PlusReconstructie

Een koningsdrama – al is het politieke lot van Thierry Baudet nog niet beslecht

Thierry Baudet bij de aftrap van het politieke jaar in september 2019.Beeld Jean-Pierre Jans/HH

Thierry Baudet bouwde met Forum voor Democratie zijn eigen zuil, maar die viel deze week met gekletter uiteen. Een terugblik op warrige dagen en hoe het zover kon komen.

Op een bedrijventerrein in Tiel kwam de top van Forum voor Democratie een week geleden op vrijdagavond samen voor een diner. Het zou een avond worden vol teambuilding en campagnestrategieën.

Een dag eerder was er vanuit Het Parool een vragenlijst uitgegaan naar de persvoorlichter van Forum, Tom Gorny. De vragen betroffen de publicatie over het onderzoek naar de halfslachtige afrekening met radicale jeugdleden. Niet alleen werd extremistisch en racistisch gedachtegoed binnen de jongerenpartij van FvD nog altijd verspreid in appgroepen, leden die de noodklok hadden geluid, werden geroyeerd en schuldigen klommen juist op in de partij.

De verwachte publicatie beïnvloedde het feestelijke karakter van de dineravond. Van het bestuur waren behalve Baudet ook penningmeester Olaf Ephraïm en secretaris Astrid de Groot aanwezig. De Groots man Wim, ook actief binnen Forum, was er een deel van de avond ook bij.

Van de top tien van de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer waren behalve Baudet verder Nicki Pouw-Verweij, Joost Eerdmans, Jan Cees Vogelaar, Freek Jansen en Eva Vlaardingerbroek aanwezig. De deelnemers zaten aan tafels die rijk waren voorzien van spijs en drank.

Persvoorlichter Gorny had donderdagavond al een reactie gestuurd aan Het Parool. In zijn antwoord liet hij weten het allemaal ‘erg vervelend’ te vinden, dat ‘niets van deze uitingen’ binnen FvD werd herkend of onderschreven en dat ‘Baudet niets met dit alles te maken wil hebben’. Hij stelde dat er na de eerdere lekken naar HP/De Tijd in april van dit jaar een onderzoek was ingesteld, dat betrokkenen waren aangesproken, dat die ontzettend waren geschrokken en dat sommigen zelfs ‘bijna hadden gehuild’.

De vrijheid belemmerd

Op belangrijke punten ging de persvoorlichter uit ‘privacyoverwegingen’ niet in. In de lijst vragen stonden de namen opgenomen van jongeren die in de JFvD-appgroepen actief waren. Eentje werkte op het partijkantoor en was landelijk coördinator van de jongerenorganisatie, een ander assisteerde de Tweede Kamerfractie en een derde was medeorganisator van het JFvD-­zomerkamp.

In Tiel werd aanvankelijk geruzied over de muziekkeuze. Eerdmans had met Vlaardingerbroek een Frans nummer opgezet, Baudet wilde klassiek. Senator Pouw-Verweij, verlaat binnen, stelde de aanwezigen op enig moment voor om te delen ‘wat er op negatieve wijze door ons naar buiten gebracht kon worden’. Freek Jansen, voorzitter van de jongerenafdeling JFvD en bekend om zijn extreemrechtse opvattingen, vertelde toen over het artikel dat de volgende dag in Het Parool zou verschijnen.

Nadat Pouw-Verweij had opgemerkt dat Forum antisemitisme en nazisme niet mocht tolereren, vrijheid van meningsuiting of niet, antwoordde Baudet: “Waar komt jouw kruistocht tegen antisemitisme vandaan?” Hij voegde eraan toe: “Bijna iedereen die ik ken is antisemiet.” Hij beweerde bovendien dat het verspreiden van de teksten die in de appgroepen waren verschenen niet dom was, maar juist wees op ‘een heel hoog IQ’.

De maatregelen tegen de coronapandemie, die de vrijheid belemmerden, zouden volgens Baudet het belangrijkste campagnethema moeten zijn. In een latere brandbrief aan het Forumbestuur van arts-onderzoeker Pouw-Verweij over het beloop van de avond beschreef ze Baudets verdere verhaal. Volgens de Forumleider was de dodelijke coronapandemie de wereld ingebracht door de Hongaars-Amerikaanse filantroop van Joodse afkomst George Soros en anderen – ‘ik zal niet zeggen wie want dan vindt Nicki me een antisemiet’. Het verslag van Pouw-Verweij werd later bevestigd door kandidaat-Kamerleden Eerdmans en Vlaardingerbroek.

Rond elf uur ’s avonds vertrokken de meeste aanwezigen per auto. Pouw-Verweij was ‘geschrokken’ van de opmerkingen en het gedrag van de Forumleider, meldde dat mondeling bij het bestuur en schreef later de brief die via De Telegraaf uitlekte.

Baudet ging nooit concreet in op de beschuldigingen. Bestuurslid Olaf Ephraïm – het enige bestuurslid dat Baudet aanvankelijk bleef steunen – deed de antisemitische en racistische uitspraken af als ‘provocerende uitspraken, zoals we hem (Baudet, red.) allen wel kennen’. De andere aanwezigen waren verbijsterd.

Patroon

Het Paroolartikel van die zaterdag zette een lawine van gebeurtenissen in werking. Een van de voorspellingen in het een maand geleden verschenen boek Mijn meningen zijn feiten, van bovenstaande auteurs, kwam wel heel snel uit: dat steeds meer getrouwen zich van Baudet zouden afkeren.

Baudets kameraden Theo Hiddema en senator Paul Cliteur stapten op, maar ook zijn felste opponenten, onder aanvoering van Annabel Nanninga. Een koningsdrama – al is Baudets politieke lot nog niet beslecht. Vrijdag zei hij niet akkoord te gaan met zijn vertrek uit het partijbestuur. ‘Coupplegers’ hebben hem 'wederrechtelijk’ uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel, aldus Baudet.

De antisemitische rant van Baudet tijdens het diner was explicieter dan wat hij eerder had beweerd, maar past in een patroon. Xenofobie en etnonationalisme zijn Baudet niet vreemd, aanvallen op het ‘cultuurmarxisme’ en de Joodse miljardair en filantroop George Soros staan al vele jaren op zijn repertoire, net als de dreigende ondergang van het Westen door een complot van de linkse elite waartegen alleen de zelfbenoemde ‘verzetsheld’ en zijn getrouwen de burger kunnen beschermen.

Leden van Forum voor Democratie tijdens een crisisberaad van het bestuur.Beeld ANP

Baudet is dus niet recent geradicaliseerd, hij is als leerling van de Leidse professor en ex-senator Paul Cliteur al lang veel radicaler dan nieuwkomers zich realiseerden die in de slipstream van zijn succes de provinciale of landelijke politiek zijn binnengemarcheerd.

Zijn stelling op de bijeenkomst in Tiel dat ‘alle domme negers’ tenslotte toch wel Europa zouden worden uitgeschopt als de EU eenmaal een ‘communistische staat’ zou zijn, en dat immigratie daarom even geen campagnethema meer voor hem was, sluit aan bij zijn opmerking in 2015 tegen schrijver Kiza Magendane dat hij ‘niet wil dat Europa afrikaniseert’ en juist ‘dominant blank en cultureel blijft zoals het is’.

Wel wist Baudet de meest extreme uitspraken binnenskamers te houden, terwijl hij naar buiten ter versiering deftiger taal gebruikte. Dan ging het over de oikofobie van de linkse elite of de ondergang van het avondland.

In de gesprekken ter voorbereiding van Mijn meningen zijn feiten dook de radicale Baudet wel af en toe op. Al in 2009 zei hij op een dronken avond in Parijs tegen vrienden dat er een strijd op leven en dood dreigde met de islam en dat moslims het Westen binnen afzienbare tijd zouden overnemen. De discussie liep zo hoog op dat het met een van hen tot een breuk leidde.

“Wat hij zei, paste niet in mijn idee over de open samenleving,” zei die vriend. “Iedereen kan Nederlander zijn, ongeacht religie of huidskleur. Op dat moment botsten onze ideeën dus definitief. Voor mij was het toen klaar.”

De strijd tegen de ander, de vreemdeling die binnendringt, met als oplossing de natiestaat en het behoud van de eigen cultuur, is de rode draad bij Baudet. Hij is gefascineerd door fascistische Franse filosofen van voor de Tweede Wereldoorlog. Een jonge historicus discussieerde regelmatig met Baudet over zijn object van studie: het nationaalsocialisme in Frankrijk. Hem viel op dat Baudet de Franse politicus en schrijver Maurice Barrès (1862-1923) bewonderde, een van de voorlopers van het Europese fascisme. Ook was hij enthousiast over Pierre Drieu La Rochelle (1893-1945), de schrijver die in de loop van de jaren dertig koos voor het fascisme en collaboreerde met de nazi’s.

‘Koude rillingen’

Eind 2015 schreef Baudet naar aanleiding van de bloedige aanslagen in Parijs op 13 november van dat jaar een vlammend stuk in het conservatieve tijdschrift Valeurs actuelles. Hierin trok hij een parallel tussen zijn tijd en het interbellum aan de hand van de roman Gilles van Drieu La Rochelle. Die roman is antisemitisch en anti-democratisch en de hoofdpersoon kiest – net als de schrijver van het boek – voor het fascisme.

‘Elke dag wordt er gevochten in ons eigen lichaam, talloze bacteriën worden vernietigd,’ schreef Drieu La Rochelle. ‘Alles in het leven wordt bereikt door middel van gevechten. Wie niet vecht, sterft.’

De rol van de bacteriën was weggelegd voor Joden. Baudet nam in zijn artikel de beeldspraak over, alleen verving hij Joden door moslims. De samenstelling van onze maatschappij veranderde door massa-immigratie en we naderden volgens Baudet het fatale point of no return.

De senatoren en leden van de provinciale staten die nu zo geschokt zijn over Baudets extreme uitlatingen waren misschien niet op de hoogte van zijn publicaties in Frankrijk of van zijn uitlatingen voor hij de politiek in ging. Maar ze lazen vast wel in de Volkskrant dat een verslaggever al in december 2016 ‘koude rillingen’ kreeg toen Baudet in een Rotterdams zaaltje voor het eerst sprak van ‘homeopathische verdunning’. Zoals hij het eerder had over ‘systematische verdunning’ van de ‘homogene bevolking’ door massa-immigratie.

En anders zaten ze in januari 2017 wel in de zaal bij het eerste congres van Forum, in de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord. Daar beweerde Baudet – ver vóór zijn beruchte ‘Uil van Minerva’-toespraak – dat het ‘boreale’ Europa ‘in levensgevaar verkeerde’ en zelfs ‘dodelijk gewond’ was.

Dat begrip ‘boreaal’ was eerder door Franse rechtsextremisten als Jean-Marie Le Pen en Dominique Venner gehanteerd in plaats van de sinds de Holocaust niet meer gangbare term ‘arisch’.

‘Geen bewijs voor racisme’

Daarna zou nog een lange reeks volgen van, soms met gewichtige termen verhulde, soms ook minder verhulde, extreme uitspraken en tweets. Het waren uitspraken die volgens Baudet steevast door de media werden verdraaid of uit hun context gehaald. Mentor Paul Cliteur bleef hem loyaal steunen in zijn verwijten tegen de journalistiek, ook nu nog. In Trouw stelde hij deze week na zijn vertrek als senator dat journalisten ‘op een ongehoorde manier’ door het onderwerp zijn ‘geobsedeerd’. Hij hield vol: ‘Er is geen bewijs voor racistische, fascistische of xenofobe opvattingen.’

Thierry Baudet is zijn leven lang een buitenstaander geweest. Hij bouwde met Forum zijn eigen zuil. Daar kon hij zichzelf zijn, kreeg hij van niemand kritiek. Tot een week geleden. Even leek het erop alsof hij door geschokte partijleden zijn huis uit zou worden gezet. Maar Baudet lijkt de slag te hebben gewonnen. Zijn voornaamste critici, Annabel Nanninga, Joost Eerdmans Nicki Pouw-Verweij en ook zijn ex-geliefde Eva Vlaardingerbroek, zijn weg. Anderen als Theo Hiddema en Paul Cliteur hebben de politiek helemaal vaarwel gezegd.

Het lijkt hem allemaal weinig te deren. Als Eva Vlaardingerbroek Baudet bij WNL live op televisie laat weten dat ze zich tegen hem keert, lijkt hij even aangedaan, maar van echte introspectie is geen sprake. Wie zich van hem en zijn partij afwendt, bestaat niet meer voor Baudet. Hijzelf zit op de goede weg, anderen moeten dat nog ontdekken of zijn sowieso niet te redden.

Vier jaar geleden kwam Thierry Baudet als een veelbelovende jonge conservatief de politiek binnenstormen. Hij leek een vernieuwend alternatief voor de gevestigde orde, maar blijkt een rechtse radicaal die dat in kleine kring onbekommerd toont. De grote vraag is hoeveel aanhangers Baudet nu nog overheeft. Zal het genoeg zijn voor een of meer Kamerzetels?

De stormachtige week van Forum voor Democratie

Donderdag 19 november
Het Parool stuurt vragen betreffende de publicatie voor de zaterdagkrant over extremistische leden van de jongerenpartij naar de FvD-persvoorlichter. Diezelfde avond volgt een antwoord.

Vrijdag 20 november
Etentje met de partijtop in Tiel, waarbij Thierry Baudet zich antisemitisch uitlaat, aanwezigen zijn ontstemd en bezorgd, maar ondernemen niet direct actie. 

Zaterdag 21 november
De publicatie in Het Parool ontketent een mediastorm. FvD stelt een onderzoekscommissie in. 

Zondag 22 november
Aangevoerd door senator en Amsterdams raadslid Annabel Nanninga roepen tal van prominente partijleden Baudet op schoon schip te maken en JFvD-voorzitter Freek Jansen aan de kant te zetten. 

Maandag 23 november
In een brief eisen kopstukken dat de JFvD wordt ontbonden. Er is een crisisberaad. Baudet en Freek Jansen weigeren stappen te zetten. 

Dinsdag 24 november
Baudet stapt op als partijleider en heeft scherpe kritiek op partijgenoten die een onderzoek niet willen afwachten. Hij spreekt van ‘trial by media’. Hij blijft wel bestuurslid en wil lijstduwer worden, zo verklaart hij voor de ingang van zijn kantoor. 

Woensdag 25 november
Baudet komt terug op zijn besluit. Hij wil toch partijleider blijven en roept interne verkiezingen uit. Er ontstaat een machtsstrijd, waarbij het merendeel van de partijtop zich definitief van Baudet afkeert. Hij geeft een interview bij BNR Radio, waar hij stelt dat de ziel en de ideologie van de partij dreigen te worden kapotgemaakt. Die avond geeft Baudet ook een interview bij Beau op RTL4: de oorzaak van de problemen ligt bij anderen, hij wil in de politiek blijven. 

Donderdag 26 november
De Telegraaf citeert uit een brief van Nicki Pouw-Verweij waarin ze Baudet beschuldigt van antisemitische uitspraken. Baudet spreekt van karaktermoord. Hij geeft een interview bij WNL, waar Kamerkandidaat en ex Eva Vlaardingerbroek live op televisie de lezing van Pouw-Verweij bevestigt. Baudet oogt aangedaan, maar zegt te geloven in zijn politieke toekomst. Het anti-Baudetbestuur eist zijn royement en wil een nieuw bestuur installeren, een Kamerlijst opstellen en een programma schrijven. Nanninga, Pouw-Verweij, Eerdmans en Vlaardingerbroek stappen uit Forum voor Democratie. Een van de vijf bestuursleden stapt op, de andere vier blijven. Zij stellen Baudet voorwaarden: hij moet een mediastilte in acht nemen, hij moet uit het partijbestuur stappen, er komt geen ledenraadpleging en er komt een nieuw bestuur. Baudet kan verder met de gedecimeerde partij. 

Vrijdag 27 november
Baudet lijkt akkoord te gaan met de voorwaarden van de rest van het partijbestuur en stapt uit dat bestuur, laat de partij weten. Baudet zegt later op de dag zelf dat hij ‘wederrechtelijk’ uit het bestuur is gegooid door ‘coupplegers’ en zich er niet bij neerlegt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden