Plus

Een soort Remkes kan helpen bij cao-conflict NS en spoorbonden: ‘Het is nu zoeken naar geitenpaadje’

De stakingen van de afgelopen dagen lijken te leiden naar nieuwe cao-onderhandelingen tussen de NS en de vakbeweging. Maar komen de partijen, na zo’n intensieve actieperiode, er nog wel samen uit zonder hulp van buitenaf? Volgens een ervaren cao-expert kan een bemiddelaar, een soort Remkes, soelaas bieden.

Het Parool
Leegte op Utrecht Centraal door de NS-stakingen in de regio Midden-Nederland. Beeld JEROEN JUMELET/ANP
Leegte op Utrecht Centraal door de NS-stakingen in de regio Midden-Nederland.Beeld JEROEN JUMELET/ANP

Woensdag voeren vakbonden FNV Spoor, VVMC en CNV Vakmensen weer actie op het spoor. Het is de vijfde en laatste dag van de eerder aangekondigde estafettestaking. Dinsdag lag daardoor in bijna heel Nederland het treinverkeer plat. Woensdag rijden de treinen in Noord-, Midden- en West-Nederland weer. Zuid- en Oost-Nederland moeten tot donderdag wachten.

De vraag is: wat is de volgende stap in dit cao-conflict? Twee weken geleden lieten de bonden er in een persbericht nog geen misverstand over bestaan: ‘Als na afloop van deze acties NS nog altijd niet akkoord gaat met de door de bonden gestelde cao-eisen, dan volgen in de week erna landelijke stakingen.’

Tot het gaatje

Een rondje langs de partijen leert dat het allemaal wel meevalt. “NS heeft even de estafette-acties uitgezeten, hopende dat de sympathie niet bij de stakers zou liggen. Dat viel vies tegen. Ik verwacht dat het bedrijf nu komt,” zegt een vakbondsbron. “Alleen moeten ze niet zeggen: ‘De deur staat open’. We hebben al vijf keer onderhandeld, dat heeft niks opgeleverd. Er moet een schriftelijk voorstel voor een verbeterde cao komen, dan kunnen wij intern bepalen hoe we daar verder op reageren.”

Rondom NS valt te horen dat er altijd bereidheid is geweest om op verschillende onderdelen verbeterde of gewijzigde afspraken te maken met de vakbeweging. Met deze estafettestaking is de stoom even van de ketel gehaald, klinkt het. Als er vervolgens een deal komt, kunnen de onderhandelaars van FNV, CNV en VVMC claimen dat ze, na intensieve acties, een mooi resultaat hebben bereikt voor hun achterban.

Volgens een ingewijde heeft het huidige proces wel iets weg van een formatie. “Je moet er uiteindelijk samen uitkomen, maar iedereen houdt vooralsnog de kaarten tegen de borst.” In ieder geval heeft staatssecretaris Heijnen, verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van NS, de partijen opnieuw opgeroepen om hun conflict snel bij te leggen. Of snelheid hier gaat werken is de vraag: alle partijen gaan volgens betrokkenen tot het gaatje en de spoorvakbonden zijn het onderling ook niet helemaal eens over het precieze eisenpakket.

Grenzen afgetast

Henk Strating is cao-expert en onderhandelde in een ver verleden zelf met NS over een nieuwe cao. Hij ziet veel parallellen tussen vroeger en nu. “Er zijn wederom heel veel conflicten opgestapeld: het gaat over hogere lonen, maar de bonden willen ook automatische prijscompensatie voor elkaar boksen. Daaronder ligt weer grote frustratie over de oplopende werkdruk en roosterproblematiek bij NS. Die enorme complexiteit herken ik. Als de lont in het kruitvat gaat, dan explodeert het bij NS vaak behoorlijk.”

Strating denkt niet dat de huidige estafettestaking een onderhandelingstactiek is van de bonden. “Het ultimatum van de vakbeweging kwam er nadat de onderhandelaars over tientallen punten in de clinch lagen. Dan lopen onderhandelingen onherroepelijk vast en moet er wel actie worden gevoerd. Bij NS slaagt dat bijna altijd, want er zijn relatief weinig mensen voor nodig om het te laten ontsporen. Voor de top van het bedrijf zit er niets anders op dan deze estafettestaking uitzitten.”

Vooralsnog zijn de grenzen afgetast, constateert de cao-expert. Strating: “Eventueel is er nu een externe partij nodig om er samen uit te komen. De volgende stap is: zoeken naar het geitenpaadje. Wat is voor de bonden net voldoende om akkoord mee te kunnen gaan en wat kan NS verantwoord extra geven? De vervoerder heeft al maximaal geprobeerd om aan de looneisen van de bonden tegemoet te komen. Nu moet er een deal worden gevonden door slim te kijken naar de vele eisen die op tafel liggen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden