PlusAchtergrond

Eindelijk heeft Kerwin Duinmeijer zijn eigen naam terug: Kerwin Lucas

Komende week wordt opnieuw de moord op Kerwin Duinmeijer herdacht – dit keer digitaal vanwege corona. Dat gebeurt na veel jaren eindelijk onder zijn echte naam: Kerwin Lucas. Een goede zaak, vindt pleegzus Nicoline Duinmeijer.

Kerwin Duinmeijer werd op 21 augustus 1983 op 15-jarige leeftijd vermoord door een skinhead.Beeld Privearchief

De naam is Kerwin Lucas, maar dat veranderde na het overlijden van de 15-­jarige Amsterdammer op 21 augustus 1983 aan de gevolgen van een steekpartij in de Damstraat, vertelt pleegzus Nicoline Duinmeijer. “Kerwin had die avond een tramabonnement bij zich met de naam Kerwin Duinmeijer. In die tijd hoefde je je nog niet te legitimeren om een stamkaart te kunnen kopen. Zo is de naam naar buiten gekomen en een eigen leven gaan leiden.”

Dat laatste mag letterlijk worden opgevat. Vanaf het moment van zijn overlijden leefde Kerwin onder de naam Duinmeijer voort als symbool. Ook komende donderdag zal de jonge Antilliaan worden herdacht als het eerste slachtoffer van racistisch geweld in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat gebeurt na veel jaren wel in toenemende mate onder de naam waarmee het latere slachtoffer op 5 juni 1968 ter wereld kwam: Kerwin Lucas.

Een goede zaak, vindt Duinmeijer. “Kerwin woonde al vier jaar bij ons op de Overtoom, maar hij had een goede band met zijn moeder, broer en zus. Wij ook. De gezinnen kenden elkaar goed: onze achtertuinen grensden aan elkaar. In de beeldvorming leek het alsof Kerwin met een nieuwe naam afstand had willen nemen van zijn oude leven. Daar was geen sprake van. Het is een van die misverstanden die zijn ontstaan na de moord en die zijn blijven bestaan.”

De stichting Vrienden van Kerwin, die de jaarlijkse herdenking op 20 augustus organiseert, spant zich in om de naam Kerwin Lucas te introduceren. Het is ingewikkeld, zegt voorzitter ­Dichela Imperator. “Iedereen kent Kerwin als Kerwin Duinmeijer. Als we een uitnodiging versturen voor de herdenking van Kerwin Lucas, zegt dat weinig. Wij werken daarom met de omschrijving Kerwin Lucas, bekend als Duin­meijer. Dan weet iedereen om wie het gaat.”

Skinheads

Op de bewuste avond was Kerwin met vrienden in de stad. “Kerwin en Eric hadden een verjaardagsfeestje gehad,” vertelt Nicoline. “Ze waren keurig op tijd thuisgekomen, maar daarna weer naar buiten geglipt.” Bij een snackbar in de Damstraat liepen de vrienden drie skinheads ­tegen het lijf. Na een woordenwisseling stak een van hen, de 16-jarige Amsterdammer Nico ­Bodemeijer, Kerwin met een mes in de lever. Hij overleed enkele uren later in het ziekenhuis.

Kerwin was op voorstel van ouders Jouke en Anna Duinmeijer ingetrokken bij het gezin. ­Nicoline: “Hij had een rustige plek nodig en die konden wij hem geven. Mijn broer Eric en Kerwin waren vrienden.” Na de moord was vader Jouke het aanspreekpunt voor de buitenwereld, hij sprak ook op de uitvaart. “Op dat moment was het logisch. We hoorden pas later dat de ­familie van Kerwin het daar moeilijk mee had. Zij werden een beetje weggedrukt. Dat is nooit de bedoeling geweest.”

De dood van Kerwin maakte indertijd veel los in het land. De moord leidde tot de oprichting van de discriminatiemeldpunten die we vandaag de dag nog steeds kennen. In de week na de moord trok een demonstratie in Amsterdam tegen racisme ruim vijfduizend betogers. In Den Haag wilde de extreemrechtse Nederlandse Volksunie in dezelfde week bij wijze van tegenzet een eerbetoon brengen aan een in de oorlog omgekomen NSB’er. De politie verhinderde dat.

Martelaar

Nicoline Duinmeijer, met een zucht: “Zo gaat dat. Kerwin was een gewone en gezellige jongen van 15 jaar, maar na zijn dood gingen heel wat mensen met hem aan de haal. Dat gold voor de antiracistische beweging, maar ook voor hun tegenstanders. Voor de ene groep was hij een martelaar, voor de andere een Antilliaan met een crimineel verleden. Dat laatste sloeg ­natuurlijk nergens op. Kerwin haalde heus ­weleens kwajongensstreken uit, maar hij had geen strafblad.”

Op het gezin Duinmeijer had de dood van Kerwin een grote impact. Jouke en Anna gingen uit elkaar, ook omdat ze ieder het verlies op een ­andere manier wilden verwerken. “Mijn vader in stilte, mijn moeder juist door te praten. Mijn vader is vertrokken, maar ze doen tegenwoordig weer dingen samen.” Ook Nicoline heeft lang nodig gehad, zegt ze. “Ik heb in de jaren negentig een reis naar Brazilië gemaakt. Daar heb ik mijn leven weer kunnen oppakken.”

Jaarlijkse herdenking

Broer Eric overleed in 2012 aan kanker, drie ­dagen voor de moordenaar van Kerwin een einde aan zijn leven maakte. “Dat was iets ongelooflijks. We waren het verlies van Eric volop aan het verwerken, toen we bericht kregen dat Bode­meijer dood was. We zeiden tegen elkaar: Eric heeft op weg naar boven een haakje uitgegooid en de man meegenomen die zijn vriend van het leven had beroofd.” Eric en Kerwin ­delen sindsdien het graf op Zorgvlied.

De familie herdenkt het drama nog elk jaar. Dat gebeurt steevast op 21 augustus, een dag na de publieke herdenking. Daar is de familie niet van de partij. “Op die bijeenkomst is Kerwin van iedereen. Een dag later is hij van ons.” Dan wordt er kort stilgestaan bij het verlies, maar vooral teruggedacht aan de mooie momenten. Nicoline: “Voor mij zijn dat de vakanties met het gezin naar Zwitserland en Frankrijk. Kerwin kon goed skiën. Hij was als donkere jongen een bezienswaardigheid op de piste.”

Online herdenking

Bij de Tolhuistuin in Noord hangt sinds juni een muurschildering met de portretten van Kerwin Duinmeijer, Mitch Henriquez, George Floyd en enkele andere slachtoffers van anti-zwart geweld. Terecht, vindt Dichela Imperator namens de stichting Vrienden van Kerwin, die de jaarlijkse herdenking organiseert. “Wat na de moord op Kerwin werd gefluisterd, wordt nu geschreeuwd over de hele wereld: black lives matter.”

Dat zal ook de toon zijn van de herdenking die komende donderdag wordt gehouden. Het wordt een digitale bijeenkomst in verband met corona. Imperator: “We kunnen niet op de Dam terecht, zoals in de afgelopen jaren. We hebben nog in het Vondelpark gekeken waar het beeld van Mama Baranka voor Kerwin staat, maar daar is het te druk. Het moet wel ­verantwoord kunnen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden