PlusAchtergrond

Er zijn écht lichtpuntjes, maar zijn het er genoeg voor nieuwe versoepelingen?

Het RIVM blijft somber over het verloop van de coronapandemie. Het vooruitzicht is ‘nog niet goed’, stelt de rijksdienst dinsdag. Toch zijn er ontegenzeggelijk ontwikkelingen waaruit vertrouwen geput mag worden. De grote vraag is of het kabinet al zoveel lichtpuntjes ziet, dat het verdere versoepelingen durft door te voeren.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

1. Sterftecijfers dalen

Het allerbeste nieuws van deze week is misschien wel dat het aantal mensen dat in Nederland sterft aan corona duidelijk daalt. Het RIVM kreeg afgelopen week gemiddeld 46 meldingen per dag. De laatste keer dat dat niveau zo laag was, was eind oktober. In januari bijvoorbeeld lag de sterfte ruim dubbel zo hoog als nu.

Om de daling volledig toe te schrijven aan de vaccinatie, voert te ver. Vergeleken met januari namen ook het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames af, het aantal sterfgevallen volgt de ontwikkeling van de epidemie altijd met enige vertraging. Ook het OMT waarschuwde eerder al niet te vroeg conclusies te trekken over het effect van vaccins. 331.000 Nederlanders hebben allebei de prikken al gehad - dat is slechts 2 procent van de bevolking.

Toch zijn er meer hoopgevende signalen. Het aantal sterfgevallen dat het RIVM rechtstreeks kon koppelen aan een positieve testuitslag in de afgelopen zeven dagen, bedroeg bij 75-plussers 136. In de week van 16-23 februari waren dat er nog 218. Dat komt neer op een daling van 38 procent in één week tijd. Het is juist in deze groep dat nu veel gevaccineerd wordt.

Ook in de resultaten van het bron- en contactonderzoek door de GGD lijkt het effect van vaccinatie zichtbaar. Van alle herleidbare besmettingen kon afgelopen week 2,5 procent gerelateerd worden aan een verpleeghuis of woonzorgcentrum voor ouderen. Over de afgelopen drie maanden was dat gemiddeld 6,6 procent. Ook andere woonvormen voor kwetsbaren worden minder vaak genoemd als bron van besmetting. Juist op deze plekken wordt druk gevaccineerd.

2. In ziekenhuizen merken ze nog weinig verschil

Door de strategie die Nederland gekozen heeft, merken ziekenhuizen nog niet heel veel van de vaccinatiecampagne. Het aantal nieuwe opnames op de verpleegafdeling ligt volgens gegevens van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) 6 procent hoger dan een week geleden en 16 procent hoger dan drie weken terug.

De mensen die al een prik hebben gehad, behoren grosso modo precies tot de groep mensen die niet in het ziekenhuis belandt als corona hen zwaar treft. Zeker op de ic vormen 80-plussers en verpleeghuisbewoners een kleine minderheid.

Zestigers en zeventigers komen het vaakst met corona in het ziekenhuis terecht. Dit is precies de groep die de komende weken en maanden in aanmerking komt voor een prik - als alles volgens plan verloopt. Minister Hugo de Jonge toonde zich vandaag optimistisch over de vaccinatieplanning: Pfizer-BioNtech heeft beloofd vanaf april een half miljoen vaccins per week te leveren.

Nederland telt ongeveer 1,6 miljoen zeventigers en ruim 2 miljoen zestigers. Wanneer een flink deel van deze groep een eerste prik gehad heeft, zal ook de situatie in de ziekenhuizen significant verbeteren, is de verwachting.

3. Besmettingscijfers aanleiding tot zorg

Het RIVM was in zijn weekbericht opnieuw vrij somber. De term ‘derde golf’ neemt de rijksdienst deze week niet in de mond, in tegenstelling tot vorige week, wel wordt gesteld dat de vooruitzichten ‘nog niet goed zijn’. Het RIVM constateert dat het aantal besmettingen weer stijgt (met 7 procent, naar bijna 32.000 op weekbasis), en dat het reproductiegetal voor het eerst in enkele maanden tijd fors boven de 1 is uitgekomen. Op 12 februari, de laatste datum waarvoor het goed ingeschat kan worden, was de ‘R’ 1,14. Honderd besmette mensen staken toen 114 anderen aan. Onder meer de Britse variant zorgt er volgens het RIVM voor dat de epidemie in omvang toeneemt.

Onder alle leeftijdsgroepen behalve de 70-plussers neemt het aantal besmettingen toe. Opvallend is dat het percentage positieve tests weer is gedaald, maar omdat er zoveel mensen extra naar de teststraat gingen (20 procent meer in een week tijd) pakt het netto aantal besmettingen toch hoger uit. Het RIVM ziet dat meer mensen ‘Covidachtige klachten’ hebben, onder meer door de start van het hooikoortsseizoen.

De toename in het aantal besmettingen komt op een ingewikkeld moment. Het kabinet, dat komende week besluit over een eventuele verlenging van de huidige strenge lockdown, staat onder flinke druk om het coronabeleid te versoepelen. De vraag is hoeveel ruimte de bewindslieden hiervoor zien.

Aan de ene kant is er de groei van het aantal besmettingen en de hogere instroom in de ziekenhuizen. De situatie is daar nu weliswaar beter dan tijdens de piek van de tweede golf eind januari - toen was het aantal door coronapatiënten bezette bedden 30 procent hoger - maar met een virus dat exponentieel groeit, kan dat snel veranderen. Aan de andere kant is er de wetenschap dat het betere weer van het voorjaar nadert, en dan zal de vaccinatiecampagne vermoedelijk ook in de ziekenhuizen zijn vruchten af gaan werpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden