PlusProfiel

Eric Wiebes: excentrieke probleemoplosser met weinig empathie

Eric Wiebes gaat niet de boeken in als de meest empathische minister. Vóór alles is hij een probleemoplosser, dol op complexe vraagstukken. De toeslagenaffaire was echter te ingewikkeld.

Wiebes, voormalig minister van Economische Zaken, staat de pers te woord. Beeld ANP
Wiebes, voormalig minister van Economische Zaken, staat de pers te woord.Beeld ANP

Met Lodewijk Asscher is Wiebes vooralsnog het voornaamste politieke slachtoffer van het vernietigende rapport over de toeslagen. Met Asscher deelt hij een verleden als wethouder in Amsterdam. Beiden vertrokken als rijzende ster richting het Binnenhof, waar ze nu hun politieke Waterloo hebben gevonden.

Als wethouder (2010-2014) koketteerde Wiebes met het imago van briljante nerd, verdwaald in de politiek. Gretig etaleerde hij zijn excentrieke trekjes. “Met voetbalfinales en kerst lig ik in bed met het verzameld werk van Kafka,” vertelde hij in deze krant.

Bij zijn vertrek naar Den Haag werd hij geprezen als degene die de Noord/Zuidlijn had getemd. Dat was te veel eer. Nog voor zijn aantreden was de metroaanleg in kalm vaarwater beland, doordat er eindelijk een spaarpot met 500 miljoen voorhanden was en het gemeentelijk apparaat was vernieuwd.

Rusteloze crisismanager

Wiebes (57) liet zich in Amsterdam kennen als rusteloze crisismanager, steeds op zoek naar ‘het maximale effect per euro’. Gevraagd en ongevraagd bemoeide hij zich met beleid van collega’s. Op eigen houtje schreef hij het verkiezingsprogramma van de VVD voor de raadsverkiezingen van 2014.

Herhaaldelijk klaagde hij over de kwaliteit van zijn ambtenaren. Dat zette kwaad bloed, ook als hij gelijk had. “Zijn intelligentie is soms een kwelling,” vertelde een medewerker. “Het stopt nooit.”

Onafhankelijk

Na zijn studietijd belandde hij via Shell bij consultantsbureau McKinsey. In 1992 begon hij een eigen, uiterst succesvol bedrijf. In 2004 maakte hij de overstap naar het ministerie van Economische Zaken, als topambtenaar. Oud-minister Laurens Jan Brinkhorst prees hem in 2012 in een profiel in deze krant om zijn lef: “Dat onderscheidde hem van veel van zijn collega’s, die defensief adviseerden.”

Wiebes opereerde autonoom. “Die onafhankelijkheid had hij altijd al,” vertelde zijn moeder in hetzelfde profiel. “Als scholier regelde hij zijn eigen zaakjes al. Ik ben al die jaren één keer op school geweest om iets te bespreken. Ik kreeg nooit briefjes van school te zien. Als ik ernaar vroeg, straalde hij iets uit van: waar bemoei je je mee?”

‘Bevinkje’

Als bewindspersoon in Den Haag ging het hem aanvankelijk voor de wind. In 2017 verruilde hij het staatssecretariaat van Financiën voor het ministerschap van Economische Zaken en Klimaat. Groningen droeg hem op handen toen hij in 2018 aankondigde de gaskraan helemaal dicht te gaan draaien. Inmiddels is van dat sentiment weinig over. Het versterken van woningen verloopt traag. En toen Wiebes een zoveelste aardbeving afdeed als ‘bevinkje’, kreeg hij het verwijt te weinig empathie te tonen.

Datzelfde gebeurde toen hij vorig jaar betoogde dat zzp’ers bewust hebben afgezien van een vast dienstverband en daarom niet konden rekenen op coronasteun van de overheid.

Investeringsfonds

Met minister van Financiën Wopke Hoekstra ruziede hij over de vraag wie het grote investeringsfonds mocht claimen. In de coronacrisis trok hij juist op met Hoekstra. Samen met Wouter Koolmees (minister van Sociale Zaken) vroegen ze steeds aandacht voor de economische problemen als gevolg van de coronamaatregelen.

Op een persconferentie vrijdag zei Wiebes al geruime tijd te hebben geworsteld met de toeslagenaffaire. “Het is in mij gaan zitten.”

Hij voelt zich er niet schuldig over, wel ‘buitengewoon zwaar medeverantwoordelijk’. “Maar ik heb niet kunnen ontdekken wat ik had kunnen doen om dit te voorkomen. Dat maakt het alleen maar nog verdrietiger.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden