Plus

Elke vliegramp bevestigt fobie van vliegangstigen

Meer vliegangstigen? Hulpverleners verwachten komende tijd juist minder mensen met een fobie te zien. Zo'n daling is bij elke ophef over een vliegramp waar te nemen.

Een verzegelde Boeing 737 Max 8. Een toestel van dit type is afgelopen zondag in Ethiopië neergestort. Beeld Reuters

Mensen met vliegangst zoeken voortdurend naar bevestiging van die angst. Elke ramp, elk nieuwsverhaal en vooral elke foto sterkt hen in hun fobie.

"Voor hen is dat een excuus om te zeggen: zie je wel dat mijn angst terecht is."

Niet dat een vliegramp, zoals die van vorig weekend in Ethiopië, en vooral de uitgebreide nasleep resulterend de in de vliegban voor het betrokken vliegtuigtype - géén onrust veroorzaken bij mensen met vliegangst. Juist wel.

"Meestal zien we een maand of twee na zo'n ramp een daling van het aantal aanmeldingen," zegt Lucas van Gerwen van stichting Valk ('Vliegangstbestrijding Leidse universiteit KLM'), "alhoewel mensen er nog een half jaar ­later aan kunnen refereren als ze zich melden. Direct na 9/11 zagen we een duidelijke daling van het aantal aanmeldingen, die pas in januari van het volgende jaar verdween."

Daarmee weten ze ook de buitenwereld te overtuigen dat het niet nodig is om te vliegen, of dat nu familie is die op vliegvakantie wil of de baas die een zakenreis voorstelt. "Zo'n ramp is een wapen om anderen ervan te over­tuigen helemaal niet meer vliegen."

Het is volgens piloot en psycholoog Van Gerwen, die Valk in 1990 opzette, moeilijk aan te geven wie de meeste last heeft van een crash zoals in Ethiopië. "Vliegangstigen met claustrofobie reageren ­anders op een ramp dan mensen die altijd de controle willen houden. Wij proberen ze direct te helpen op een manier die voor hen belangrijk is."

Nooit te vroeg
Valk raadde cliënten deze week direct aan om voorlopig niet in een Boeing 737 Max te stappen - een toestel van dat type stortte vorige week neer. "We juichen het vliegverbod toe, al is het maar vanwege alle maatschappelijke ophef. Het is nooit te vroeg zo'n maatregel te nemen."

Niet eerder leverde een vliegverbod zoveel reacties op bij Valk. "Vooral rampen met Nederlandse slachtoffers of op Nederlands grondgebied leveren reacties op. Ook omdat kranten en omroepen er dan aandacht aan blijven besteden." Vooral op kinderen heeft dat invloed.

Van Gerwen roept media op terughoudend te zijn in de berichtgeving. "2017 was het veiligste jaar in de luchtvaartgeschiedenis, maar daar wordt nauwelijks over geschreven, terwijl elke vliegramp veel aandacht krijgt."

De klinisch psycholoog hekelt ook de gewoonte van media om beelden van rouwende nabestaanden te laten zien. Het Parool deed dat donderdag bij berichtgeving over de 737 Max. "Mensen identificeren zich met rouw en nabestaanden. Dat maakt de vliegangst alleen maar groter en er bij anderen aanleiding van zijn."

Aan de grond

DC-10
Afgebroken motor
1979: 37 dagen
Een serie rampen leverde de DC-10 van McDonnell Douglas de bijnaam 'doodskist' op. Toen een ramp in Sioux City in 1979 te wijten leek aan ontwerpfouten, werden alle DC-10's aan de grond gehouden. Uiteindelijk bleken luie monteurs de schuldigen. Ze plaatsten de motor niet volgens voorschrift aan de vleugel om sneller klaar te zijn.

Yakovlev Yak-42
Metaalmoeheid
1982: 840 dagen
De Sovjetbijdrage aan vliegangst, nadat het land eerder al zijn 'Concordski' na 54 vluchten definitief aan de grond zette. De hagelnieuwe Yak-42 bleek grote ontwerpfouten te bevatten. Dat leverde een ramp met 140 slachtoffers, een herontwerp en een langdurig vliegverbod op.

Boeing 747-200F
Afgebroken motor
1993: 16 dagen
De Bijlmerramp was het gevolg van een cruciale ontwerpfout in de jumbojet. Boeing had de motorophanging gekopieerd van een ouder toestel. Daarbij was over het hoofd gezien dat die bij zware belading, zoals in vrachtvliegtuigen, ontoereikend was. Toen dat na de ramp met het toestel van El Al bleek, werden alle vrachtjumbo's aan de grond gehouden en van een steviger constructie voorzien.

Concorde
Zwakke brandstoftank
2000: 470 dagen
Nadat een Concorde van Air France bij Parijs na de start in vlammen neerstortte, bleek dat bij het ontwerp van de kerosinetanks geen rekening was gehouden met de gevolgen van een klapband. De dertien toestellen van Air France en British Airways mochten pas anderhalf jaar na de crash weer vliegen. Het doek voor het supersone vliegtuig viel in 2003 definitief.

Airbus A380
Ontplofte motor
2010: 19 dagen
In 2010 hielden Australische ­autoriteiten de Airbus A380 aan de grond, nadat een motor van een Qantastoestel was ontploft. Omdat het om een bepaald type motor ging, werden niet al deze luchtreuzen getroffen. Motor­fabrikant Rolls-Royce legde na het incident de productie van de turbines een jaar stil.

Dreamliner
Brandende accu
2013: 101 dagen
De Boeing 787 was het eerste vliegtuig dat op grote schaal ­gebruik maakte van accu's. ­Alleen werden de lithium-ion­accu's in een te krappe ruimte geplaatst, waardoor ze gingen lekken en in brand vlogen. Toen dat twee keer gebeurde in Japanse Dreamliners, werden alle toestellen aan de grond gezet en aangepast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden