PlusAchtergrond

Einde persconferenties: ‘Af van het crisissfeertje’

Op weg naar het ‘nieuwe normaal’ wil premier Rutte af ‘van het crisissfeertje’. Het kabinet treedt daarom woensdagavond voor het laatst naar buiten voor een (geplande) persconferentie over corona.

3,9 miljoen. 5,7 miljoen. En zelfs een keer 7,8 miljoen. Over aandacht had premier Mark Rutte niet te klagen, bij zijn wekelijkse persconferenties over de coronamaatregelen. Toch stopt hij met dat ‘coronabulletin’, want nu het virus minder om zich heen slaat, gaat ook de communicatie een nieuwe fase in.

Op weg naar het ‘nieuwe normaal’ betekent ook een afscheid van de regelmatige persconferentie vanuit het ministerie van Justitie, waar de speciale crisisruimtes zijn. De laatste dateert alweer van 3 juni, toen het wekelijkse stramien al was losgelaten.

Mark Rutte, Hugo de Jonge en gebarentolk Irma Sluis.Beeld ANP

Ad hoc

Vanaf donderdag zal het volk alleen nog ad hoc worden toegesproken, is het plan. “We willen toch definitief af van het crisissfeertje waarin maatregelen worden uitgerold,” zegt een ingewijde. “Het is nogal bepalend geweest voor het dagelijks leven van alle mensen, maar we gaan een nieuwe fase in, waar dus ook andere communicatie bij hoort.”

Let wel, zegt een andere betrokkene, het is een dankbaar afscheid. Het ‘persmoment’ om 19.00 uur was ingesleten en werd met de week professioneler. Een speciaal achterwandje met ‘coronavirus’ in plaats van ‘justitie’, het inroepen van de hulp van gebarentolk Irma Sluis, de ‘talking heads’ beperken tot Rutte en minister Hugo de Jonge (Zorg).

Maar bovenal: de impact die het had. “Dit was communicatie op z’n effectiefst,” zegt de betrokkene. “We merkten direct dat zo’n nationaal-tv-kijkmoment de grootste gedragsverandering teweegbracht. Tegen die zendtijd kan niets op. Er is geen overheidscampagne die het beter zou kunnen hebben gedaan.”

Dovemansoren

Niet dat er niets mis ging. Regelmatig moest er flink wat uitleg volgen ná de persconferentie. Over hoeveel mensen er nu precies met elkaar over straat mochten. Welke evenementen nu precies niet door konden gaan. En de app om te waarschuwen als er contact is geweest met iemand die het virus heeft – de app die overigens nog niet gereed is – kwam tamelijk uit de lucht vallen.

Eind maart bleek de oproep om ‘zo veel mogelijk thuis te blijven’ toch tegen dovemansoren gericht te zijn geweest. Gelokt door prachtig weer trokken talloze Nederlanders naar de stranden. Voorafgaand aan een nieuwe persconferentie werd minister Grapperhaus (Justitie) er daarom op uitgestuurd om in iedere beschikbare microfoon te briesen dat dit niet de bedoeling is.

Dat was ook het moment dat Rutte zich intern boos maakte en zei dat het persmoment ‘strakker moest’. De voorbereidingstijd voor de persconferentie werd opgerekt naar een uur. Het land vragen te luisteren, vereist immers een zo helder mogelijke boodschap.

Afgunst

En er was ook wel wrevel dat de ministerraad en het maandagse coalitieoverleg van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie compleet buitenspel leken te zijn gezet. “Ineens had Rutte een enorme reclamezuil als premier die, na overleg weliswaar, de lijnen uitzette. Dat heeft hier en daar wel voor wat onvrede gezorgd,” weet een Haagse bron.

Zo wordt er met enige afgunst gewezen op de peilingen die de premier behoorlijk gunstig gezind zijn, sinds de coronacrisis uitbrak. “Tegelijk is er niemand die Rutte ervan zal betichten dat hij misbruik van alle aandacht heeft gemaakt. Iedereen weet dat er straks ook nog een bak stront over ons uitgereden kan worden, want er zijn ongetwijfeld verkeerde beslissingen gemaakt.”

Gebarentolk Irma Sluis.Beeld ANP

Zomervakantie

Het einde van de geregelde persconferenties draagt wel een zorg mee. Zo waken betrokkenen dat niet de indruk wordt gewekt dat daarmee de ‘waakzaamheid’ ook verdwijnt. “Achter de schermen gaat het gewoon allemaal door.”

Ook nu de zomervakantie nadert – en daarmee het reces voor de Tweede Kamer- wil het kabinet een stevige rompbezetting op de been houden. Rutte, De Jonge, Grapperhaus: ze gaan allemaal een keer vrij nemen. Maar meer dan in een ‘normale zomer’ blijft een flinke bezetting op zijn post.

Op ambtelijk niveau komt er weliswaar een einde aan de officiële Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb), een soortgelijk overleg loopt gewoon door. Grootste verschil is dat beslissingen niet meer daar worden genomen, maar in de ‘gewone’ ministerraad die op vrijdag bijeenkomt. De MCCb-19, zoals het was gaan heten naar Covid-19, krijgt daarmee een ander karakter. “Ook wat betreft besluitvorming gaat het richting ‘het nieuwe normaal’.”

Irma, de BN’er
Ze werd hét gezicht van de coronacrisis, maar kom er bij Irma Sluis (48) niet mee aan. Sinds ze op 12 maart voor het eerst acte de présence gaf als gebarentolk, werd ze rap een BN’er. Tegen wil en dank overigens, want interviewverzoeken heeft ze bijna allemaal geweigerd.

Hoewel zelfs de Story een verhaal over haar (en haar man uiteraard) maakte, hield ze zelf de boot verder af. Sluis vond het overigens wel grappig dat haar gebaren om niet te hamsteren rondgingen op social media. En dat de Drentse band Mooi Wark een lied schreef als ode (‘Oh Irma’) was best amusant, liet ze op het ministerie weten. Maar dat Sluis werd neergezet als nationale tolk, daar wilde ze snel vanaf zijn. “Er was snel een tolk nodig en ik woon in Den Haag.” Haar collega-tolken lieten overigens ook doorschemeren dat Sluis beslist niet de enige tolk is, ondanks alle aandacht die er naar haar is uitgegaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden