Plus

Een op de drie Nederlanders haalt zeker een prik, maar ‘de argumenten veranderen’

Ruim de helft van de 18-plussers wil (waarschijnlijk) dit najaar een coronaprik halen. 65-plussers zijn het meest bereid zich te laten vaccineren, veelal uit gewoonte. Jongeren willen vooral een nieuwe prik uit solidariteit met kwetsbare personen.

Ellen van Gaalen
null Beeld ANP /  ANP
Beeld ANP / ANP

Dat blijkt uit onderzoek van deze site door met onderzoeksbureau Panel Inzicht onder duizend respondenten. Maandag zetten de GGD’s de eerste coronavaccinaties. Ouderen die in 1942 of eerder zijn geboren, kunnen bellen voor een afspraak. Deze krant onderzocht hoe groot de vaccinatiebereidheid nog is.

Ruim een op de drie Nederlanders zegt zeker mee te doen met de najaarsronde. Nog eens 22 procent geeft aan waarschijnlijk een prik te halen. Het percentage 65-plussers dat volmondig ‘ja’ zegt, ligt met 39 procent iets hoger dan bij andere leeftijdsgroepen. Het verschil met de 18- tot 34-jarigen is het grootst; van die groep wil 29 procent zeker een vaccinatie.

Andere situatie

Het RIVM ziet dat naarmate de pandemie langer duurt, de bereidheid om nog een prik te halen daalt. Bij de eerste prikken vorig jaar liet ongeveer 83 procent van de 18-plussers zich vaccineren. Voor de booster kwam zo’n 64 procent opdagen. “De bereidheid hangt heel erg af van iemands persoonlijke situatie én de situatie rondom corona. In die laatste is veel veranderd,” zegt Marion de Vries, sociaal-wetenschappelijk onderzoeker bij het RIVM.

Bij de eerste prikken hadden veel mensen het argument dat vaccinatie het einde van de coronacrisis zou betekenen. Vervolgens kwam er een nieuwe virusvariant, waardoor de effectiviteit van de prik tegen besmetting lager werd. Het kwam voor dat mensen raakten na drie prikken tóch besmet raakten, waardoor sommigen denken dat vaccinatie niet werkt. “De argumenten veranderen, doordat de situatie verandert,” ziet De Vries. “Veel mensen hebben twijfels over de urgentie om nú te prikken, bijvoorbeeld omdat omikron milder verloopt. Dat er nu minder mensen ernstig ziek worden, komt natuurlijk ook voor een groot deel door opgebouwde immuniteit die we als samenleving inmiddels hebben door vaccinatie én doorgemaakte ziekte.”

De redenen waarom ondervraagden zich laten vaccineren verschillen per leeftijdsgroep, zo blijkt uit het onderzoek. Voor ouderen is de belangrijkste reden gewoonte; 55 procent zegt altijd alle vaccinaties te halen. Jongeren vinden het vooral belangrijk uit solidariteit met kwetsbare personen (45 procent). Wat ook meespeelt, is dat respondenten hopen dat bij voldoende vaccinaties de druk op de ziekenhuizen niet te hoog wordt. Opvallend genoeg speelt de angst om ernstig ziek te worden meer bij jongeren dan bij 65–plussers; 44 versus 35 procent noemt dat als reden.

Bijna een kwart van de respondenten is overigens niet van plan een prik te halen, nog eens 10 procent waarschijnlijk niet. Voor hen geldt voornamelijk dat ze de noodzaak niet zien. “Ik heb een keer corona gehad en drie vaccinaties, dat is wel voldoende,” zegt een van de ondervraagden. Een ander: “Ik ben elke keer ziek na de vaccinatie.’’ Ook heeft een derde van de groep die (waarschijnlijk) geen prik haalt geen vertrouwen in de coronavaccins.

Reizen

Een deel van deze groep laat zich mogelijk over de streep trekken als een vaccinatie noodzakelijk is om te kunnen reizen of als een bewijs nodig is om de horeca in te mogen.

Universitair hoofddocent Niek Mouter van de TU Delft deed eerder onderzoek naar vaccinatiebereidheid. Volgens hem moet vooral voor twijfelaars goed duidelijk zijn wat de noodzaak van een prik is. “Zij moeten zo objectief mogelijk de voors en tegens gepresenteerd krijgen, zoals hoeveel vaccinatie helpt om te voorkomen dat je ernstig ziek wordt en de kans op bijwerkingen.”

Als het aantal besmettingen hard oploopt, zullen sowieso meer mensen de urgentie voelen, voorspelt Bas van den Putte, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de UvA. “Dan gaan emoties meespelen. Vooral twijfelaars zullen eerder geneigd zijn te gaan als ze meer risico ervaren.” Als ze niet bang zijn zelf ziek te worden, kan het hen over de streep trekken als ze beperkende maatregelen helpen tegengaan óf het gevoel hebben dat ze kwetsbare personen moeten beschermen.”

Ook helpt het om te blijven herhalen waarom een herhaalprik tóch belangrijk is. “Er zijn nu minder problemen, doordat de bescherming in de samenleving goed is. En bovendien zouden er nog veel meer doden zijn gevallen zonder vaccinaties. Dat verhaal moet je vertellen, zonder dat je aan eventuele bezwaren voorbijgaat,” aldus Van den Putte.

Campagne

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) laat weten vanaf maandag een publiekscampagne te voeren met reclamespotjes, advertenties en onlineberichten. “We adviseren echt iedereen een herhaalprik te halen”, zegt een woordvoerder. Waarom dat nodig is? Het ministerie hoopt dat zoveel mogelijk 12-plussers een prik halen, zodat de bescherming tegen corona op peil blijft en minder mensen ernstig ziek worden of overlijden. Bovendien zijn mensen na vaccinatie ‘mogelijk’ minder vatbaar voor een infectie, waardoor de kans groter is dat de samenleving deze winter open kan blijven.” Of zoals een RIVM-woordvoerder het samenvat: “Voor iedereen vanaf 12 jaar wegen de voordelen op tegen de nadelen.”

Overigens is ruim de helft van de respondenten in het onderzoek (waarschijnlijk) bereid jaarlijks een coronaprik te laten zetten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden