denk ik zelf: werk eerst aan het verbeteren van je uitgangspositie, voordat je met zulke grote woorden komt.”

Want de plannen om Russisch gas – dat via pijpleidingen naar Europa vloeit – voor een groot deel te vervangen door lng, gaan gepaard met een hoge prijs, volgens Van den Beukel. “Er is een beperkte wereldwijde lng-capaciteit en veel ervan is vastgelegd door landen die dat ook nodig hebben, met name in Azië. De EU moet dan niet praten met Qatar maar met afnemers, zoals China. Die kunnen de absolute hoofdprijs voor het gas vragen.”

Nord Stream 1

De Verenigde Staten besloten dinsdag volledig met de import van Russische fossiele brandstoffen te stoppen. Vooralsnog willen de EU en het Verenigd Koninkrijk niet zover gaan, hoe hard zo’n ingreep de Russische economie ook zou kunnen raken. De gas- en olieprijzen staan nu al op ongekende hoogte. Onze nummer één gasexporteur blokkeren zou de Europese consument te hard raken.

Het kan zijn dat Europa zelf die keus niet meer kan maken. De Russische vicepremier Alexander Novak zei dat Rusland inmiddels na alle sancties volledig in zijn recht zou staan om de hoofdpijplijn naar Europa, Nord Stream 1, af te sluiten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden